Life of Porphyry, Bishop of Gaza
The whole work on one page. Select a passage number to open that passage with its notes, Scripture references, and citation.
Chapter 1
1Teubner, 1
ΒΙΟΣ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΠΟΡΦΥΡΙΟΥ ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΓΑΖΗΣ Τών άγίιυν ανδρών χουσ δθλους και τόν θεϊκόν αυτών ίήλόν τ€ και πόθον καλόν έοτιν χοισ όφθαλμοΐσ θειυρεΐν (όρώμενα γάρ άΣιοφίλητα γίνεται), φέρεχ δέ δμιυς ώφέλειαν ού μετρίαν και τα διηγήματα παρά τών άκριβώς είδότιυν ταΐσ ψυχαϊσ τών άκουόντων ύπειεερχόμενα. πιοτοτίρα μέν άκοής ή θέα, πείθει δέ και ακοή έάν υπό άΕιοπίετων εϊη τα λεγόμενα, εΐ μέν οΰν άρᾳ6ιούργητος ίμβνεν ή τών ωφελίμων διήγηας και μή τή άληθειᾳ τό ψευδος ένεεπείρετο, περιττόν ην τό σύγγραμμα τών τοιούτων, Ικανής οδεης πρός οίκοδομήν τής άληθείας έκ διαδοχής άει ένεπειρομένης ταΐσ άκοαϊσ τών έπιγινομένυJν ανθρώπων \έπεώή δέ ό χρόνος παραφθείρει [εϊτε διαφθείρεις] εϊτε δχα τής λήθης εϊτε δια τής βᾳ6ιουργίας, άναγκαίως έπι τό παρόν σύγγραμμα έλήλυθα, ϊνα μή τψ μακρφ χρόνιμ λήθη τις γενηται τοιούτου αγίου ανδροσ, λέγω δέ\ Πορφυρίου του οσιου. το γαρ μνημονευσαι των αύτοΟ κατορθωμάτων φάρμακον άλεΗητή-
BIOS TOU AGIOU PORPhYRIOU EPISKOPOU GAZĒS Tōn agiiyn andrōn chous dthlous kai ton theïkon autōn iēlon t€ kai pothon kalon eotin chois ophthalmoïs theiyreïn (orōmena gar aSiophilēta ginetai), pherech de dmiys ōpheleian ou metrian kai ta diēgēmata para tōn akribōs eidotiyn taïs psychaïs tōn akouontōn ypeieerchomena. piototira men akoēs ē thea, peithei de kai akoē ean ypo aEiopietōn eïē ta legomena, eï men oÿn arą6iourgētos imbnen ē tōn ōphelimōn diēgēas kai mē tē alētheią to pseudos eneepeireto, peritton ēn to syngramma tōn toioutōn, Ikanēs odeēs pros oikodomēn tēs alētheias ek diadochēs aei enepeiromenēs taïs akoaïs tōn epiginomenyJn anthrōpōn \epeōē de o chronos paraphtheirei [eïte diaphtheireis] eïte dcha tēs lēthēs eïte dia tēs bą6iourgias, anankaiōs epi to paron syngramma elēlytha, ïna mē tps makrph chronim lēthē tis genētai toioutou agiou andros, legō de\ Porphyriou tou osiou. to gar mnēmoneusai tōn autoO katorthōmatōn pharmakon aleĒētē-
[Title:] Life of Saint Porphyry, Bishop of Gaza. The contests of holy men, and their divine zeal and longing, are good to behold with one's own eyes (for things seen become worthy of love); yet the accounts given by those who know them accurately also bring no small benefit, as they steal into the souls of those who hear them. Sight is more trustworthy than hearing, but hearing too persuades, if what is said comes from trustworthy people. Now if the account of beneficial things had remained untampered with, and falsehood were not sown into the truth, a written record of such things would be superfluous, since the truth, handed on by succession and ever sown into the ears of each new generation, would suffice for edification. But since time corrupts, whether through forgetfulness or through tampering, I have of necessity come to the present writing, so that in the long course of time no forgetfulness may befall so holy a man, I mean the holy Porphyry. For to recall his achievements becomes a protective remedy
Chapter 2
2Teubner, 2
ριον γίνεται τοϊσ άκούουσιν. άτοπον γάρ έοτιν ποιητάς τραγψδοποιούς και έίλλους τοιούτους ευγγραφ^ας [τό] εις γΑωτα και γραώδεις μύθους καταναλώσαι τούς λόγους, ήμας δέ περιώεΐν λήθη παραδώομ^νους άγίους έΐνδρας και άζιομνημονεύτους. ποίαν ουκ δν δικαίως παραέχω δίκην μή παραδιδούς συγγραφή βίον τοιούτου θεοφιλοΟε άνδρός, βίον φιλοσοφίας δώάεκαλον του τήν έν ούρανφ πολιτείαν έίηλωκότος. πολέμους τε αύτοΟ κα\ άντιετάεεις ίετορήεομεν ού μόνον πρός τούς τής ε'ώωλομανίας άρχηγούς τε και προστάτας, άλλα και πρός δήμον όλόκληρον πάσης μανίας πεπληρωμένον. έμνημόνευεν γάρ των τοΟ μακαρίου άποστόλου ^ητών δ\* ών φησιν * αναλάβετε τήν πανοπλίαν τοΟ θεού, ϊνα δυνηθήτε άντιστήναι έν τή ήμέρᾳ τη φοβερςί και άπαντα κατεργαεάμενοι στήναι'. ταύτην τήν πανοπλίαν ένδυσάμενος εις τούς άγώνας εισήλθεν ό είρημένος άπόστολος, άλλα και τοιούτους και τηλικούτους έχων τούς άντιπάλους ό τήν όμοίαν &μιλλαν κεκτημένος τφ άποετόλψ Πορφύριος ϊσην κα\ τήν νίκην άνεδήσατο και τρόπαιον ήγειρεν έε με'σον τής Γαίαίων, τήν τοίνυν κτισθεΐσαν υπ* αύτου άγίαν του Χριστου έκκλησίαν. παρεϊχεν δέ αύτφ τήν νίκην ούχ ή ανθρωπεία φύςις, άλλ' ή γνώμη τήν θείαν χάριν έφελκομένη* έραστής γάρ θερμότατος γενόμενος του ΧριετοΟ πάντα παθεϊν και δρSσατ ήνέσχετο. πόσας πολέμων προσβολάς τοιουτος άνηρ υπό τών δέ* έναντίας έδ^Ηατο, πόσας συσκευάς και μυκτηριεμούς ύπέμεινεν. αλλ* έπεώή πάντα τα κατά
