The Divinity of Christ 0.1–1.511

Summary: The opening hymn confesses one God in three, the Son begotten from the Father’s heart as Wisdom and the eternal Spirit, with their distinct works; the preface asks Christ whether the faith held is right, for the narrow way of salvation is beset by the winding paths of heresy.

• Apotheosis, opening hexameter hymn on the Trinity (12 lines) and the first lines of the iambic preface. Trinitarian language as written. Matt 7:14; John 1:3. Checked afterwards against FOTC 52 (private check).

Notes on the original text

• Digital text corrected (OCR text badly garbled: clear slips corrected throughout, stray line numbers, note marks, footnotes and running heads removed (readings restored by sense are named in the notes)): Est tria snmma Deus (l),tnnum specimen, vigor unus ; Corde Patris genita est Sapientia, Filius ipsc ost. Sanctus ab aeterno subsistit Spiritus oro. Tempore nec senior Pater est, nec lumine maior ; Nam sapiens retro semper Deus edidit ex se, .*J Per quod semper erat gignenda ad saecula, Yerbum. Edere sed Verbum Patris est : at cetera Verbi, Adsumptum gestare hominem, reparare peremtum, Conciliare Patri, dexti-aque in sede locare. Spiritus ista Dei complet : Deus ipse fideles In populos charisma suum diffundere promtus, Et Patris et Christi virtutem in corpora transfert. Est vera secta? te, Magister, consulo. Eectamne servamus fidem ? An viperina non cavemus dogmata, Et nescientes labimur ? Artam salutis vix viam discernere est Inter reflexas semitas. Tam multa surgunt perfidorum compita, Tortis polita erroribus : Obliqua sese conserunt divortia, Hinc inde textis orbitis Quas si quis errans ac vagus sectabitur, Eectum relinquens tramitem ; Scrobis latentis pronus in foveam ruet, Quam fodit hostilis manus. Manus latronum, quae viantes obsidet, Iter sequentes devium. Quid non libido mentis humanae struatj* ? Quid non malorum pruriat? → Est tria summa Deus, trinum specimen, vigor unus ; Corde Patris genita est Sapientia, Filius ipse est ; Sanctus ab aeterno subsistit Spiritus ore. Tempore nec senior Pater est, nec lumine maior ; Nam sapiens retro semper Deus edidit ex se, Per quod semper erat gignenda ad saecula, Verbum. Edere sed Verbum Patris est : at cetera Verbi, Adsumptum gestare hominem, reparare peremptum, Conciliare Patri, dextraque in sede locare. Spiritus ista Dei complet : Deus ipse fideles In populos charisma suum diffundere promptus, Et Patris et Christi virtutem in corpora transfert. Estne vera secta? te, Magister, consulo. Rectamne servamus fidem ? An viperina non cavemus dogmata, Et nescientes labimur ? Artam salutis vix viam discernere est Inter reflexas semitas. Tam multa surgunt perfidorum compita, Tortis polita erroribus : Obliqua sese conserunt divortia, Hinc inde textis orbitis ; Quas si quis errans ac vagus sectabitur, Rectum relinquens tramitem, Scrobis latentis pronus in foveam ruet, Quam fodit hostilis manus, Manus latronum, quae viantes obsidet, Iter sequentes devium. Quid non libido mentis humanae struat ? Quid non malorum pruriat?.

Topics: Trinity, Heresy

Cite (SBL): Prudentius, Apoth. 0.1 (Lanfranchi 2:lines 1–30; trans. Sophia Scriptura, https://sophiascriptura.com/p/prudentius-apotheosis/0-1). (abbreviation not yet checked)

Permanent link: https://sophiascriptura.com/p/prudentius-apotheosis/0-1

BibTeX · RIS · CSL-JSON (whole work; this passage's key: sophiascriptura-prudentius-apotheosis-0-1) · Report an error

Translation: Translated by Claude from the Latin of Lanfranchi's edition (Turin, 1898; OCR, corrections logged); checked afterwards privately against FOTC 52.

Summary: Heretics tear the faith apart with syllogisms, but God chose the foolish to confound the wise, and Christ is the stone of stumbling; faith alone lights the way; the devil sows tares in Christ’s field, which God lets grow until the harvest, but their seeds must be known.

• 1 Cor 1:27; 1 Pet 2:7–8; Matt 13:4, 24–30; 3:12; Ps 119:105.

Notes on the original text

• Digital text corrected (OCR text badly garbled: clear slips corrected throughout, stray line numbers, note marks, footnotes and running heads removed (readings restored by sense are named in the notes)): Statum lacessunt omnipollentis Dei Cahimniosis litibus. Fidem minutis dissecant ambagibus, Ut quisque lingua est nequior ; Solvunt, ligantque quaestionum vincula Per syllogismos plectiles. Yae captiosis sycophantarum strophis ! Vae versipelli astutiae ! ' Nodos tenaces recta rumpit regula, Infesta dissertantibus. Idcirco mundi stulta delegit Deus, Ut concidant sophistica; Deque imbeciUis subiugavit fortia, Simplex ut esset credere. Lapis ecce nostro flxns offensaculo est, Imi)ingat in qnem vanitas, Signum caventi, non caventi scandalum : Hunc sternit, illura dirigit. Dum plura tentat caecus incerto gradu, Incurrit id quod obvium est. Fax sola Fidei est praeferenda gressibus, Ut recta sint vestigia. Quis in tenebris liostis errantes tamen Pnlsat, trahitque, et proterit? Qui sparsa ad ipsum commeantum transitum Frumenta saevus devorat : Qui laeta Christi culta fur interpolat, Addens avenas aemulas, Quas de veneni lacte in herbam fertiles Patitur colonus crescere , Ne forte culmen fibra inanis spiceum Simul revulsa internecet. Expectat ergo, dum dolosa et farrea Fervens coquat maturitas, Det ventilabro lecta quaeque ut liorreis, Urat recremontum focis. Refert sed ipsa nosse, quae raessem necant, Zizaniorum semina. → Statum lacessunt omnipollentis Dei Calumniosis litibus. Fidem minutis dissecant ambagibus, Ut quisque lingua est nequior ; Solvunt, ligantque quaestionum vincula Per syllogismos plectiles. Vae captiosis sycophantarum strophis ! Vae versipelli astutiae ! Nodos tenaces recta rumpit regula, Infesta dissertantibus. Idcirco mundi stulta delegit Deus, Ut concidant sophistica; Deque imbecillis subiugavit fortia, Simplex ut esset credere. Lapis ecce nostro fixus offensaculo est, Impingat in quem vanitas, Signum caventi, non caventi scandalum : Hunc sternit, illum dirigit. Dum plura tentat caecus incerto gradu, Incurrit id quod obvium est. Fax sola Fidei est praeferenda gressibus, Ut recta sint vestigia. Quis in tenebris hostis errantes tamen Pulsat, trahitque, et proterit? Qui sparsa ad ipsum commeantum transitum Frumenta saevus devorat : Qui laeta Christi culta fur interpolat, Addens avenas aemulas, Quas de veneni lacte in herbam fertiles Patitur colonus crescere, Ne forte culmen fibra inanis spiceum Simul revulsa internecet. Exspectat ergo, dum dolosa et farrea Fervens coquat maturitas, Det ventilabro lecta quaeque ut horreis, Urat recrementum focis. Refert sed ipsa nosse, quae messem necant, Zizaniorum semina..

Topics: Heresy

Cite (SBL): Prudentius, Apoth. 0.31 (Lanfranchi 2:lines 31–68; trans. Sophia Scriptura, https://sophiascriptura.com/p/prudentius-apotheosis/0-31). (abbreviation not yet checked)

Permanent link: https://sophiascriptura.com/p/prudentius-apotheosis/0-31

BibTeX · RIS · CSL-JSON (whole work; this passage's key: sophiascriptura-prudentius-apotheosis-0-31) · Report an error

Translation: Translated by Claude from the Latin of Lanfranchi's edition (Turin, 1898; OCR, corrections logged); checked afterwards privately against FOTC 52.

Summary: Against the Patripassians, who make the Father suffer and die: the Father has never been seen; whoever in Scripture saw God (Abraham, Jacob, Moses) saw the Son, who shows the Father in forms men can grasp.

• The Patripassian (modalist) error is refuted. Line 9 is damaged in the scan; its sense (John 1:18) is given in brackets. John 1:18; 1 Tim 6:16; Gen 18; 32:24; Exod 33:11.

Notes on the original text

• Digital text corrected (OCR text badly garbled: clear slips corrected throughout, stray line numbers, note marks, footnotes and running heads removed (readings restored by sense are named in the notes)): Plm"ima suut, sed piiuca loquar, ue dira velatu Dogmata catholicam maculent male prodita linguam. IUe Patrem pelleiis solio detrudit in arctuin Corporis liumani gestamen, nec pavet ipsum Obiectare ueci, duroque adfigere ligno. Passibilisne Deus? cuius species et imago Nulli visa unquam; nec enim comprendier illa Maiestas facilis sensuve, oculisve, manuve. Haud unquam testata Deum potuisse videri. Ille Pater, quem nulla acies violenta tuendo Eminus ardentis penetravit acumine visus, Qui se forma liominis non induit, et deitatis Immensum adsumto non temperat ore, modove. Aut Evangelici pietas spernenda libelli Vis intacta Patris, non admiscenda caducis. Sed tamen et Patris est specimen, quodcernere fas sit, Humanis aliquando oculis concurrero promtum. Quod quamvis hebes intuitus speculamine glauco, Humentique acie potuit nebulosus adrre. Quisque hominum vidisse Deum memoratur, ab ipso Infiisum vidit Gnatum : nam Filius hoc est, Quod de Patre^micans se praestitit inspiciendum Per species, quas possit homo comp>rendere visu. Nam mera maiestas est infinita, nec intrat Obtutus, aliquo ni se moderamiue formet. Hoc vidit princeps generosi seminis Abram, Hospes homo , in triplicem numen radiasse iiguram. Hoc conhictantis tractarunt brachia lacoh. Ipse dator legis divinae accedere coram Comminus, et sacris coniunxit verha loquelis, → Plurima sunt, sed pauca loquar, ne dira vel ausu Dogmata catholicam maculent male prodita linguam. Ille Patrem pellens solio detrudit in artum Corporis humani gestamen, nec pavet ipsum Obiectare neci, duroque adfigere ligno. Passibilisne Deus? cuius species et imago Nulli visa umquam; nec enim comprendier illa Maiestas facilis sensuve, oculisve, manuve. Haud umquam testata Deum potuisse videri. Ille Pater, quem nulla acies violenta tuendo Eminus ardentis penetravit acumine visus, Qui se forma hominis non induit, et deitatis Immensum adsumpto non temperat ore, modove. Aut Evangelici pietas spernenda libelli, Vis intacta Patris, non admiscenda caducis. Sed tamen et Patris est specimen, quod cernere fas sit, Humanis aliquando oculis concurrere promptum. Quod quamvis hebes intuitus speculamine glauco, Humentique acie potuit nebulosus adire. Quisque hominum vidisse Deum memoratur, ab ipso Infusum vidit Gnatum : nam Filius hoc est, Quod de Patre micans se praestitit inspiciendum Per species, quas possit homo comprendere visu. Nam mera maiestas est infinita, nec intrat Obtutus, aliquo ni se moderamine formet. Hoc vidit princeps generosi seminis Abram, Hospes homo, in triplicem numen radiasse figuram. Hoc conluctantis tractarunt brachia Iacob. Ipse dator legis divinae accedere coram Comminus, et sacris coniunxit verba loquelis,.