rion ginetai toïs akouousin. atopon gar eotin poiētas tragpsdopoious kai eillous toioutous eungraph^as [to] eis gAōta kai graōdeis mythous katanalōsai tous logous, ēmas de periōeïn lēthē paradōom^nous agious eïndras kai aziomnēmoneutous. poian ouk dn dikaiōs paraechō dikēn mē paradidous syngraphē bion toioutou theophiloOe andros, bion philosophias dōaekalon tou tēn en ouranph politeian eiēlōkotos. polemous te autoO ka\ antietaeeis ietorēeomen ou monon pros tous tēs e'ōōlomanias archēgous te kai prostatas, alla kai pros dēmon oloklēron pasēs manias peplērōmenon. emnēmoneuen gar tōn toO makariou apostolou ^ētōn d\* ōn phēsin * analabete tēn panoplian toO theou, ïna dynēthēte antistēnai en tē ēmerą tē phobersi kai apanta katergaeamenoi stēnai'. tautēn tēn panoplian endysamenos eis tous agōnas eisēlthen o eirēmenos apostolos, alla kai toioutous kai tēlikoutous echōn tous antipalous o tēn omoian &millan kektēmenos tph apoetolps Porphyrios ïsēn ka\ tēn nikēn anedēsato kai tropaion ēgeiren ee me'son tēs Gaiaiōn, tēn toinyn ktistheïsan yp* autou agian tou Christou ekklēsian. pareïchen de autph tēn nikēn ouch ē anthrōpeia physis, all' ē gnōmē tēn theian charin ephelkomenē* erastēs gar thermotatos genomenos tou ChrietoO panta patheïn kai drSsat ēnescheto. posas polemōn prosbolas toioutos anēr ypo tōn de* enantias ed^Ēato, posas syskeuas kai myktēriemous ypemeinen. all* epeōē panta ta kata
for those who hear. For it is absurd that poets, writers of tragedy and other such authors should spend their words on things to laugh at and on old wives' tales, while we stand by and let holy and memorable men be handed over to oblivion. What penalty would I not justly pay, if I did not hand down in writing the life of so God-loving a man, a life that teaches true philosophy, the life of one who strove after the citizenship in heaven? We shall relate his wars and his battles, not only against the leaders and champions of idol-madness, but also against a whole populace filled with every kind of madness. For he kept in mind the words of the blessed apostle, in which he says: "Take up the whole armor of God, so that you may be able to stand against them on the fearful day, and having accomplished everything, to stand." Clothed in this armor the apostle we have named entered his contests; and Porphyry too, who had a contest like the apostle's and opponents of such a kind and such strength, crowned himself with an equal victory and raised a trophy in the midst of Gaza, namely the holy church of Christ that he built. It was not human nature that gave him the victory, but his resolve, which drew down the divine grace; for having become a most ardent lover of Christ, he endured to suffer and to do all things. How many assaults of war such a man received from his opponents, how many plots and sneers he endured! But since it is not possible to tell everything about
Chapter 3
3Teubner, 3
τον άοίδιμον άνδρα ου δυνατόν έΗειπεϊν, πολλά τε όντα καΐ τοϊσ πολλοΐσ δοκουντα είναι άπιστα, βραχέα έκθήσομαι δτινα και έμνημόνευσα ευνοικήεας αιπτ^ πλεϊστον χρόνον και άπολαύσας τής μακαρίας και φοβερας εκείνης ψυχής της μετά άγγέλιυν ευμπολιτευομίνης. τούτον ούν τόν παν εJδοσ άρετής είληφότα τίς ουκ δν δικαίως έπαινέσειεν; οϊδα μέν όυν ώε τής άρετής του τοιούτου άνδρός ούδεις αν έφίκοιτο λόγος* δμως γε έγχειρητίον» θαρεουντός μου ταϊσ άγίαις αύτου εύχαϊσ. ευγγράψω δε τήν εκείνου εύφημίαν οό κομπψ λόγψ• ούτε γάρ ή καλλιλεεία τόν βίον τών τοιούτων κοσμεϊν εϊωθεν, άλλ' ή αρετή τών έργων και αυτήν τήν φράσιν μεγαλύνει. δθεν κάγώ θαρρών εις τάς άγίας εύχάς του ειρημίνου όσίου άνδρός προεέρχομαι τφδε τώ συγγράμματι, αϊτούμενος δι* αυτών τήν παρά του κυρίου ΊηεοΟ ΧριετοΟ χάριν τε και βοήθειαν εΐε τό δυνηθηναι οιqτ δήποτε προφάσει τήν άρετήν του άγιου άνδρός διηγήεαεθαιαιτώ δέ τούς έντυγχάνοντας τφδε τψ συγγράμματι μή άπιστεΐν τοΐσ λεγομενοις* αύτόπτης γάρ τής άρετής του ανδροσ έγενόμην ουνοικήοας και ουμπλεύοας και ουγκακουχηθεΐ€ αύτιϋ ζυjσ της τελευταίας ήμέρας τής ένθάδε αύτοΟ ζιυής. ένθεν δέ αρχή μοι γένηται του τής διηγήεειυς λόγου.
ton aoidimon andra ou dynaton eĒeipeïn, polla te onta kaï toïs polloïs dokounta einai apista, brachea ekthēsomai dtina kai emnēmoneusa eunoikēeas aipt^ pleïston chronon kai apolausas tēs makarias kai phoberas ekeinēs psychēs tēs meta angeliyn eumpoliteuominēs. touton oun ton pan eJdos aretēs eilēphota tis ouk dn dikaiōs epaineseien? oïda men oun ōe tēs aretēs tou toioutou andros oudeis an ephikoito logos* dmōs ge encheirētion» thareountos mou taïs agiais autou euchaïs. eungrapsō de tēn ekeinou euphēmian oo kompps logps• oute gar ē kallileeia ton bion tōn toioutōn kosmeïn eïōthen, all' ē aretē tōn ergōn kai autēn tēn phrasin megalynei. dthen kagō tharrōn eis tas agias euchas tou eirēminou osiou andros proeerchomai tphde tō syngrammati, aïtoumenos di* autōn tēn para tou kyriou IēeoO ChrietoO charin te kai boētheian eïe to dynēthēnai oiqt dēpote prophasei tēn aretēn tou agiou andros diēgēeaethaiaitō de tous entynchanontas tphde tps syngrammati mē apisteïn toïs legomenois* autoptēs gar tēs aretēs tou andros egenomēn ounoikēoas kai oumpleuoas kai ounkakouchētheï€ autiÿ zyjs tēs teleutaias ēmeras tēs enthade autoO ziyēs. enthen de archē moi genētai tou tēs diēgēeeiys logou.
the celebrated man, since they are many and seem to most people beyond belief, I shall set out briefly the things I remember, having lived with him a very long time and having enjoyed that blessed and awe-inspiring soul, which now shares the citizenship of the angels. Who then would not justly praise this man, who had taken hold of every form of virtue? I know indeed that no speech could reach up to the virtue of such a man; yet the attempt must be made, for I take courage from his holy prayers. I shall write his praise, not in boastful speech; for elegance of style is not what usually adorns the life of such men; rather the virtue of their deeds magnifies even the telling. So I too, taking courage from the holy prayers of the said holy man, approach this writing, asking through them grace and help from the Lord Jesus Christ, so that I may be able in some fashion to narrate the virtue of the holy man. I ask those who come upon this writing not to disbelieve what is said; for I was an eyewitness of the man's virtue, since I lived with him, sailed with him and suffered hardship with him until the last day of his life here. From this point let the beginning of my narrative be made.
Chapter 4
4Teubner, 4
Γάζα πόλις έστιν τής Παλαιστίνης έν μεθορίψ της Αιγύπτου ύπάρχουσα, ουκ δεημος δέ αυτή τυγχάνουσα, άλλα και πολύανδρος και των εμφανών πόλεων οΰσα* ήκμαζεν δέ έν αίηη κατ' έκεϊνο καιρού ή περί τα είδωλα των ανθρώπων μανία, ταύτης την ιερωσύνην άπεδέζατο ό παρ* ημών εύφημούμενος Πορφύριος. πατρίδα μέν ?εχεν τήν έπουράνιον Ίερουσαλήμ (εις ταύτην γαρ και άπεγράψατο), τήν δέ έπίγειον τήν θεεεαλονικέων, γένος δέ ήν αύτου έπίσημον. τούτψ θεϊος έρως ύπεισήλθεν καταλεϊψαι πατρίδα και λαμπρότητα γένους και πλούτν άπειρον και άσπάσασθαι τον μονήρη βίν, και πλεύεας έκ τής θεεοαλονικέων καταλαμβάνει τήν Αϊγυπτον. εύθέως δέ ώρμησεν έπι τήν Οκήτιν και άίιουται μετ' όλίγας ήμέρας του τιμίου προοχήματος. και ευνδιατρίψας έκεϊ τοϊσ άγίοις πατράσιν πενταετή χρόνον, πάλιν δλλος θεΐος έρως αύτψ ύπεισήλθεν προσκυνήσαι τούς άγίους και εεβαεμίους του θεού τόπους, και γενόμενος έκεϊσε και προσκυνήσας, άπελθών εις τα μέρη του Ιορδανού οϊκηεεν έν σπηλαίω, δμοίως κάκεϊ διατρίψας έτη πέντε μετά πολλής κακουχίας. έκ δέ τής πολλής Ηηρότητρε και άνωμαλίας τών τόπων εκείνων περιέπεεεν μετάλη νόοψ. ορών δέ αυτόν έν έοχάτψ κινδύνψ κατ* οικονομίαν παρακαλεί τίνα τών γνωρίμων άναλαβεϊν αυτόν εlσ τα Ίεροσόλυμα* τό δέ πάθος ήν ήπατος οκίριυμα μετά πυρετού συνεχους λεπτότατου, του γοΟν τοιούτου πάθους έπικρατουντος και νύττοντος άπαύστως τα ένδόεθια και του σώματος τηκομένου αύτός ουκ επαύετο καθ' ήμίραν περιερχόμενος τούς άγίους τόπους κεκυφώς και μή Ισχύων άνορβώεαι τήν αύτου ήλικιαν, άλλα βάβδψ έπερει5όμενος. κατ* εκείνον δέ τόν καιρόν συνέβη κάμε έκ της Άσίας καταπλευεαι χάριν του προσκυνήσαι τούς εεβαομίους τόπους, και γενόμενος έν αύτοϊσ διέτριψα πολύν χρόνον, τρεφόμενος έκ του έμου εργόχειρου' είχον γαρ τήν του καλλιγράφου τέχνην. θεωρών δέ τόν δειον πορευόμενον συνεχώς εις τήν του Χριστου Άνάστασιν και εις τά άλλα ευκτήρια έθαύμαίον, δτι έν τοσαύτη άσθενείᾳ σώματος ουκ όκνεΐ ουτως εκύλλεεθαι. έν μιςί
Gaza polis estin tēs Palaistinēs en methorips tēs Aigyptou yparchousa, ouk deēmos de autē tynchanousa, alla kai polyandros kai tōn emphanōn poleōn oÿsa* ēkmazen de en aiēē kat' ekeïno kairou ē peri ta eidōla tōn anthrōpōn mania, tautēs tēn ierōsynēn apedezato o par* ēmōn euphēmoumenos Porphyrios. patrida men ?echen tēn epouranion Ierousalēm (eis tautēn gar kai apegrapsato), tēn de epigeion tēn theeealonikeōn, genos de ēn autou episēmon. toutps theïos erōs ypeisēlthen kataleïpsai patrida kai lamprotēta genous kai ploutn apeiron kai aspasasthai ton monērē bin, kai pleueas ek tēs theeoalonikeōn katalambanei tēn Aïgypton. eutheōs de ōrmēsen epi tēn Okētin kai aiioutai met' oligas ēmeras tou timiou proochēmatos. kai eundiatripsas ekeï toïs agiois patrasin pentaetē chronon, palin dllos theïos erōs autps ypeisēlthen proskynēsai tous agious kai eebaemious tou theou topous, kai genomenos ekeïse kai proskynēsas, apelthōn eis ta merē tou Iordanou oïkēeen en spēlaiō, dmoiōs