Topics: Trinity, Christology, Heresy

Cite (SBL): Prudentius, Apoth. 1.1 (Lanfranchi 2:lines 1–30; trans. Sophia Scriptura, https://sophiascriptura.com/p/prudentius-apotheosis/1-1). (abbreviation not yet checked)

Permanent link: https://sophiascriptura.com/p/prudentius-apotheosis/1-1

BibTeX · RIS · CSL-JSON (whole work; this passage's key: sophiascriptura-prudentius-apotheosis-1-1) · Report an error

Translation: Translated by Claude from the Latin of Lanfranchi's edition (Turin, 1898; OCR, corrections logged); checked afterwards privately against FOTC 52.

Summary: Moses saw Christ in human likeness and was granted only to see God’s back; the Word can be seen only in an assumed form, angelic or human, as in the burning bush, a figure of God entering our thorny, sinful flesh without being harmed.

• Exod 33:18–23; 3:2. In line 9 the scan reads ‘absque aliena’, joined to ‘quam sumpta facie’ in the next line.

Notes on the original text

• Digital text corrected (OCR text badly garbled: clear slips corrected throughout, stray line numbers, note marks, footnotes and running heads removed (readings restored by sense are named in the notes)): Carnis in effigie Christum se cernere sensit. Sod maiora petens, animum per vota tetendit Inconcessa homini, plusquam mortale laborans, Ipsum, quantus erat, sine corpore visere Christum. Denique post multi sermonis mutua, postque Conspectum praesentis Heri, et consortia longa, Quaeso, ait, ut liceat te uunc, Deus optime, nosse. Respondit Dominus : mea, non me, cernere iustis _ Posteriora daho, quid apertius, absque aliena,^ Quam sumat facie Verbum non posse videri? Posse tamen, quum malit idem , numquam Patro viso Terrenis oculis, habitu se ostendere nostro : Saepe et in angelicas vel mortales moderatum Induci species, queat ut sub imagine cerni. Hoc Verbum est, quod vibratum Patris ore benigno Sumsit virgineo fragilem de corpore formam. Inde figura hominis nondum sub carne, Moysi Obiecta, eftigiem nostri signaverat oris : Quod quandoque Deus Verbi vii-tute coactum Sumturus corpus, faciem referebat eamdem. '^Sed tamen et sentam visa est excita cremarc ,' Vulnificasque comas innoxius ignis agebat : Esset ut exemplo Deus inlapsurus in artus Spiniferos: sudibus quos texunt crimina densis, Et peccata malis hirsuta doloribus implent. Inculto nam stirpe frutox vitiosus iniquis Luxuriam virgis iiihonestoeffundere succo Coepcrat, et nodof; per acumiiia crebra ligabat. ^* Cerncre erat steriles subito splendescere frondes, Conlucere Deum, noc spinea laedere texta, Lambere sanguineos fructus, ot poma cruenta, → Carnis in effigie Christum se cernere sensit. Sed maiora petens, animum per vota tetendit Inconcessa homini, plusquam mortale laborans, Ipsum, quantus erat, sine corpore visere Christum. Denique post multi sermonis mutua, postque Conspectum praesentis Heri, et consortia longa, Quaeso, ait, ut liceat te nunc, Deus optime, nosse. Respondit Dominus : mea, non me, cernere iustis Posteriora dabo. Quid apertius, absque aliena Quam sumpta facie Verbum non posse videri? Posse tamen, quum malit idem, numquam Patre viso Terrenis oculis, habitu se ostendere nostro : Saepe et in angelicas vel mortales moderatum Induci species, queat ut sub imagine cerni. Hoc Verbum est, quod vibratum Patris ore benigno Sumpsit virgineo fragilem de corpore formam. Inde figura hominis nondum sub carne, Moysi Obiecta, effigiem nostri signaverat oris : Quod quandoque Deus Verbi virtute coactum Sumpturus corpus, faciem referebat eamdem. Sed tamen et sentem visa est excita cremare, Vulnificasque comas innoxius ignis agebat : Esset ut exemplo Deus inlapsurus in artus Spiniferos: sudibus quos texunt crimina densis, Et peccata malis hirsuta doloribus implent. Inculto nam stirpe frutex vitiosus iniquis Luxuriam virgis inhonesto effundere succo Coeperat, et nodos per acumina crebra ligabat. Cernere erat steriles subito splendescere frondes, Conlucere Deum, nec spinea laedere texta, Lambere sanguineos fructus, et poma cruenta,.

Topics: Christology

Cite (SBL): Prudentius, Apoth. 1.31 (Lanfranchi 2:lines 31–60; trans. Sophia Scriptura, https://sophiascriptura.com/p/prudentius-apotheosis/1-31). (abbreviation not yet checked)

Permanent link: https://sophiascriptura.com/p/prudentius-apotheosis/1-31

BibTeX · RIS · CSL-JSON (whole work; this passage's key: sophiascriptura-prudentius-apotheosis-1-31) · Report an error

Translation: Translated by Claude from the Latin of Lanfranchi's edition (Turin, 1898; OCR, corrections logged); checked afterwards privately against FOTC 52.

Summary: Only the Son, the image of God, is seen; the Father, the fountain of the godhead, is invisible; the divine nature of the Word is impassible and eternal, and the scourging, spitting and nails fell on the flesh of the man he assumed.

• 1 Tim 6:16; John 1:18; Col 1:15. A running head was removed.

Notes on the original text

• Digital text corrected (OCR text badly garbled: clear slips corrected throughout, stray line numbers, note marks, footnotes and running heads removed (readings restored by sense are named in the notes)): Stringere mortiferi vitalia germina ligni. \ Quandoquidem tristes purgantur sangiiine culpae, \ Ergo nihil visum, nisi quod sub carne videndum Lumen, imago Dei.Yerbum Deus, et Deus ignis, Qui sentum nostri peccamon corporis implet. Nam lucis Genitor, Verbi sator, auctor et ignis Creditur extra oculos, ut Apostolus edocet auctor : Qui negat intuitu fontem deitatis adiri : Credite, nemo Deum vidit, mihi crodite, nomo. Visibilis de fonte Deus, non ipse Dei fons Visibilis, cerni potis est qui nascitur, at non Innatus cerni potis est: latot os Patris illud, Vnde Deus: qui visibilem se praestitit olim, Tale aliquid formans in sese, quale socuta est Passio, quae corpus sibi vindicat; ardua nam vis A. Prvdentu Operu Est impassibilis ; quoiiiam natura superni Ignis ad horrificas nescit descendere poenas, Nec capit humanis angoribus excruciari, Pura, serena, micans , liquido praelibera motu, Sul)dita nec cuiquam, dominatrix utpote rerum : Cui non principium de tempore, sed super omne Tempus, et ante diem maiestas cum Patre summo, Immo animus Patris, et ratio, et via consilioruin, Quae non faeta manu, nec voce creata iubentis, Protulit imperium patrio ructata profimdo. Hanc igitur non flagra secant, non sputa salivis Adspergunt, alapis non vexat palma relisis , Nec perfossa cruci clavorum vuhiera figunt. His adfecta caro est horainis, quam femina praegnans → Stringere mortiferi vitalia germina ligni. Quandoquidem tristes purgantur sanguine culpae. Ergo nihil visum, nisi quod sub carne videndum Lumen, imago Dei, Verbum Deus, et Deus ignis, Qui sentem nostri peccaminis corporis implet. Nam lucis Genitor, Verbi sator, auctor et ignis Creditur extra oculos, ut Apostolus edocet auctor : Qui negat intuitu fontem deitatis adiri : Credite, nemo Deum vidit, mihi credite, nemo. Visibilis de fonte Deus, non ipse Dei fons Visibilis, cerni potis est qui nascitur, at non Innatus cerni potis est: latet os Patris illud, Unde Deus: qui visibilem se praestitit olim, Tale aliquid formans in sese, quale secuta est Passio, quae corpus sibi vindicat; ardua nam vis Est impassibilis ; quoniam natura superni Ignis ad horrificas nescit descendere poenas, Nec capit humanis angoribus excruciari, Pura, serena, micans, liquido praelibera motu, Subdita nec cuiquam, dominatrix utpote rerum : Cui non principium de tempore, sed super omne Tempus, et ante diem maiestas cum Patre summo, Immo animus Patris, et ratio, et via consiliorum, Quae non facta manu, nec voce creata iubentis, Protulit imperium patrio ructata profundo. Hanc igitur non flagra secant, non sputa salivis Adspergunt, alapis non vexat palma relisis, Nec perfossa cruci clavorum vulnera figunt. His adfecta caro est hominis, quam femina praegnans.

Topics: Christology, Trinity

Cite (SBL): Prudentius, Apoth. 1.61 (Lanfranchi 2:lines 61–90; trans. Sophia Scriptura, https://sophiascriptura.com/p/prudentius-apotheosis/1-61). (abbreviation not yet checked)

Permanent link: https://sophiascriptura.com/p/prudentius-apotheosis/1-61

BibTeX · RIS · CSL-JSON (whole work; this passage's key: sophiascriptura-prudentius-apotheosis-1-61) · Report an error

Translation: Translated by Claude from the Latin of Lanfranchi's edition (Turin, 1898; OCR, corrections logged); checked afterwards privately against FOTC 52.

Summary: Christ’s flesh, born of the Virgin, hungered, suffered and feared death; the Patripassians wrongly make the Father incarnate; Scripture says the Word, not the Father, became flesh; the Father is present everywhere through the Word and is seen in the Son.

• John 1:14; 14:9; Matt 27:34.

Notes on the original text

• Digital text corrected (OCR text badly garbled: clear slips corrected throughout, stray line numbers, note marks, footnotes and running heads removed (readings restored by sense are named in the notes)): Enixa est sub lege uteri, sine lege mariti. Ille famem patitur, fel potat, et liaurit acetum : Ille pavet mortis faciem, tremit ille dolorem. Dicite, sacrilegi doctores,' qui Patre summo Desertum iacuisse thronum contenditis, illo Tempore, quo fragiles Deus est inlapsus in artus/ Ergo Pater passus ? quid non mahis audeat error ! - • Ipse puellari conceptus sanguine crevit! Ipse verecundae distendit Virginis alvum ? Et iam falsiloqua est divini pagina libri, Quae Verbum in carnis loquitur fluxisse figuram? At non, qui Verbi Pater est, caro factus liabetur. Fige gradum Scriptura tuum : nil mobile ot anceps Adfirmasse decet: Pater est, quem cernere nulli Est licitum : Pater est, qui numquam visus in orbe est. Nec mundana intcr radiavit luuiina coram. Verbum conspicuum raisit, missumque recepit Quum voluit : Verbo perstrinxit viscera purae Virginis, et Verbo struxit puorilia membra. Ipse quidem in t^rris virtute et numine praesens Semper adest quocumque loci : nec pars vacat uUa Maiestate Patris ; inisquam est genitor Deus absens : Per Verbum sed semper adest ; atque inde Pliilippo Christus ait: « Tanto tecum iam tempore versor, Et Pati-em te nosse negas, quem j^erspicis in me? Est invisibilis donum Patris, edere natum Visibilem, per quem valeat Pater ipse videri; Nec solis sanctorum oculis, sed lumino cassis. Caecorum caecos loquor, atra socordia quorum Corde tenebroso verum per])endere nes-cit. → Enixa est sub lege uteri, sine lege mariti. Ille famem patitur, fel potat, et haurit acetum : Ille pavet mortis faciem, tremit ille dolorem. Dicite, sacrilegi doctores, qui Patre summo Desertum iacuisse thronum contenditis, illo Tempore, quo fragiles Deus est inlapsus in artus: Ergo Pater passus ? quid non malus audeat error ! Ipse puellari conceptus sanguine crevit? Ipse verecundae distendit Virginis alvum ? Et iam falsiloqua est divini pagina libri, Quae Verbum in carnis loquitur fluxisse figuram? At non, qui Verbi Pater est, caro factus habetur. Fige gradum, Scriptura, tuum : nil mobile et anceps Adfirmasse decet: Pater est, quem cernere nulli Est licitum : Pater est, qui numquam visus in orbe est, Nec mundana inter radiavit lumina coram. Verbum conspicuum misit, missumque recepit Quum voluit : Verbo perstrinxit viscera purae Virginis, et Verbo struxit puerilia membra. Ipse quidem in terris virtute et numine praesens Semper adest quocumque loci : nec pars vacat ulla Maiestate Patris ; nusquam est genitor Deus absens : Per Verbum sed semper adest ; atque inde Philippo Christus ait: « Tanto tecum iam tempore versor, Et Patrem te nosse negas, quem perspicis in me? » Est invisibilis donum Patris, edere natum Visibilem, per quem valeat Pater ipse videri; Nec solis sanctorum oculis, sed lumine cassis. Caecorum caecos loquor, atra socordia quorum Corde tenebroso verum perpendere nescit..

Topics: Christology, Trinity, Heresy

Cite (SBL): Prudentius, Apoth. 1.91 (Lanfranchi 2:lines 91–120; trans. Sophia Scriptura, https://sophiascriptura.com/p/prudentius-apotheosis/1-91). (abbreviation not yet checked)

Permanent link: https://sophiascriptura.com/p/prudentius-apotheosis/1-91

BibTeX · RIS · CSL-JSON (whole work; this passage's key: sophiascriptura-prudentius-apotheosis-1-91) · Report an error

Translation: Translated by Claude from the Latin of Lanfranchi's edition (Turin, 1898; OCR, corrections logged); checked afterwards privately against FOTC 52.

Summary: Nebuchadnezzar saw the Son of God walking with the three young men in the furnace and confessed him; the idolatrous music fell silent and the three praised God; the Word has always come down to help and save mankind.

• Dan 3:5–7, 24–28 (with the Song of the Three Young Men).

Notes on the original text

• Digital text corrected (OCR text badly garbled: clear slips corrected throughout, stray line numbers, note marks, footnotes and running heads removed (readings restored by sense are named in the notes)): Quem si perspicuura mortalibus infitiaris, Fare age, quem videat Babvlonis ab arce tyrannus Innocaas inter flammas procul cxspatiantem, Calcantem rapidos inadustis fratribus ignes. ifempt' ait: — « o proceres, tres vasta incendia anhelis Accepere viros fornacibus ; additus unus jEcce vaporiferos ridens iutersecat ignes. I Filius ille Dei esi ; fateorque et victus adoro: Inrisas removete faces, taedasque tepontes Subtrahite: friget succensi sulpliuris ardor. ) Filius (liaud dubium est), agit liaec miracula reruiu : Quem video : Deus ipse, Dei certissima proles. Imperat immensis ardoribus, et domat iras, Insultans, famulante rogo, piceosque furores Comprimit, et rabiem flammarum algescore cogit : Barbaricos calida aura sinus non tangere iussa Praeterit, et tenues stridens transcurrit amictus. Ipso per Assyrios metuit vapor ire tiaras; ^Ne coma fusa humeris fumo obsordescat amaro. » — Haec ait; et varios iubet obmntescere ca)itus, Orgaiia, sambucas, citharas, calamosque, tubasqne. Stulta superstitio tacuit : vox festa quicvit, Quae male conspicuae celebrabat imag-inis aurum. Carmina sanctornm resonant iam sola virorum, Triplice concentu Kegem landantia caeli, Qui mare, qui terras, qui lucida sidera fecit, Ignibus et mediis securos texit alumnos. Seraper in auxilinm sermo Patris omnipotentis Descendit servando homini : mortalia semper Admiscenda sibi i^roprio cnravit amore : → Quem si perspicuum mortalibus infitiaris, Fare age, quem videat Babylonis ab arce tyrannus Innocuas inter flammas procul exspatiantem, Calcantem rapidos inadustis fratribus ignes. Nempe ait: — « O proceres, tres vasta incendia anhelis Accepere viros fornacibus ; additus unus Ecce vaporiferos ridens intersecat ignes. Filius ille Dei est ; fateorque et victus adoro: Inritas removete faces, taedasque tepentes Subtrahite: friget succensi sulphuris ardor. Filius (haud dubium est) agit haec miracula rerum, Quem video : Deus ipse, Dei certissima proles. Imperat immensis ardoribus, et domat iras, Insultans, famulante rogo, piceosque furores Comprimit, et rabiem flammarum algescere cogit : Barbaricos calida aura sinus non tangere iussa Praeterit, et tenues stridens transcurrit amictus. Ipse per Assyrias metuit vapor ire tiaras, Ne coma fusa humeris fumo obsordescat amaro. » — Haec ait; et varios iubet obmutescere cantus, Organa, sambucas, citharas, calamosque, tubasque. Stulta superstitio tacuit : vox festa quievit, Quae male conspicuae celebrabat imaginis aurum. Carmina sanctorum resonant iam sola virorum, Triplice concentu Regem laudantia caeli, Qui mare, qui terras, qui lucida sidera fecit, Ignibus et mediis securos texit alumnos. Semper in auxilium sermo Patris omnipotentis Descendit servando homini : mortalia semper Admiscenda sibi proprio curavit amore :.

Extrabiblical texts: Pr Azar 28-68 (Prayer of Azariah and Song of the Three Young Men [in RC, EO, ETH canons]; allusion)

Topics: Christology

Cite (SBL): Prudentius, Apoth. 1.121 (Lanfranchi 2:lines 121–150; trans. Sophia Scriptura, https://sophiascriptura.com/p/prudentius-apotheosis/1-121). (abbreviation not yet checked)

Permanent link: https://sophiascriptura.com/p/prudentius-apotheosis/1-121

BibTeX · RIS · CSL-JSON (whole work; this passage's key: sophiascriptura-prudentius-apotheosis-1-121) · Report an error

Translation: Translated by Claude from the Latin of Lanfranchi's edition (Turin, 1898; OCR, corrections logged); checked afterwards privately against FOTC 52.

Summary: The Word took human flesh so that man might become spiritual and immortal; the Son of man alone sees the Father; the Father did not come down into flesh, but the flesh went up to the Father; Sabellius, who denies the Son, also destroys the Father.

• 1 Cor 15:45–47; Matt 11:27; 1 Tim 2:5.

Notes on the original text

• Digital text corrected (OCR text badly garbled: clear slips corrected throughout, stray line numbers, note marks, footnotes and running heads removed (readings restored by sense are named in the notes)): Vt socianda caro, Dominoque implenda porenni, Degenerem vitam, quae tnnc animalis agebat, Exemplo mutaret Heri, similesqne per artns Ceniere consortem terreni adsuesceret oris ; Participemque suum visn velnt obside nosse, Et consanguineo panllatim accedere Christo. Ergo animalis homo qnondam ; nunc Spiritus illum Transtulit ad snperi natnram seminis, ipsum Infundendo Denm, mortalia viviticantem. Xunc nova materies, solidata intercute fiatu, Materies, scd iiostra tamen; de Virgine tracta. Exiiit antiquae corrupta exordia vitae, Immortale bonum proprio spiramine sumeus. Filius.ille liominis, sed Filius ille Tonantis, lam solus vultum Patris adspicit et videt ipsum. Nemo Patrem novit nisi Filius, et ciii monstrat (?) Filius, et nostri mediator et Omnipotentis. Denique concludam brevis ut compendia summae: Non Pater in carnem descendit, sed Patris arcem Sumta caro adscendit. Natus per utrumque cucurrit.). Cede, profanator Cluisti, iam cede, Sabelli, Depositorque Patris, Natique insane negator. Nonne Patrem violas, dum Natum scire recusas? Quandoquidem non est genitor, nisi filius exstet; Nec vocitare Patrem potis es, quem germine fraudas. jSed fortasse velis patriae pietatis honore ^Despoliare Denm, contontns nomine mulo, Qnod Deus est, adimasiiue decus Patris, et generis vim. Ecquis in idolio recubans, inter sacra mille, Kidiculosque deos venerans sale, cespite, ture, → Ut socianda caro, Dominoque implenda perenni, Degenerem vitam, quae tunc animalis agebat, Exemplo mutaret Heri, similesque per artus Cernere consortem terreni adsuesceret oris ; Participemque suum visu velut obside nosse, Et consanguineo paullatim accedere Christo. Ergo animalis homo quondam ; nunc Spiritus illum Transtulit ad superi naturam seminis, ipsum Infundendo Deum, mortalia vivificantem. Nunc nova materies, solidata intercute flatu, Materies, sed nostra tamen; de Virgine tracta. Exuit antiquae corrupta exordia vitae, Immortale bonum proprio spiramine sumens. Filius ille hominis, sed Filius ille Tonantis, Iam solus vultum Patris adspicit et videt ipsum. Nemo Patrem novit nisi Filius, et cui monstrat Filius, et nostri mediator et Omnipotentis. Denique concludam brevis ut compendia summae: Non Pater in carnem descendit, sed Patris arcem Sumpta caro adscendit. Natus per utrumque cucurrit. Cede, profanator Christi, iam cede, Sabelli, Depositorque Patris, Natique insane negator. Nonne Patrem violas, dum Natum scire recusas? Quandoquidem non est genitor, nisi filius exstet; Nec vocitare Patrem potis es, quem germine fraudas. Sed fortasse velis patriae pietatis honore Despoliare Deum, contentus nomine nudo, Quod Deus est, adimasque decus Patris, et generis vim. Ecquis in idolio recubans, inter sacra mille, Ridiculosque deos venerans sale, caespite, ture,.