kakeï diatripsas etē pente meta pollēs kakouchias. ek de tēs pollēs Ēērotētre kai anōmalias tōn topōn ekeinōn periepeeen metalē noops. orōn de auton en eochatps kindynps kat* oikonomian parakalei tina tōn gnōrimōn analabeïn auton els ta Ierosolyma* to de pathos ēn ēpatos okiriyma meta pyretou synechous leptotatou, tou goOn toioutou pathous epikratountos kai nyttontos apaustōs ta endoethia kai tou sōmatos tēkomenou autos ouk epaueto kath' ēmiran perierchomenos tous agious topous kekyphōs kai mē Ischyōn anorbōeai tēn autou ēlikian, alla babdps eperei5omenos. kat* ekeinon de ton kairon synebē kame ek tēs Asias katapleueai charin tou proskynēsai tous eebaomious topous, kai genomenos en autoïs dietripsa polyn chronon, trephomenos ek tou emou ergocheirou' eichon gar tēn tou kalligraphou technēn. theōrōn de ton deion poreuomenon synechōs eis tēn tou Christou Anastasin kai eis ta alla euktēria ethaumaion, dti en tosautē astheneią sōmatos ouk okneï outōs ekylleethai. en misi
Gaza is a city of Palestine lying on the border of Egypt; it is not insignificant, but populous and one of the notable cities. At that time the madness of its people for idols was at its height. The priesthood of this city was received by Porphyry, whom we are praising. His homeland was the heavenly Jerusalem (for there he had his name enrolled), and his earthly homeland was the city of the Thessalonians; his family was distinguished. A divine longing came over him to leave homeland, the splendor of his family and boundless wealth, and to embrace the solitary life; and having sailed from Thessalonica he reached Egypt. He set out at once for Scetis, and after a few days he was deemed worthy of the honored habit. After living there five years with the holy fathers, another divine longing came over him, to venerate the holy and august places of God; and having gone there and venerated them, he went away to the region of the Jordan and lived in a cave, spending five years there too in great hardship. From the great dryness and the harshness of those places he fell into a serious illness. Seeing himself in extreme danger, by God's providence he asked one of his acquaintances to take him to Jerusalem. The illness was a hardening of the liver with a continual low fever. Though this illness held him fast and pricked his innards ceaselessly and his body was wasting away, he did not cease going round the holy places every day, bent over and unable to straighten his body, leaning on a staff. At that time I too happened to sail from Asia in order to venerate the august places; and being there I stayed a long time, supporting myself by the work of my hands, for I had the craft of a calligrapher. Seeing the godly man constantly going to Christ's Anastasis and to the other houses of prayer, I marveled that in such bodily weakness he did not shrink from putting himself to such trouble. One
Chapter 5
5Teubner, 5
δι τών ήμερων συναντήσας αύτφ έν τοΐσ άναβαθμοϊε του μαρτυρίου του κτισθέντος ύπό του μακαρίου Κωνααντίνου του βασιλέως μή δυνάμενον τψ ποΜ προβήναι, διαδραμών δέ και προτείνας αύτώ τήν έμήν χείρα παρεκάλουν αυτόν ταύτη έπερείδεσθαι και άναβαίνειν τούς άναβαθμούς. δ δέ ούκ ήθελν λέγων Ουκ ίστιν δίκαιον έμέ τόν πορευόμενον αΐτήσαι συγχώρησιν αμαρτιών έπερείδεσθαι χεροιν δλλου* άλλ' lασον, αδελφέ, τόν θεόν ιδεϊν τόν κόπον μου, ϊνα κατά τήν δφατον αύτου εύσπλαγχνίαν κάμε έλεήση. έπορεύετο οΰν και τών θείιυν λογίων ήκροατο τοϊσ διδασκαχοισ ύποτιθεις τά ώτα, και τής μυστικής τραπείης άει μεταλαμβάνων έπανήρχετο είς τό καταγώγιον τό αύτου. όποιον μέν βίον Κη δήλον ήν. του γάρ πάθους τοσουτον κατεφρόνει ώε νομίίειν αυτόν έν άλλοτρίψ σώματι τήν νοσον έχειν ή γάρ του θεού έλπις ταύτην έ2 αύτου
di tōn ēmerōn synantēsas autph en toïs anabathmoïe tou martyriou tou ktisthentos ypo tou makariou Kōnaantinou tou basileōs mē dynamenon tps poM probēnai, diadramōn de kai proteinas autō tēn emēn cheira parekaloun auton tautē epereidesthai kai anabainein tous anabathmous. d de ouk ētheln legōn Ouk istin dikaion eme ton poreuomenon aïtēsai synchōrēsin amartiōn epereidesthai cheroin dllou* all' lason, adelphe, ton theon ideïn ton kopon mou, ïna kata tēn dphaton autou eusplanchnian kame eleēsē. eporeueto oÿn kai tōn theiiyn logiōn ēkroato toïs didaskachois ypotitheis ta ōta, kai tēs mystikēs trapeiēs aei metalambanōn epanērcheto eis to katagōgion to autou. opoion men bion Kē dēlon ēn. tou gar pathous tosouton katephronei ōe nomiiein auton en allotrips sōmati tēn noson echein ē gar tou theou elpis tautēn e2 autou
day I met him on the steps of the Martyrium built by the blessed Emperor Constantine; he could not go forward on his feet, so I ran up, held out my hand to him and urged him to lean on it and go up the steps. But he would not, saying: "It is not right that I, who am going to ask forgiveness of my sins, should lean on another's hands. Rather let God see my toil, brother, so that in his ineffable compassion he may have mercy on me too." So he went on, listened to the divine oracles, lending his ears to the teachers, and always partaking of the mystical table, returned to his lodging. What kind of life he led was plain to see. For he so despised his illness that he seemed to have the disease in someone else's body; for hope in God lightened it from him.
Chapter 6
6Teubner, 6
άπεφόρτου. τούτο δέ μόνον αύ έλύπει και έδακνεν τό διαμεϊναι τήν περιουσίαν και μή κατά τόν εύαγγελικόν λόγον διαπραθήναι και διανεμηθήναι τοΐσ πτιυχοΐο. αϊτιον δέ τούτου του έμποδιεμου γέγονεν τό είναι τούς άδελφούς αύτου παϊδας τυγχάνοντας ήνίκα έΗεδήμηοεν τής ιδιασ πατρίδος. άνιώμενος οδν έπι τούτψ αϊτεϊ με ήδη συνήθη αύτψ όντα (έζυπηρετούμην γάρ αύτφ δια τήν αύτου άσθένειαν) πλεΟεαι εις θεεεαλονίκην και διανεϊμαι τήν ούσίαν μετά τών αύτου αδελφών, και δούς μοι βιβλίον έντολής και παραθέμενός με τφ κυρίψ άττέλυεεν, παρασχών έλάχιστα δαπανήματα' ούτε γάρ ήυπόρει τότε. εύθίως κατελθών εις *Αεκάλωνα και εύρων πλοϊον άνήχθην και δι' ήμερων δέκα τριών εύπλοήεαντεε έγενόμεθα εισ θεοοαλονίκην και έμφανίοας την ίγγραφόν εντολν διίνειμον τά πράγματα μετά ταιν αύτου αδελφών, διαπέπρακα δέ αύτοϊσ τά λαχόντα μοι κτήματα χρυσdυν τρισχιλίων, τά δέ έοθήματα και άργυρώματα ήγαγον μεθ* έαυτου και άλλους χρυσους χιλίους τετραδ κοσιουσ, και συναγαγών πάντα δια μηνών τριών έπανέπλευοα φθάσας δι' ήμερων δέκα δύς εΐο τό έμπόριον *Αεκάλιυνο€, κάκεΐθεν μιεθιυοάμενος κτήνη και ταύτα φορτώεας άνήλθον εΐ€ τήν άγίαν πόλιν. εύθέως δι υ)σ έθεάσατό με ό τριεμακάριος, περιεπτύΗατό με μετά χαρας και δακρύων (δύναται και χαρά κινήσαι δάκρυς ν), έγώ δέ αυτόν ουκ έγνιυν εΐχεν γάρ τό σώμα έρριυμένον σφόδρα και τήν δψιν έρυθράν. άνεκύλιον δέ τούς έμούς όφθαλμούς πυκνώς αύτώ ενορν, αύτός δέ νοήσας και υ ύπομειδιάσας χαριίντυϋε ίφη* Μή θαυμάσης, αδελφέ
apephortou. touto de monon au elypei kai edaknen to diameïnai tēn periousian kai mē kata ton euangelikon logon diaprathēnai kai dianemēthēnai toïs ptiychoïo. aïtion de toutou tou empodiemou gegonen to einai tous adelphous autou païdas tynchanontas ēnika eĒedēmēoen tēs idias patridos. aniōmenos odn epi toutps aïteï me ēdē synēthē autps onta (ezypēretoumēn gar autph dia tēn autou astheneian) pleOeai eis theeealonikēn kai dianeïmai tēn ousian meta tōn autou adelphōn, kai dous moi biblion entolēs kai parathemenos me tph kyrips attelyeen, paraschōn elachista dapanēmata' oute gar ēuporei tote. euthiōs katelthōn eis *Aekalōna kai eurōn ploïon anēchthēn kai di' ēmerōn deka triōn euploēeantee egenometha eis theooalonikēn kai emphanioas tēn ingraphon entoln diineimon ta pragmata meta tain autou adelphōn, diapepraka de autoïs ta lachonta moi ktēmata chrysdyn trischiliōn, ta de eothēmata kai argyrōmata ēgagon meth* eautou kai allous chrysous chilious tetrad kosious, kai synagagōn panta dia mēnōn triōn epanepleuoa phthasas di' ēmerōn deka dys eïo to emporion *Aekaliyno€, kakeïthen miethiyoamenos ktēnē kai tauta phortōeas anēlthon eï€ tēn agian polin. eutheōs di y)s etheasato me o triemakarios, perieptyĒato me meta charas kai dakryōn (dynatai kai chara kinēsai dakrys n), egō de auton ouk egniyn eïchen gar to sōma erriymenon sphodra kai tēn dpsin erythran. anekylion de tous emous ophthalmous pyknōs autō enorn, autos de noēsas kai y ypomeidiasas chariintyÿe iphē* Mē thaumasēs, adelphe
This alone grieved him and gnawed at him, that his property still remained and had not been sold and distributed to the poor according to the word of the gospel. The cause of this hindrance was that his brothers were children when he left his own homeland. Distressed about this, he asked me, who was by now close to him (for I was serving him because of his illness), to sail to Thessalonica and divide the property with his brothers; and giving me a written commission and commending me to the Lord, he sent me off, providing very little for expenses, for he was not well off at that time. I went straight down to Ascalon, found a ship and set sail, and after a good voyage of thirteen days we reached Thessalonica. I showed the written commission and divided the property with his brothers; I sold to them the estates that fell to my share for three thousand gold pieces, and I brought the clothing and the silver plate with me, together with another one thousand four hundred gold pieces. Having gathered everything within three months I sailed back, reaching the port of Ascalon in twelve days; from there I hired pack animals, loaded them and went up to the holy city. As soon as the thrice-blessed man saw me, he embraced me with joy and tears (for joy too can move tears); but I did not recognize him, for his body was very strong and his face ruddy. I kept looking him over again and again, gazing at him; and he understood, smiled and said graciously: "Do not marvel, brother
Chapter 7
7Teubner, 7