Topics: Christology, Trinity, Heresy

Cite (SBL): Prudentius, Apoth. 1.151 (Lanfranchi 2:lines 151–180; trans. Sophia Scriptura, https://sophiascriptura.com/p/prudentius-apotheosis/1-151). (abbreviation not yet checked)

Permanent link: https://sophiascriptura.com/p/prudentius-apotheosis/1-151

BibTeX · RIS · CSL-JSON (whole work; this passage's key: sophiascriptura-prudentius-apotheosis-1-151) · Report an error

Translation: Translated by Claude from the Latin of Lanfranchi's edition (Turin, 1898; OCR, corrections logged); checked afterwards privately against FOTC 52.

Summary: Even pagans, philosophers and barbarians acknowledge one supreme God when they reason, so Christians, who have seen the Lord in Scripture and in the flesh, must all the more confess him.

• The cock promised to Asclepius recalls the death of Socrates (Plato, Phaedo 118a).

Notes on the original text

• Digital text corrected (OCR text badly garbled: clear slips corrected throughout, stray line numbers, note marks, footnotes and running heads removed (readings restored by sense are named in the notes)): Xon putat esse Deum summum, et super omnia solumV Quamvis Saturnis, lunonibus, et C^-thereis, Portentisque aliis fumantes consecret aras; Attamen in caelum quoties suspexit, in uno Constituit ius omne Deo, cui serviat ingens Virtutum ratio, variis instructa ministris. Qnae gens tam stolida estanimis, tam barbara lin.guis? Quaeve superstitio tam sordida , quae caniformem Latrantemque tlirono caeli praeponat Anul^em? Nemo Cloacinae, aut Eponae super astra deabiis r>at solium, quamvis olidam persolvat acerram, Sacrilegisque molam manibus rimetur et exta. Consule barbati deliramenta Platonis : Consule et hircosus Cynicus quos somniat, etqnos Texit Aristoteles tota vertigine nervos. Hos omnes quamvis anceps labyrintlius et error Circumflcxus agat, quamvis promittere et ipsi Gallinam soleant, aut gallum, clinicus ut se Dignetur praestare deus morientibus aequum ; Quum vontum tamen ad normam rationis et artis, Tui"bidulos sensus, et litigiosa fragosis Argumenta modis concludunt numen in unum, Cuius ad arbitrium sphera (2)raobilis atque rotunda Volvatur, serventque suos vaga sidera cursus. Non recipit natura hominis, modo quadrupes ^Non sit, et orecto spectet caelostia vultu: Non recipit, neget ut regimen pollere supremum. IstudetipseXumae tacitus sibisensit haruspex, Semifer et Scotus seutit, caiie milite peior. Secl nos qni Dominum Ii1)ris et coriiore iam bis → Non putat esse Deum summum, et super omnia solum? Quamvis Saturnis, Iunonibus, et Cythereis, Portentisque aliis fumantes consecret aras; Attamen in caelum quoties suspexit, in uno Constituit ius omne Deo, cui serviat ingens Virtutum ratio, variis instructa ministris. Quae gens tam stolida est animis, tam barbara linguis? Quaeve superstitio tam sordida, quae caniformem Latrantemque throno caeli praeponat Anubem? Nemo Cloacinae, aut Eponae super astra deabus Dat solium, quamvis olidam persolvat acerram, Sacrilegisque molam manibus rimetur et exta. Consule barbati deliramenta Platonis : Consule et hircosus Cynicus quos somniat, et quos Texit Aristoteles torta vertigine nervos. Hos omnes quamvis anceps labyrinthus et error Circumflexus agat, quamvis promittere et ipsi Gallinam soleant, aut gallum, clinicus ut se Dignetur praestare deus morientibus aequum ; Quum ventum tamen ad normam rationis et artis, Turbidulos sensus, et litigiosa fragosis Argumenta modis concludunt numen in unum, Cuius ad arbitrium sphaera mobilis atque rotunda Volvatur, serventque suos vaga sidera cursus. Non recipit natura hominis, modo quadrupes ipse Non sit, et erecto spectet caelestia vultu, Non recipit, neget ut regimen pollere supremum. Istud et ipse Numae tacitus sibi sensit haruspex, Semifer et Scotus sentit, cane milite peior. Sed nos, qui Dominum libris et corpore iam bis.

Extrabiblical texts: Plato, Phaed. 118a (Plato (works); allusion)

Cite (SBL): Prudentius, Apoth. 1.181 (Lanfranchi 2:lines 181–210; trans. Sophia Scriptura, https://sophiascriptura.com/p/prudentius-apotheosis/1-181). (abbreviation not yet checked)

Permanent link: https://sophiascriptura.com/p/prudentius-apotheosis/1-181

BibTeX · RIS · CSL-JSON (whole work; this passage's key: sophiascriptura-prudentius-apotheosis-1-181) · Report an error

Translation: Translated by Claude from the Latin of Lanfranchi's edition (Turin, 1898; OCR, corrections logged); checked afterwards privately against FOTC 52.

Summary: Christians, who have touched the wounds of the risen Jesus and seen the prophecies fulfilled, confess the Father who begot a king, Christ, God and man, who descended to death and rose to carry humanity to the Father; they confess Father, Son and Spirit, three yet one God, the Father not being the Son.

• John 20:27; 1 John 1:1; Phil 2:10. Trinitarian language as written.

Notes on the original text

• Digital text corrected (OCR text badly garbled: clear slips corrected throughout, stray line numbers, note marks, footnotes and running heads removed (readings restored by sense are named in the notes)): Vidimus, ante ficle, mox carne et sanguine coram, Quique voluminibus vatuin, cruce teste, probatis. Rimantes digitos costarum in vulnera cruda Mersimus, et manuum visu dubitante lacunas Scrutati, aeternum regem cognovimus lesum, Abiurare Deo titulum nomenque paternum Credimus esse nefas, cjui regem protulit ex se : Non regem populi Partliorum, aut Eomulidarum, Sed regem summae, et mediae rationis, et imae, Atque ideo rerum dominum, et super omnia regeiu. Carnis habet mediuni; summum Patris, et Stygis imum. Defluit liis gradibus, rursusque revolvitur in se : Est Deus, est ot homo : fit uiortuus. et Deus idem est. Omnia percurrit naturae munia pronae, Ut sursum Patris iu gremium replicata reportet Mortua qiiae ftierant, ipsos quoque subvehat artus. Haec fore quum veterum ceciuissent orgaiia vatuni ; Nos oculis, manil)us, con.i^ressu, voce, loquela Experti, heroum tandem intelleximus orsa Priscorum, et viso patefacta oracula Christo. Haec est uostra salus, liinc vivimus, hinc animamur: Hoc sequimur; numquam detracto nomine nati Adpellare Patrem, Patris et sine nomine numquam Natum nosse Deum : numquam nisi Sanctus et unus Spiritus intersit, Natumque, Patremquo vocare: Sic tameu liaec constare tria, ut ne separe ductu Tres faciam : tribus his subsistat sed Deus unus. Nec Pater ipse autem qui Filius ; ut, quia Natum Scimus ab Innato, vere Pater, et sata vere Sit soboh'S : iiec sic genitor sil)i Filius ipse. → Vidimus, ante fide, mox carne et sanguine coram, Quique voluminibus vatum, cruce teste, probatis, Rimantes digitos costarum in vulnera cruda Mersimus, et manuum visu dubitante lacunas Scrutati, aeternum regem cognovimus Iesum, Abiurare Deo titulum nomenque paternum Credimus esse nefas, qui regem protulit ex se : Non regem populi Parthorum, aut Romulidarum, Sed regem summae, et mediae rationis, et imae, Atque ideo rerum dominum, et super omnia regem. Carnis habet medium; summum Patris, et Stygis imum. Defluit his gradibus, rursusque revolvitur in se : Est Deus, est et homo : fit mortuus, et Deus idem est. Omnia percurrit naturae munia pronae, Ut sursum Patris in gremium replicata reportet Mortua quae fuerant, ipsos quoque subvehat artus. Haec fore quum veterum cecinissent organa vatum ; Nos oculis, manibus, congressu, voce, loquela Experti, heroum tandem intelleximus orsa Priscorum, et viso patefacta oracula Christo. Haec est nostra salus, hinc vivimus, hinc animamur: Hoc sequimur; numquam detracto nomine nati Appellare Patrem, Patris et sine nomine numquam Natum nosse Deum : numquam nisi Sanctus et unus Spiritus intersit, Natumque, Patremque vocare: Sic tamen haec constare tria, ut ne separe ductu Tres faciam : tribus his subsistat sed Deus unus. Nec Pater ipse autem qui Filius ; ut, quia Natum Scimus ab Innato, vere Pater, et sata vere Sit soboles : nec sic genitor sibi Filius ipse..

Topics: Trinity, Christology

Cite (SBL): Prudentius, Apoth. 1.211 (Lanfranchi 2:lines 211–240; trans. Sophia Scriptura, https://sophiascriptura.com/p/prudentius-apotheosis/1-211). (abbreviation not yet checked)

Permanent link: https://sophiascriptura.com/p/prudentius-apotheosis/1-211

BibTeX · RIS · CSL-JSON (whole work; this passage's key: sophiascriptura-prudentius-apotheosis-1-211) · Report an error

Translation: Translated by Claude from the Latin of Lanfranchi's edition (Turin, 1898; OCR, corrections logged); checked afterwards privately against FOTC 52.

Summary: The Father is not his own Son; the Son is begotten of the Father and equal to him, as shown by their identical works; the manner of the eternal generation is beyond human search, but it is known that the unbegotten Father begot the Son, whole of whole, co-eternal, without division or diminution.