Μάρκε, ορών με υγιή και έρρωμένον, αλλά μάθε τήν αΐτίαν τής ύγείας και τότε ύπερθαύμαεον τήν άφατον φιλανθρωπίαν του Χριστου, πώς τά άπηλπιεμένα τοΐσ άνθρώποις παρ' αύτφ εύδιόρθιυτα τυγχάνει. έγώ δέ παρεκάλουν αυτόν είπεϊν μοι τήν αιτίαν τής ύγείας και πώς τοιούτο πάθος περιέγραψεν. δ δέ μοι άπεκρίνατο* Πρό ήμερων περί που τεσσαράκοντα έμου δντος έν τή άγρυπνίᾳ τής άγίας κυριακής κατέσχεν με άφατος οδύνη του ήπατος, και μή φίριυν τήν άλγηδόνα άπελ
Marke, orōn me ygiē kai errōmenon, alla mathe tēn aïtian tēs ygeias kai tote yperthaumaeon tēn aphaton philanthrōpian tou Christou, pōs ta apēlpiemena toïs anthrōpois par' autph eudiorthiyta tynchanei. egō de parekaloun auton eipeïn moi tēn aitian tēs ygeias kai pōs toiouto pathos periegrapsen. d de moi apekrinato* Pro ēmerōn peri pou tessarakonta emou dntos en tē agrypnią tēs agias kyriakēs kateschen me aphatos odynē tou ēpatos, kai mē phiriyn tēn algēdona apel
Mark, at seeing me healthy and strong; but learn the cause of my health, and then marvel all the more at the ineffable love of Christ for mankind, how things that men have despaired of are easily set right by him." I begged him to tell me the cause of his health and how he had been rid of so great an illness. He answered me: "About forty days ago, when I was at the vigil of the holy Lord's Day, an unspeakable pain of the liver seized me; and not bearing the pain I went
Chapter 9
9Teubner, 9
θών άνεκλίθην πλησίον του αγίου κρανίου και έκ τής πολλής όδύνης έγενόμην τδσ έν έκστάσει, και όρώ τόν ςιυτήρα καθηλωμένον έν οταυρψ και ζνα τών ληαών σον αύτψ κρεμάμενον έν δλλψ σταυρώ, και δρχομαι κράίειν και λέγειν την φιυνήν του ληστου ' * μνήσθητί μου, κύρις, δταν έλθης έν τή βαειλείςι εου'. και άποκριθει<: ό ειυτήρ λέγει τψ κρεμαμένψ ληστη' Κάτελθε έκ του εταυροΟ και εψεον έκεϊνόν τόν άνακείμενον ώοπερ και ευ έοώθης. και κατελθών ό ληστής έκ του εταυροΟ περιέλαβέν με και κατεφίλησεν και προτείνας την δεζιάν άνέστησέν με λέγων Έλθέ πρός τόν σωτήρα. και εύθέως άνέστην κα\ έδραμον πρός αυτόν, καΐ όρώ αυτόν καταβάντα έκ του σταυρου καΐ λέγοντα μοΓ Λάβε το Ηύλον τούτο και φύλαζον και λαβών τό αυτό τίμιον εύλον και βαστάσας εύθέιυς ήλθον εις έμαυτόν άπό τής έκετάεειυς, και έΗ αύτης τής ώρας ούκέτι μοι οδύνη έγένετο, ουδέ ό τόπος του πάθους δήλός έστιν. έγώ δέ ταύτα άκούσας ύπερεθαύμαεα και ιδοιασα τόν θεόν τόν άεΐ έλεος ποιουντα τοϊσ έπικαλουμένοις αυτόν, πολλφ δέ πλέον τοΐσ γνησίως και είλικρινώς δεομένοις αύτου• έ2 εκείνου δέ περισσότερον οίκονομήθην εις τόν άνδρα (δντιυς γαρ αυτόν είχον δουλον θεού), κα\ άποκαταετήεας αύτψ πάντα δσα ένήνοχα έμεινα παρ' αύτφ έΗυπηρετούμενος αύτώ και απολαύων τών πνευματικών αύτου λόγων • δντως γαρ ήν δμεμπτος δνθρωπος, πραότατος, ελεήμων, έχων και τό διακριτικόν τής θείας γραφής και διαλύιυν τά έν αύτη διαπορούμενα εΐ καί τισ dχχοσ (αλλ* ουδέ τής ίΗιυθεν παιδειασ ήν δμοιρος), απαντών και άποοτομίίων άνθρώττους άττίοτους και κακουιστουσ, φιλόπτιυχος, ουμπαθητικός, έγγύς έχων τό δακρυον, γέροντας τιμών ώο πατέρας, νειυτερους υ)σ άδελφους, παιδία ώο τέκνα, ήπιν και ταπεινόν έχων τό ήθος και τόν λόγον ουκ έν προσποιήσει <(άλλ' έν πίστει^ και όληθείςι (οδτ€ γάρ ήν δό\οσ έν αυτιϋ), οωφρονέετατος ώο αυτόν φθάσαι τήν τελείαν άπάθειαν, άόργητος, άμνησ(κακοσ, μη ευγχιυρών τόν ήλιον δοναι έπι τψ παροργιομφ αύτου, πάντα έχων τά πάθη νεκρά πλην του θυμού δν έκίνει κατά τών έχθρων τής πίστεως. λαβών δέ παρ* έμου τά χρήματα και τά άλλα & ήνεγκα καΐ πωλήσας τά τε έεθήματα και ποιήσας τό πλεϊστον του αργυρίου τίμια σκεύη τά λοιπά εϊσω ολίγου χρόνου &έ5ιυκεν τοϊσ δεομένοις, ου μόνον έν τή αfισf. πόλει, άλλα και έν άλλαις πόλεσι και κώμαις και μοναετηρίοις, μάλιστα τοϊ€ ουσιν έν Αιγύπτψ• πολύ γάρ ήν πτωχά τά έκεΐος μοναστήρια. αλλά και τοΐσ Ηένοις τοϊσ ένδημοΟειν δεύτερος *Αβραάμ έγένετο. δθεν και βραχυτάτου χρόνου πασαν τήν περιουσίαν αύτου διέ5ωκεν, ώο αυτόν δεηθήναι τη€ εφήμερου τροφής. έπέδωκεν ουν εαυτόν εις τήν του οκυτοτόμου τέχνην, πλύνων βύροας καΐ ^άπτων, εlσ πάντα μιμησάμενος τον θείον εκείνον άπόστολον τον μη βουληθέντα δωρεάν φαγεΐν δρτον, καίτοι δυνάμενος έε δλλου εργόχειρου τήν τροφν υορισασοαι, άλλ' εις πάντα ήβουλήθη μιμητης γενεσθαι του ειρημίνου άοώιμου ανδροσ fν τε κακουχία^ και πόνοις και διωγμοϊσ και κινδυνοισ θαλάσσης και έπαναοτάεεειν εθνών, κάγώ δέ παρεκάλουν αυτόν κοινόν βίον ζήν άμα έμοί (ήν γάρ μοι και περισσεία εκ του έμου έπιτηδεύματος), δ δέ ουκ ήνέσχετο λίγων ^ ουδέν είοηνέγκαμεν εις τον κόσμον, ούδέ'έεενεγκεϊν τι δυνάμεθα'. και πάλιν έλεγεν *εϊ τισ ουκ εργάζεται, μηδέ έοθιέτιυ*. έγώ δε παρρηοιαοθεις είπον πρός αυτόν Δια τί οδν δτε ήυπόρεις ουκ είργάΣου ούτε έμοι ευνεχώρεις έργάζεσθαι; δ δε μοι άπεκρίθη* Τό πρότερον δ ειργαίόμην μείζον fjν και πολυΐδπλάειον του νΟν έργου* τό μεν γάρ νυν ζνα ή δεύτερον τρέφει, τό δέ πρότερον μυριάδας ίτρεφεν, ου μόνον δέ τα πλήθη εκείνα, άλλα και πνευματικήν τροφήν τη ψυχή τη έμή έχορήγει.
thōn aneklithēn plēsion tou agiou kraniou kai ek tēs pollēs odynēs egenomēn tds en ekstasei, kai orō ton siytēra kathēlōmenon en otaurps kai zna tōn lēaōn son autps kremamenon en dllps staurō, kai drchomai kraiein kai legein tēn phiynēn tou lēstou ' * mnēsthēti mou, kyris, dtan elthēs en tē baeileisi eou'. kai apokrithei<: o eiytēr legei tps kremamenps lēstē' Katelthe ek tou etauroO kai epseon ekeïnon ton anakeimenon ōoper kai eu eoōthēs. kai katelthōn o lēstēs ek tou etauroO perielaben me kai katephilēsen kai proteinas tēn dezian anestēsen me legōn Elthe pros ton sōtēra. kai eutheōs anestēn ka\ edramon pros auton, kaï orō auton katabanta ek tou staurou kaï legonta moG Labe to Ēulon touto kai phylazon kai labōn to auto timion eulon kai bastasas eutheiys ēlthon eis emauton apo tēs eketaeeiys, kai eĒ autēs tēs ōras ouketi moi odynē egeneto, oude o topos tou pathous dēlos estin. egō de tauta akousas yperethaumaea kai idoiasa ton theon ton aeï eleos poiounta toïs epikaloumenois auton, pollph de pleon toïs gnēsiōs kai eilikrinōs deomenois autou• e2 ekeinou de perissoteron oikonomēthēn eis ton andra (dntiys gar auton eichon doulon theou), ka\ apokataetēeas autps panta dsa enēnocha emeina par' autph eĒupēretoumenos autō kai apolauōn tōn pneumatikōn autou logōn • dntōs gar ēn dmemptos dnthrōpos, praotatos, eleēmōn, echōn kai to diakritikon tēs theias graphēs kai dialuiyn ta en autē diaporoumena eï kai tis dchchos (all* oude tēs iĒiythen paideias ēn dmoiros), apantōn kai apootomiiōn anthrōttous attiotous kai kakouistous, philoptiychos, oumpathētikos, engys echōn to dakryon, gerontas timōn ōo pateras, neiyterous y)s adelphous, paidia ōo tekna, ēpin kai tapeinon echōn to ēthos kai ton logon ouk en prospoiēsei <(all' en pistei^ kai olētheisi (odt€ gar ēn do\os en autiÿ), oōphroneetatos ōo auton phthasai tēn teleian apatheian, aorgētos, amnēs(kakos, mē eunchiyrōn ton ēlion donai epi tps parorgiomph autou, panta echōn ta pathē nekra plēn tou thymou dn ekinei kata tōn echthrōn tēs pisteōs. labōn de par* emou ta chrēmata kai ta alla & ēnenka kaï pōlēsas ta te eethēmata kai poiēsas to pleïston tou argyriou timia skeuē ta loipa eïsō oligou chronou &e5iyken toïs deomenois, ou monon en tē afisf. polei, alla kai en allais polesi kai kōmais kai monaetēriois, malista toï€ ousin en Aigyptps• poly gar ēn ptōcha ta ekeïos monastēria. alla kai toïs Ēenois toïs endēmoOein deuteros *Abraam egeneto. dthen kai brachytatou chronou pasan tēn periousian autou die5ōken, ōo auton deēthēnai tē€ ephēmerou trophēs. epedōken oun eauton eis tēn tou okytotomou technēn, plynōn byroas kaï ^aptōn, els panta mimēsamenos ton theion ekeinon apostolon ton mē boulēthenta dōrean phageïn drton, kaitoi dynamenos ee dllou ergocheirou tēn trophn yorisasoai, all' eis panta ēboulēthē mimētēs genesthai tou eirēminou aoōimou andros fn te kakouchia^ kai ponois kai diōgmoïs kai kindynois thalassēs kai epanaotaeeein ethnōn, kagō de parekaloun auton koinon bion zēn ama emoi (ēn gar moi kai perisseia ek tou emou epitēdeumatos), d de ouk ēnescheto ligōn ^ ouden eioēnenkamen eis ton kosmon, oude'eeenenkeïn ti dynametha'. kai palin elegen *eï tis ouk ergazetai, mēde eothietiy*. egō de parrēoiaotheis eipon pros auton Dia ti odn dte ēuporeis ouk eirgaSou oute emoi eunechōreis ergazesthai? d de moi apekrithē* To proteron d eirgaiomēn meizon fjn kai polyïdplaeion tou nOn ergou* to men gar nyn zna ē deuteron trephei, to de proteron myriadas itrephen, ou monon de ta plēthē ekeina, alla kai pneumatikēn trophēn tē psychē tē emē echorēgei.