• Trinitarian language as written; John 5:19; 10:30; Isa 53:8.

Notes on the original text

• Digital text corrected (OCR text badly garbled: clear slips corrected throughout, stray line numbers, note marks, footnotes and running heads removed (readings restored by sense are named in the notes)): Perquam ridicuhnn est et futile, natus ut ox se ; Sive Pater natus fuerit, sive ipse repente Nascendi nova materies, ac se Deus ultro PJdiderit, natumque sibi se fecerit ipsum. Xil falsum aut meudax divina vocabula fingunt. Qui Pater est, gignendo Pater: tum Filius, ex hoc Filius, auctore quod genitus sit Patre sunnno: Summus et ipse tamen ; nec enim minor, aut Patro (dispar. Unde in utroque operis forma indiscreta, nisi omnem Vim maiestatis Patriae generosus liaberet Filiiis, idque Deiis genitor, quod Filius, esset? Pergunt ulterius scrutantes, quid sit idipsnm Gignere, si fas est liumanos tendere seusus Usque ad secretum, quod tempora cuncta diesque Pi-aevenit antiquos, et principium super ipsum Eminet, et, quodcumque potest liomo quaerere, transit. Quum sit difficilis via, noscere principiorum Semina , cui dahitur mortali exquirere, quidnam Ultra principium Deus egerit ? aut quo pacto Ediderit Verbum, quod principio caret omni ? Hoc solum scimus, quod traditur esse Deus, quem Non genitus genitor generaverit, unus et unum, Integer integrum: non coeptum, sed tamen ortum, Et conperpetuum retro Patris, et Patre natum. Sed nec decisus Pater est, ut pars Patris esset Filius, extendens nec se substantia tractim Produxit, minuitquc aliquid de numine pleno ; Dum mutata novum procudit portio Natum. Non convertibilis, nec demutabilis umquam → Perquam ridiculum est et futile, natus ut ex se ; Sive Pater natus fuerit, sive ipse repente Nascendi nova materies, ac se Deus ultro Ediderit, natumque sibi se fecerit ipsum. Nil falsum aut mendax divina vocabula fingunt. Qui Pater est, gignendo Pater: tum Filius, ex hoc Filius, auctore quod genitus sit Patre summo: Summus et ipse tamen ; nec enim minor, aut Patre dispar. Unde in utroque operis forma indiscreta, nisi omnem Vim maiestatis Patriae generosus haberet Filius, idque Deus genitor, quod Filius, esset? Pergunt ulterius scrutantes, quid sit idipsum Gignere, si fas est humanos tendere sensus Usque ad secretum, quod tempora cuncta diesque Praevenit antiquos, et principium super ipsum Eminet, et, quodcumque potest homo quaerere, transit. Quum sit difficilis via noscere principiorum Semina, cui dabitur mortali exquirere, quidnam Ultra principium Deus egerit ? aut quo pacto Ediderit Verbum, quod principio caret omni ? Hoc solum scimus, quod traditur esse Deus, quem Non genitus genitor generaverit, unus et unum, Integer integrum: non coeptum, sed tamen ortum, Et conperpetuum retro Patri, et Patre natum. Sed nec decisus Pater est, ut pars Patris esset Filius, extendens nec se substantia tractim Produxit, minuitque aliquid de numine pleno ; Dum mutata novum procudit portio Natum. Non convertibilis, nec demutabilis umquam.

Topics: Trinity, Christology

Cite (SBL): Prudentius, Apoth. 1.241 (Lanfranchi 2:lines 241–270; trans. Sophia Scriptura, https://sophiascriptura.com/p/prudentius-apotheosis/1-241). (abbreviation not yet checked)

Permanent link: https://sophiascriptura.com/p/prudentius-apotheosis/1-241

BibTeX · RIS · CSL-JSON (whole work; this passage's key: sophiascriptura-prudentius-apotheosis-1-241) · Report an error

Translation: Translated by Claude from the Latin of Lanfranchi's edition (Turin, 1898; OCR, corrections logged); checked afterwards privately against FOTC 52.

Summary: God loses nothing by begetting, but is light from light; the Father was always Father, and Christ is co-eternal with him; whoever doubts this is no catholic; Moses, taught by God himself, shows that the Father created man together with Christ.

• Gen 1:26–27; Exod 33:11. ‘Light from light’ as in the creed.

Notes on the original text

• Digital text corrected (OCR text badly garbled: clear slips corrected throughout, stray line numbers, note marks, footnotes and running heads removed (readings restored by sense are named in the notes)): Est Deus, aut gignendo aliquid sibi detrabit: atqui Totus, et ex toto Deus est, de lumine lumen. Quando autem lumen sine lumine ? quando refulgens Lux fulgore caret? quando est, ut proditus ignis Ignem deminuat? qnando Pater et Deus et lux, -Non lucis Deus, ct Pater est? qui, si Pater olim Non fuit, et serum genuit post tempora natum, Fit novus, inque novum ius proficit. Absit, ut umquam Plenus proficiat, qui non eget incremento. Et Dens, et genitor, lumenque, ot gloria semper IUe fuit; nec post sil)i contulit, ut Pator esset. Sic fit, ut aeternum credamus cum Patro Cliristum, Illo auctore satum, cui nullus praofuit auctor. Haoc tu (Ij si dubitas nati mvstoria Cliristi, Perdite, catholica non es de plebo, sed unus De grege turifero venerator, Deucalionum Devotus cippo, ficulni et stijiitis unctor. Quin potius scrutare Dei signacula in ipso Fonte vetustatis, percurro scrinia primi Scriptoris (i) : quem non Bardus pator, aut avus auj^air, Fabula noc voteris famae, nec garrula nutrix, Nec sago clangore loquax et stndula coriiix Eem clocuere Dei : sed coram proditus ipse, Ipse Deus trepidum mortalem mitis amico Inbuit adloquio, seque ac sua summa retexit. Nimirum meminit Scriptor doctissimus, illo Orbis principio non solum, nec sine Christo Informasse Patrem facturae plasma novellae. Fecit,ait, condenshominem Deus, et dedit olli Ora Dei. Quidnam est aliud, quam dicere, solus → Est Deus, aut gignendo aliquid sibi detrahit: atqui Totus, et ex toto Deus est, de lumine lumen. Quando autem lumen sine lumine ? quando refulgens Lux fulgore caret? quando est, ut proditus ignis Ignem deminuat? quando Pater et Deus et lux Non lucis Deus et Pater est? qui, si Pater olim Non fuit, et serum genuit post tempora natum, Fit novus, inque novum ius proficit. Absit, ut umquam Plenus proficiat, qui non eget incremento. Et Deus, et genitor, lumenque, et gloria semper Ille fuit; nec post sibi contulit, ut Pater esset. Sic fit, ut aeternum credamus cum Patre Christum, Illo auctore satum, cui nullus praefuit auctor. Haec tu si dubitas nati mysteria Christi, Perdite, catholica non es de plebe, sed unus De grege turifero venerator, Deucalionum Devotus cippo, ficulni et stipitis unctor. Quin potius scrutare Dei signacula in ipso Fonte vetustatis, percurre scrinia primi Scriptoris : quem non Sardus pater, aut avus augur, Fabula nec veteris famae, nec garrula nutrix, Nec sagae clangore loquax et stridula cornix Rem docuere Dei : sed coram proditus ipse, Ipse Deus trepidum mortalem mitis amico Imbuit adloquio, seque ac sua summa retexit. Nimirum meminit Scriptor doctissimus, illo Orbis principio non solum, nec sine Christo Informasse Patrem facturae plasma novellae. Fecit, ait, condens hominem Deus, et dedit illi Ora Dei. Quidnam est aliud, quam dicere, solus.

Topics: Trinity, Christology

Cite (SBL): Prudentius, Apoth. 1.271 (Lanfranchi 2:lines 271–300; trans. Sophia Scriptura, https://sophiascriptura.com/p/prudentius-apotheosis/1-271). (abbreviation not yet checked)

Permanent link: https://sophiascriptura.com/p/prudentius-apotheosis/1-271

BibTeX · RIS · CSL-JSON (whole work; this passage's key: sophiascriptura-prudentius-apotheosis-1-271) · Report an error

Translation: Translated by Claude from the Latin of Lanfranchi's edition (Turin, 1898; OCR, corrections logged); checked afterwards privately against FOTC 52.

Summary: In creation God worked with God, for man was made in the image of Christ, the Father’s image; ‘the Lord rained fire from the Lord’ on Sodom shows the Son acting with the Father; Israel, having made the golden calf, could not see Christ veiled in the Law, but Christians see him with unveiled face.

• Gen 19:24; Col 1:15; Matt 15:24; Exod 32:2–4; 34:29–35; 2 Cor 3:13–18. The golden calf is called Baal by the poet; the comment on the Jewish people is translated as written.

Notes on the original text

• Digital text corrected (OCR text badly garbled: clear slips corrected throughout, stray line numbers, note marks, footnotes and running heads removed (readings restored by sense are named in the notes)): Non erat? atque Deo Deus adsistebat agenti, Quum Dominus faceret Domini sub imagine plasina? ('hristus forma Patris, nos Christi forma et imago Condimur in faciem Domini bonitate paterna, Venturo in nostram faciem post saecula Christo. Possum multa sacris exempla excerpere libris, Ni refugis, quae te doceant, non in Patre solo Vim maiestatis positam, sed cum Patre Christum Esse Deum; velut illud ait Genealogus idem: A Domino Dominus flammam pluit in Sodomitas. Quis Dominus? de quo Domino? si solus ab arce Siderea spectat Pater, aut ardescit in iras? Filius armatam Domini Patris ignibus iram Spargebat Dominus : sunt unum fulmen utraque. Haec si ludaicos sic intellecta rigassent .Vnditus, stupidas ut possint tangere fibras, Audissent Doniinum virtutum, qui pereuntes ypnerat ut servaret oves : sed ab auribus omnis Fluxi-rat oniatus, caput et iam coctile Biial Finxerat. auriculasque suo sjioliarat honore. Dux popiili peccantis adest cle monte corusci Luminis, adloquioque Dei, tabulasque tremendo Incisas digito caeca ad tentoria defert. ISedcaditinfaciemplebs (l),non visura profundae o30 )Legis in effigie scriptum per enigmata Cbristum. Infelix, quae luce oculos praestiicta paventes Texerit, et presso faciem velarit amictu? At nos reiecto Christum velamine coram Cernimus, atqueDeumvultuspeculamur aperto ; ^sTec, sub lege gravi, depressa fronte iacemus, → Non erat? atque Deo Deus adsistebat agenti, Quum Dominus faceret Domini sub imagine plasma? Christus forma Patris, nos Christi forma et imago, Condimur in faciem Domini bonitate paterna, Venturo in nostram faciem post saecula Christo. Possum multa sacris exempla excerpere libris, Ni refugis, quae te doceant, non in Patre solo Vim maiestatis positam, sed cum Patre Christum Esse Deum; velut illud ait Genealogus idem: A Domino Dominus flammam pluit in Sodomitas. Quis Dominus? de quo Domino? si solus ab arce Siderea spectat Pater, aut ardescit in iras? Filius armatam Domini Patris ignibus iram Spargebat Dominus : sunt unum fulmen utrique. Haec si Iudaicos sic intellecta rigassent Auditus, stupidas ut possint tangere fibras, Audissent Dominum virtutum, qui pereuntes Venerat ut servaret oves : sed ab auribus omnis Fluxerat ornatus, caput et iam coctile Baal Finxerat, auriculasque suo spoliarat honore. Dux populi peccantis adest de monte corusci Luminis, adloquioque Dei, tabulasque tremendo Incisas digito caeca ad tentoria defert. Sed cadit in faciem plebs, non visura profundae Legis in effigie scriptum per aenigmata Christum. Infelix, quae luce oculos praestricta paventes Texerit, et presso faciem velarit amictu! At nos reiecto Christum velamine coram Cernimus, atque Deum vultu speculamur aperto ; Nec, sub lege gravi, depressa fronte iacemus,.

Topics: Christology, Trinity

Cite (SBL): Prudentius, Apoth. 1.301 (Lanfranchi 2:lines 301–330; trans. Sophia Scriptura, https://sophiascriptura.com/p/prudentius-apotheosis/1-301). (abbreviation not yet checked)

Permanent link: https://sophiascriptura.com/p/prudentius-apotheosis/1-301

BibTeX · RIS · CSL-JSON (whole work; this passage's key: sophiascriptura-prudentius-apotheosis-1-301) · Report an error

Translation: Translated by Claude from the Latin of Lanfranchi's edition (Turin, 1898; OCR, corrections logged); checked afterwards privately against FOTC 52.

Summary: Israel, the olive tree into which the Gentiles have been grafted, is urged not to envy; its Passover lamb and unleavened bread portray the Christian Passover, the true passion of Christ, whose blood marks believers and frees the true children of Abraham.

• Rom 11:17–24; Exod 12; 1 Cor 5:7–8; Gal 3:7. The address to the Jewish people is translated as written.
• Latin "ore": the face or forehead, marked with the sign (of the cross), not the mouth.

Notes on the original text

• Digital text corrected (OCR text badly garbled: clear slips corrected throughout, stray line numbers, note marks, footnotes and running heads removed (readings restored by sense are named in the notes)): Sed legis radium sublimi agnoscimus ore. Heu, frondosa prius ramis felicibus arbor! Pinguibus, lieu, quondam radix oleagina bacois ! Ecce tibi inserto revirescit nunc oleastro Truncus, et externi vestitur cortice libri. lam miserere tui. ISTon se silvestris olivi Surculus, exultans alieno stipite, iactat: Sed monet, ut geiieris proprii memor, unguiiie amaro Contristare comas desuescas, stirpe nec imo Invideas missis in celsa cacumina virgis. l^lasphemas Domiimm gens iiigratissima Christum. Fascha tuum dic, dic cuius de sangiiine festum Tam solemne tibi est? quis tandem caeditur Agnus Anniculus? sacer ille tibi redeuntibus annis; Sed sacer in pecude. Stdtum est sic credere sacrum; Sanguine balantis suinmos contingere postes, Lascivire choris, similaginis azymon esse, e->- t, Quum fermentati tm'gescant crimine mores. Xon sapis , imprudeus, nostrum t<' effingere Pascha?355 Legis et antiquae praeductis pingere sulcis Omne sacramentum, retinet quod passio vera ; Passio, quae nostram defendit sanguine frontem, Corporeamque domum signato conlinit ore? Hanc fugit exclusis Aegyptia plaga flagellis : Haec regis Pharii regnum ferale resolvit ; Deque potestatis mundanae grandine densa A. Prvdemtu Opera Eripit Abraham cum stirpe et gente fideli. Abrahae genus est verum, cui sanguis in ore Creditus, inscriptusque rubet: cui visus in orbe, → Sed legis radium sublimi agnoscimus ore. Heu, frondosa prius ramis felicibus arbor! Pinguibus, heu, quondam radix oleagina bacis! Ecce tibi inserto revirescit nunc oleastro Truncus, et externi vestitur cortice libri. Iam miserere tui. Non se silvestris olivi Surculus, exsultans alieno stipite, iactat: Sed monet, ut generis proprii memor, unguine amaro Contristare comas desuescas, stirpe nec imo Invideas missis in celsa cacumina virgis. Blasphemas Dominum, gens ingratissima, Christum. Pascha tuum dic, dic cuius de sanguine festum Tam solemne tibi est? quis tandem caeditur Agnus Anniculus? sacer ille tibi redeuntibus annis; Sed sacer in pecude. Stultum est sic credere sacrum; Sanguine balantis summos contingere postes, Lascivire choris, similaginis azymon esse, Quum fermentati turgescant crimine mores. Non sapis, imprudens, nostrum te effingere Pascha? Legis et antiquae praeductis pingere sulcis Omne sacramentum, retinet quod passio vera ; Passio, quae nostram defendit sanguine frontem, Corporeamque domum signato conlinit ore? Hanc fugit exclusis Aegyptia plaga flagellis : Haec regis Pharii regnum ferale resolvit ; Deque potestatis mundanae grandine densa Eripit Abraham cum stirpe et gente fideli. Abrahae genus est verum, cui sanguis in ore Creditus, inscriptusque rubet: cui visus in orbe,.

Topics: Christology

Cite (SBL): Prudentius, Apoth. 1.331 (Lanfranchi 2:lines 331–360; trans. Sophia Scriptura, https://sophiascriptura.com/p/prudentius-apotheosis/1-331). (abbreviation not yet checked)

Permanent link: https://sophiascriptura.com/p/prudentius-apotheosis/1-331

BibTeX · RIS · CSL-JSON (whole work; this passage's key: sophiascriptura-prudentius-apotheosis-1-331) · Report an error

Translation: Translated by Claude from the Latin of Lanfranchi's edition (Turin, 1898; OCR, corrections logged); checked afterwards privately against FOTC 52.

Summary: Abraham saw and believed in Christ, true God, whom the Law, pregnant with Christ, promised; the carnal observance of the Law misses him; every language, as on the title of the Cross, and all music proclaim Christ, whose name is the poet’s delight.

• John 8:56; Gen 15:6; Luke 24:44; John 19:19–20. A cross-reference note was removed.
• A line is lost here in the scan of Lanfranchi's text; in the standard text it names Pilate, so the command "Set out in verses" is his (the title on the cross), not the poet's.

Notes on the original text

• Digital text corrected (OCR text badly garbled: clear slips corrected throughout, stray line numbers, note marks, footnotes and running heads removed (readings restored by sense are named in the notes)): Haud dubitante fide, Deus est, Deus ex Patre verus. Ille Deum vidit, visum mox credidit : at tu, Posteritas carnis, carnaliter omnia cerneus, Carnis opus sublege geris, quam spiritus implet Interior: nec enim caelo lex carnea fluxit, Quam tu carne colis : sed Christo feta, meamque Spem paritura utero. Quam spem ! nisi numinis almum Lumen, et adventum Domini, quem viderat Abrae Prima fides, nostrisque pater promiserat olim Perspiciendum oculis , et legis voce probandum. Nec solum legis: nam quae iam littera Christum Non liabetj aut quae non scriptorum armaria Christi Laude referta, novis celebrant miracula libris? jjHebraeus pangit stilus, Attica copia pangit, jiPangit et Ausoniae facundia tertia linguae. Digere versiculis, quae sit sufiixa potestas. Vm, 15; et ad Kom. IX. Fronte Crucis: titulus sit triplice lingua (1)| Agnoscat ludaea legens, et Graecia nOrit, ' Et venerata Deum percenseat aurea Eoma. Quidquid in aere cavo reboans tuba curva reraugit, (^iiidquid ab arcano vomit ingens spiritus haustu, Quidquid casta chelys, quidquid testudo resultat, -Organa disparibus calamis quod consona misccnt, Ai-mula pastorum quod reddunt vocibus antra, (.'lu-istum concelebrat, Chi"istum sonat, omnia Christum ]\Iuta etiam fidibus sanctis animata loquuntur. O nomen praedulce mihi! lux, et decus, et spes, Praesidiumque meum ! requies o certa laborum ! Blandus in ore sapor^^^flagi-ans odor, inriguus fons, → Haud dubitante fide, Deus est, Deus ex Patre verus. Ille Deum vidit, visum mox credidit : at tu, Posteritas carnis, carnaliter omnia cernens, Carnis opus sub lege geris, quam spiritus implet Interior: nec enim caelo lex carnea fluxit, Quam tu carne colis : sed Christo feta, meamque Spem paritura utero. Quam spem ! nisi numinis almum Lumen, et adventum Domini, quem viderat Abrae Prima fides, nostrisque pater promiserat olim Perspiciendum oculis, et legis voce probandum. Nec solum legis: nam quae iam littera Christum Non habet? aut quae non scriptorum armaria Christi Laude referta, novis celebrant miracula libris? Hebraeus pangit stilus, Attica copia pangit, Pangit et Ausoniae facundia tertia linguae. Digere versiculis, quae sit suffixa potestas Fronte Crucis: titulus sit triplice lingua : Agnoscat Iudaea legens, et Graecia norit, Et venerata Deum percenseat aurea Roma. Quidquid in aere cavo reboans tuba curva remugit, Quidquid ab arcano vomit ingens spiritus haustu, Quidquid casta chelys, quidquid testudo resultat, Organa disparibus calamis quod consona miscent, Aemula pastorum quod reddunt vocibus antra, Christum concelebrat, Christum sonat, omnia Christum Muta etiam fidibus sanctis animata loquuntur. O nomen praedulce mihi! lux, et decus, et spes, Praesidiumque meum ! requies o certa laborum ! Blandus in ore sapor, fragrans odor, inriguus fons,.

Topics: Christology, Scripture and canon

Cite (SBL): Prudentius, Apoth. 1.361 (Lanfranchi 2:lines 361–390; trans. Sophia Scriptura, https://sophiascriptura.com/p/prudentius-apotheosis/1-361). (abbreviation not yet checked)

Permanent link: https://sophiascriptura.com/p/prudentius-apotheosis/1-361

BibTeX · RIS · CSL-JSON (whole work; this passage's key: sophiascriptura-prudentius-apotheosis-1-361) · Report an error

Translation: Translated by Claude from the Latin of Lanfranchi's edition (Turin, 1898; OCR, corrections logged); checked afterwards privately against FOTC 52.

Summary: If the Jews will not hear the praise of Christ, let them hear the demons, who in exorcisms confess his name and are driven out, as the legion confessed him in the Gerasene demoniac; Judea heard but did not understand, while the whole world received the gospel.

• Mark 5:1–13; Luke 8:28. Cyllenius is Mercury. The address to Judea is translated as written.

Notes on the original text

• Digital text corrected (OCR text badly garbled: clear slips corrected throughout, stray line numbers, note marks, footnotes and running heads removed (readings restored by sense are named in the notes)): Castus amor, pulchra species, sincera voluptas. Si gens surda negat sibi tot praeconia de te, Tam multas rerum voces, elementaque tantae Xuntia laetitiae, stolidas intrare per aures; Audiat insanum bacchantis cnergima moustri, Quod rabidus clamat capta ijitor viscera daemon. Et credat miseranda suis. Torqnetnr Apollo Nomine percussns Christi, nec ftilmina verbi Ferre potest ; agitant miserum tot verbera linguae , Quot laudata Dei resonant miracula Christi. Intonat antistes Domini: Fuge, callide serpens, Exue te membris, et spiras solve latentes. Mancipium Christi, fur corruptissime, vexas? Desine : Cln-istus adest, humani corporis ultor : Non licet, ut spolium rapias, cui Christus inhaesit. Pulsus abi, ventose liquor; Christus iubet, exi. Has inter voces medias Cyllenius ardens Eiulat, et notos suspirat luppiter ignes. Ecce Gerasenos legio ruit effera porcos, Et post multiplices busti sub rupe catenas, Poenarum gemitus longis grunnitibus edit. Clamarat, sed ab ore hominis: cognoscimus, lesu, Nate Deo, nate sceptris et germine David, Qui sis, quid venias : qua nos virtute repellas Novimus, adventusque tui terrore iacemus. Haec, ludaea, tuas vox non pervenit ad aures? Pervenit: mentem sed non penetravit egenam Lucis, et a primis foribus disclusa refugit. Audiit adventum Domini, quem solis Hiberi Vesper habet, roseos et qui novus excipit ortus, → Castus amor, pulchra species, sincera voluptas. Si gens surda negat sibi tot praeconia de te, Tam multas rerum voces, elementaque tantae Nuntia laetitiae, stolidas intrare per aures; Audiat insanum bacchantis energima monstri, Quod rabidus clamat capta intra viscera daemon, Et credat miseranda suis. Torquetur Apollo Nomine percussus Christi, nec fulmina verbi Ferre potest ; agitant miserum tot verbera linguae, Quot laudata Dei resonant miracula Christi. Intonat antistes Domini: Fuge, callide serpens, Exue te membris, et spiras solve latentes. Mancipium Christi, fur corruptissime, vexas? Desine : Christus adest, humani corporis ultor : Non licet, ut spolium rapias, cui Christus inhaesit. Pulsus abi, ventose liquor; Christus iubet, exi. Has inter voces medias Cyllenius ardens Eiulat, et notos suspirat Iuppiter ignes. Ecce Gerasenos legio ruit effera porcos, Et post multiplices busti sub rupe catenas, Poenarum gemitus longis grunnitibus edit. Clamarat, sed ab ore hominis: Cognoscimus, Iesu, Nate Deo, nate sceptris et germine David, Qui sis, quid venias : qua nos virtute repellas Novimus, adventusque tui terrore iacemus. Haec, Iudaea, tuas vox non pervenit ad aures? Pervenit: mentem sed non penetravit egenam Lucis, et a primis foribus disclusa refugit. Audiit adventum Domini, quem solis Hiberi Vesper habet, roseos et qui novus excipit ortus,.

Topics: Christology

Cite (SBL): Prudentius, Apoth. 1.391 (Lanfranchi 2:lines 391–420; trans. Sophia Scriptura, https://sophiascriptura.com/p/prudentius-apotheosis/1-391). (abbreviation not yet checked)

Permanent link: https://sophiascriptura.com/p/prudentius-apotheosis/1-391

BibTeX · RIS · CSL-JSON (whole work; this passage's key: sophiascriptura-prudentius-apotheosis-1-391) · Report an error

Translation: Translated by Claude from the Latin of Lanfranchi's edition (Turin, 1898; OCR, corrections logged); checked afterwards privately against FOTC 52.

Summary: The gospel has reached and tamed the barbarian peoples to the ends of the earth; since the incarnation the pagan oracles have fallen silent and the emperors adore the Cross; but in the poet’s boyhood one able emperor remained devoted to the gods.

• The emperor is Julian (361–363). Delphi, Dodona, Cumae and Ammon are classical oracles.

Notes on the original text

• Digital text corrected (OCR text badly garbled: clear slips corrected throughout, stray line numbers, note marks, footnotes and running heads removed (readings restored by sense are named in the notes)): Laxavit Scythicas verbo penetrante pruinas Vox Evangelica, HjTcanas quoque fervida brumas Solvit, ut exutus glacie iam mollior amnis Caucasea de cot« flnat Rhodopeius Hebrus. Mansuevere Getae, feritasque cruenta Geloni Lacte mero sitiens exsanguia pocula miscet, Libatura sacros Christi de sanguine potus. Novit et Atlantis pridem plaga perfida Mauri, Dedere crinitos ad Christi altaria reges (o). Ex quo mortalem praestrinxit Spiritus alvum, 43'> Spiritus ille Deus ; Deus et se corpore matris Induit, atque hominem de virginitate cveavit; ' Delphica damnatis tacuerunt sortibus antra, Non tripodas cortina tegit, non spumat anhelus Fata Sibyllinis fanaticus edita libris. Perdidit insanos mendax Dodona vapores, Mortua iam mutae lugent oracula Cumae, Nec responsa refert Libycis in Syi"tibus Hammon. Ipsa suis Christum Capitolia Eomula moerent Principibus lucere Deum, destructaque templa Imperio cecidisse ducum. lam purpura supplex Sternitur Aeneadae rectoris ad atria Christi, Vexillumque Crucis summus dominator adorat. Principibus tamen e cunctis non defuit unus, Me puero, ut memini, ductor fortissimus armis, Conditor et legnm, celebeiTimus ore manugue, Consultor patriae, sed non consultor habendae ^eligionis, amans tercentum millia divum : ^Perfidus ille Deo, quamvis non perfidus orbi. Augustum caput ante pedes cm-vare Miuervae → Laxavit Scythicas verbo penetrante pruinas Vox Evangelica, Hyrcanas quoque fervida brumas Solvit, ut exutus glacie iam mollior amnis Caucasea de cote fluat Rhodopeius Hebrus. Mansuevere Getae, feritasque cruenta Geloni Lacte mero sitiens exsanguia pocula miscet, Libatura sacros Christi de sanguine potus. Novit et Atlantis pridem plaga perfida Mauri, Dedere crinitos ad Christi altaria reges. Ex quo mortalem praestrinxit Spiritus alvum, Spiritus ille Deus ; Deus et se corpore matris Induit, atque hominem de virginitate creavit; Delphica damnatis tacuerunt sortibus antra, Non tripodas cortina tegit, non spumat anhelus Fata Sibyllinis fanaticus edita libris. Perdidit insanos mendax Dodona vapores, Mortua iam mutae lugent oracula Cumae, Nec responsa refert Libycis in Syrtibus Hammon. Ipsa suis Christum Capitolia Romula moerent Principibus lucere Deum, destructaque templa Imperio cecidisse ducum. Iam purpura supplex Sternitur Aeneadae rectoris ad atria Christi, Vexillumque Crucis summus dominator adorat. Principibus tamen e cunctis non defuit unus, Me puero, ut memini, ductor fortissimus armis, Conditor et legum, celeberrimus ore manuque, Consultor patriae, sed non consultor habendae Religionis, amans tercentum millia divum : Perfidus ille Deo, quamvis non perfidus orbi. Augustum caput ante pedes curvare Minervae.

Topics: Christology, Eucharist

Cite (SBL): Prudentius, Apoth. 1.421 (Lanfranchi 2:lines 421–450; trans. Sophia Scriptura, https://sophiascriptura.com/p/prudentius-apotheosis/1-421). (abbreviation not yet checked)

Permanent link: https://sophiascriptura.com/p/prudentius-apotheosis/1-421

BibTeX · RIS · CSL-JSON (whole work; this passage's key: sophiascriptura-prudentius-apotheosis-1-421) · Report an error

Translation: Translated by Claude from the Latin of Lanfranchi's edition (Turin, 1898; OCR, corrections logged); checked afterwards privately against FOTC 52.

Summary: The pagan emperor worships the gods’ images; at a sacrifice to Hecate the presiding priest suddenly cries out that a greater divine power has disrupted the rite, scattering the spirits and quenching the fire, and that a Christian must be present.

Notes on the original text

• Digital text corrected (OCR text badly garbled: clear slips corrected throughout, stray line numbers, note marks, footnotes and running heads removed (readings restored by sense are named in the notes)): Pictilis, et soleas lunonis lambere, plantis Herculis advolvi, genua incerare Dianae; Quin et Apollineo frontem submittere gypso, Aut Pollucis equum suffire ardentibus extis. Forte litans Hecaten placabat sanguine multo; Pontificum festis ferieuda securibus illic Agmina vaccarum steterant, vitulasque rovincta Fronte coronatas umbrabat torta cupressus. lamque insertato reserabat viscera cultro Vittatus de more senex, manibusque cruontis Tractabat trepidas letali frigore fibras, Postremosque animae pulsus in corde tepenti Callidus interpres numeris et fine notabat; Quiim subito exclamat media inter sacra sacerdos Pallidus : en quid ago? maius^ rex optime, maius Numen nescio quod nostris intervenit aris, Quam sufferre queant spumantia cjinbia lacte, Caesarum sangiiis pecudum, verbena, coronae, Accitas video longe dispergier umbras, Territa Persephone vertit vestigia retro,_ Extinctis facibus, fracto fugitiva flagello. Nil agit arcanum murmur, nil Tliessala prosunt Carmina, turbatos revocat nulla hostia manes. Nonne vides, ut turibulis frigentibus ignis Marceat? ut canis pigrescat pruna favillis? Ecce Palatinus pateram retinere minister Non valet, elisa destillant balsama dextra ; Mamen et ipse suas mu'atur vertice laurus Cedere, et incertum frustratur victima ferrum. Nescio quis, certe subrepsit Christicolarum → Fictilis, et soleas Iunonis lambere, plantis Herculis advolvi, genua incerare Dianae; Quin et Apollineo frontem submittere gypso, Aut Pollucis equum suffire ardentibus extis. Forte litans Hecaten placabat sanguine multo; Pontificum festis feriunda securibus illic Agmina vaccarum steterant, vitulasque revincta Fronte coronatas umbrabat torta cupressus. Iamque insertato reserabat viscera cultro Vittatus de more senex, manibusque cruentis Tractabat trepidas letali frigore fibras, Postremosque animae pulsus in corde tepenti Callidus interpres numeris et fine notabat; Quum subito exclamat media inter sacra sacerdos Pallidus : En quid ago? maius, rex optime, maius Numen nescio quod nostris intervenit aris, Quam sufferre queant spumantia cymbia lacte, Caesarum sanguis pecudum, verbena, coronae, Accitas video longe dispergier umbras, Territa Persephone vertit vestigia retro, Exstinctis facibus, fracto fugitiva flagello. Nil agit arcanum murmur, nil Thessala prosunt Carmina, turbatos revocat nulla hostia manes. Nonne vides, ut turibulis frigentibus ignis Marceat? ut canis pigrescat pruna favillis? Ecce Palatinus pateram retinere minister Non valet, elisa destillant balsama dextra ; Flamen et ipse suas miratur vertice laurus Cedere, et incertum frustratur victima ferrum. Nescio quis, certe subrepsit Christicolarum.

Cite (SBL): Prudentius, Apoth. 1.451 (Lanfranchi 2:lines 451–480; trans. Sophia Scriptura, https://sophiascriptura.com/p/prudentius-apotheosis/1-451). (abbreviation not yet checked)

Permanent link: https://sophiascriptura.com/p/prudentius-apotheosis/1-451

BibTeX · RIS · CSL-JSON (whole work; this passage's key: sophiascriptura-prudentius-apotheosis-1-451) · Report an error

Translation: Translated by Claude from the Latin of Lanfranchi's edition (Turin, 1898; OCR, corrections logged); checked afterwards privately against FOTC 52.

Summary: A baptized guardsman, signed with the cross, confesses Christ; the emperor flees and his soldiers call on Jesus; Judea is told to see in Christ the God who has conquered Rome, and that the destruction of Solomon’s handmade temple was deserved.

• ‘Washed and anointed’, ‘nursling of the chrism’ and ‘signed with the inscribed wood’ refer to baptism, chrismation and the sign of the cross. Heb 4:9; Mark 14:58. The address to Judea is translated as written.

Notes on the original text

• Digital text corrected (OCR text badly garbled: clear slips corrected throughout, stray line numbers, note marks, footnotes and running heads removed (readings restored by sense are named in the notes)): Hic iuvenum. Genus hoc hominum tremit infula, et omne Pulvinar divum: lotus procul absit, et unctus. Pulchra reformatis redeat Proserpina sacris. Dixit, et exsanguis collabitur; ac, velut ipsum Cerneret exserto minitantem fulmine Christum , Ipse quoque exanimis, posito diademate, princeps Pallet,et adstantes circuminspicit: ecquis alumnus Chrismatis inscripto signarit tempora ligno; Qui Zoroastraeos turbasset fronte susurros. Armiger o cuneo puerorum flavicomantum Purpurei custos lateris deprenditur unus: Xec negat, et gemino gemmata hastilia ferro Proiicit, ac signum Christi se ferre fatetur. Prosiluit pavidus, deiecto antistite, princeps, Marmoreum fugiens, nullo comitante, sacellum. Tum tremefacta cohors, dominique oblita, supinas Erigit ad caelum facies, atque invocat lesum. lam ne pigeffacti? iampoenitet?entibi Christum (G), Infelix ludaea, Deum : qui sabbata solvens Terrea, mortales aeterna in sabbata sumsit. Gentibus emicuit, praefalsit regibus, orbem Possidet, imperii dominam sibi cedere Eomam Compulit, et simulacra deiim Tarpeia subegit. Disce tuis miseranda malis, quo vindice tandem Yana superstitio, lex et carnaliter acta Plectatur; cuius virtus te proterat ultrix. Destructone iacent Salomonia saxa metallo, Aedificata manu? lacet illud nobile templum. Cur iacet? artificis quia dextra solubilis illud Caementum struxit resolubile : iure solutum est, → Hic iuvenum. Genus hoc hominum tremit infula, et omne Pulvinar divum: lotus procul absit, et unctus. Pulchra reformatis redeat Proserpina sacris. » Dixit, et exsanguis collabitur; ac, velut ipsum Cerneret exserto minitantem fulmine Christum, Ipse quoque exanimis, posito diademate, princeps Pallet, et adstantes circuminspicit: ecquis alumnus Chrismatis inscripto signarit tempora ligno; Qui Zoroastraeos turbasset fronte susurros. Armiger e cuneo puerorum flavicomantum Purpurei custos lateris deprenditur unus: Nec negat, et gemino gemmata hastilia ferro Proiicit, ac signum Christi se ferre fatetur. Prosiluit pavidus, deiecto antistite, princeps, Marmoreum fugiens, nullo comitante, sacellum. Tum tremefacta cohors, dominique oblita, supinas Erigit ad caelum facies, atque invocat Iesum. Iamne piget facti? iam poenitet? en tibi Christum, Infelix Iudaea, Deum : qui sabbata solvens Terrea, mortales aeterna in sabbata sumpsit. Gentibus emicuit, praefulsit regibus, orbem Possidet, imperii dominam sibi cedere Romam Compulit, et simulacra deum Tarpeia subegit. Disce tuis miseranda malis, quo vindice tandem Vana superstitio, lex et carnaliter acta Plectatur; cuius virtus te proterat ultrix. Destructone iacent Salomonia saxa metallo, Aedificata manu? Iacet illud nobile templum. Cur iacet? artificis quia dextra solubilis illud Caementum struxit resolubile : iure solutum est,.

Topics: Christology, Baptism

Cite (SBL): Prudentius, Apoth. 1.481 (Lanfranchi 2:lines 481–510; trans. Sophia Scriptura, https://sophiascriptura.com/p/prudentius-apotheosis/1-481). (abbreviation not yet checked)

Permanent link: https://sophiascriptura.com/p/prudentius-apotheosis/1-481

BibTeX · RIS · CSL-JSON (whole work; this passage's key: sophiascriptura-prudentius-apotheosis-1-481) · Report an error

Translation: Translated by Claude from the Latin of Lanfranchi's edition (Turin, 1898; OCR, corrections logged); checked afterwards privately against FOTC 52.

Summary: The Christian temple is the Word made flesh, not built by hands: destroyed in its human nature by the passion, it was raised on the third day and ascended; the Jewish temple was destroyed by Titus, and the Jewish people scattered.

• John 2:19–21; 1:14; Acts 1:9–11; Ps 24:7; Matt 27:25. The poet’s polemic against the Jewish people is translated as written.

Notes on the original text

• Digital text corrected (OCR text badly garbled: clear slips corrected throughout, stray line numbers, note marks, footnotes and running heads removed (readings restored by sense are named in the notes)): Et iacet, in nihilum quoniam redit omne politum. Quod fieri recipit, ]-ecipit quandoque perire. Si nostrum contra, quod sit, vis discere,templum, Est illud, quod nemo opifex fabriliter aptans Composuit, quod nulla abies, pinusve dolata Texuit ; exciso quod numquam marmore crevit : Cuius onus nullis fultum sublime columnis Fornice curvato tenui super arte pependit ; Sed Verbo factum Domini , non voce sonora : Sed Verbo, quod semper erat. Verbum caro factuni Hoc templum aeternum est, lioc finem non habet, hoc tu Expugnare volens, flagris, cruce, felle petisti. Destructum iacuit poenis vexantibus: esto. Matris enim ex utt-ro, quod destrueretur, habebat. Sed, quod morte brevi materna ex parte solutum Maiestate Patris vivum lux tertia reddit. Vidisti, angelicis comitatum coetibus, alte Ire meum, cuius servor munimiiie, templum. Illius aoteruae susi)endunt culmina portae, ^ Ac per inaccessas scalarum g-loria turres 585 \ f* Tollitur, et gradibus lucet via candida summis. ' At tua congestae tumulant holocausta ruinae : Quid mereare, Titus docuit ; docuere rdpinis Pompeianae acies; quibus exstirpata per omnes Terrarum pelagique plagas tua membra feruntur. Exsiliis vagus huc illuc fluitantibus errat ludaeus, postquam patria de sede revulsus, Supplicinm pro caede luit, Christique negati Sanguine respersus commissa piacula solvit. En quo priscorum virtus defluxit avorum? → Et iacet, in nihilum quoniam redit omne politum. Quod fieri recipit, recipit quandoque perire. Si nostrum contra, quod sit, vis discere, templum, Est illud, quod nemo opifex fabriliter aptans Composuit, quod nulla abies, pinusve dolata Texuit ; exciso quod numquam marmore crevit : Cuius onus nullis fultum sublime columnis Fornice curvato tenui super arte pependit ; Sed Verbo factum Domini, non voce sonora : Sed Verbo, quod semper erat. Verbum caro factum Hoc templum aeternum est, hoc finem non habet, hoc tu Expugnare volens, flagris, cruce, felle petisti. Destructum iacuit poenis vexantibus: esto. Matris enim ex utero, quod destrueretur, habebat. Sed, quod morte brevi materna ex parte solutum est, Maiestate Patris vivum lux tertia reddit. Vidisti, angelicis comitatum coetibus, alte Ire meum, cuius servor munimine, templum. Illius aeternae suspendunt culmina portae, Ac per inaccessas scalarum gloria turres Tollitur, et gradibus lucet via candida summis. At tua congestae tumulant holocausta ruinae : Quid merearis, Titus docuit ; docuere rapinis Pompeianae acies; quibus exstirpata per omnes Terrarum pelagique plagas tua membra feruntur. Exsiliis vagus huc illuc fluitantibus errat Iudaeus, postquam patria de sede revulsus, Supplicium pro caede luit, Christique negati Sanguine respersus commissa piacula solvit. En quo priscorum virtus defluxit avorum?.

Topics: Christology

Cite (SBL): Prudentius, Apoth. 1.511 (Lanfranchi 2:lines 511–540; trans. Sophia Scriptura, https://sophiascriptura.com/p/prudentius-apotheosis/1-511). (abbreviation not yet checked)

Permanent link: https://sophiascriptura.com/p/prudentius-apotheosis/1-511

BibTeX · RIS · CSL-JSON (whole work; this passage's key: sophiascriptura-prudentius-apotheosis-1-511) · Report an error

Translation: Translated by Claude from the Latin of Lanfranchi's edition (Turin, 1898; OCR, corrections logged); checked afterwards privately against FOTC 52.