and lay down near the holy Cranion, and from the great pain I fell as it were into a trance; and I see the Savior nailed on the cross and one of the robbers hanging with him on another cross; and I begin to cry out and say the robber's words: "Remember me, Lord, when you come in your kingdom." And the Savior answered and said to the robber hanging there: "Come down from the cross and save that man lying there, as you too were saved." The robber came down from the cross, embraced me and kissed me, and stretching out his right hand raised me up, saying: "Come to the Savior." At once I rose and ran to him, and I see him coming down from the cross and saying to me: "Take this wood and guard it." And taking that same precious wood and carrying it, I at once came to myself out of the trance, and from that very hour I have had no more pain, nor is the place of the disease to be seen." When I heard this I marveled greatly and glorified God, who always shows mercy to those who call on him, and much more to those who entreat him genuinely and sincerely. From then on I was still more devoted to the man (for I truly held him to be a servant of God); and having handed over to him all that I had brought, I stayed with him, serving him and enjoying his spiritual words. For he was truly a blameless man, most gentle, merciful, with discernment in the divine Scripture and able to resolve its difficulties as well as anyone (nor was he without a share in outside learning), meeting and silencing faithless and ill-believing men; a lover of the poor, compassionate, quick to tears, honoring old men as fathers, the young as brothers, children as his own children; gentle and humble in character and in speech, not in pretense but in faith and truth (for there was no guile in him); so self-controlled that he attained perfect freedom from passion; slow to anger and bearing no grudge, not letting the sun go down on his anger; having all the passions dead except anger, which he stirred up against the enemies of the faith. Taking from me the money and the other things I had brought, he sold the clothing and made most of the silver into precious vessels, and within a short time he gave the rest to the needy, not only in the holy city but also in other cities, villages and monasteries, especially those in Egypt, for the monasteries there were very poor. To the strangers staying in the city he became a second Abraham. So in a very short time he distributed his whole property, so that he himself came to need his daily food. He gave himself, then, to the shoemaker's craft, washing hides and stitching, imitating in all things that divine apostle who would not eat bread without paying, although he could have provided his food from another's handiwork; but in all things he wished to become an imitator of that celebrated man, in hardship and toils and persecutions and dangers of the sea and uprisings of the nations. I urged him to share a common life with me (for I had more than enough from my trade), but he would not consent, saying: "We brought nothing into the world, nor can we take anything out." And again he said: "If anyone does not work, let him not eat." Speaking freely, I said to him: "Why then, when you were well off, did you not work, nor allow me to work?" He answered me: "The work I did before was greater and many times larger than my present work; for the present one feeds one or two, but the former fed tens of thousands; and not only those multitudes, but it also supplied spiritual food to my own soul."
Chapter 10
10Teubner, 10
τούτων ουτως εχόντων άκούσας του ονόματος και τής πολιτείας του όσίου Πορφυρίου ό τήν ίερωσύνην έχων τήν των αγίων τόπων Πραυλιος μεταπεμψάμενος αυτόν μετά πολλής άνάγκης έχειροτόνηεεν εις τήν του πρεσβυτέρου τά2ιν, ου μήν άλλα και τήν παραφυλακήν του τιμίου ζύλου του σταυρου ένεπίετευεεν αυτώ. τότε ίγνωμεν δτι άπεβη αύτψ τά έν τή έκστάσει, δτε έώρακεν τον κύριον έν τψ οταυρψ και τον ληστήν συν αύτιϋ, τον δεσπότην δέ λέγοντα* Λάβε, φύλαΗόν μοι τούτο το Ηύλον. fjν δέ ό μακάριος Πορφύριος δτε την χειροτονίαν ^λαβεν dδσ ετών τεσσαράκοντα πέντε. άΗιωθεΐ€ δ ουν ταύτης τής τιμής ουκ ένήλλαΕεν τό πρότερον έθος άλλ' έμεινν έν τή άοκητική κακοπαθείᾳ, έν νηστείαις και άγρυπνίαις. ή δέ τροφή fjν αύτψ δρτο€ βυπαρός και λάχανα, και ταύτα μετά δυσιν ήλιου, ταϊσ δέ έλλαις άγίαις ήμέραις ?κτην ώραν ήσθιεν λαμβάνων και ελαίου και τυρού και βρεκτών όσπρίων μετελάμβανεν δέ καΐ ένός ποτηριού ρϊνου κεκεραεμένου, και τούτο διά τήν κακοπραγίαν τών σπλάγχνων. ταύτην τήν διαγωγήν και τον κανόνα ίμεινεν φυλάττων τόν πάντα χρόνον τής αύτου ίωής. μετά δέ τριετή χρόνον του χειροτονηθήναι αυτόν
toutōn outōs echontōn akousas tou onomatos kai tēs politeias tou osiou Porphyriou o tēn ierōsynēn echōn tēn tōn agiōn topōn Praulios metapempsamenos auton meta pollēs anankēs echeirotonēeen eis tēn tou presbyterou ta2in, ou mēn alla kai tēn paraphylakēn tou timiou zylou tou staurou enepieteueen autō. tote ignōmen dti apebē autps ta en tē ekstasei, dte eōraken ton kyrion en tps otaurps kai ton lēstēn syn autiÿ, ton despotēn de legonta* Labe, phylaĒon moi touto to Ēulon. fjn de o makarios Porphyrios dte tēn cheirotonian ^laben dds etōn tessarakonta pente. aĒiōtheï€ d oun tautēs tēs timēs ouk enēllaEen to proteron ethos all' emeinn en tē aokētikē kakopatheią, en nēsteiais kai agrypniais. ē de trophē fjn autps drto€ byparos kai lachana, kai tauta meta dysin ēliou, taïs de ellais agiais ēmerais ?ktēn ōran ēsthien lambanōn kai elaiou kai tyrou kai brektōn ospriōn metelambanen de kaï enos potēriou rïnou kekeraemenou, kai touto dia tēn kakopragian tōn splanchnōn. tautēn tēn diagōgēn kai ton kanona imeinen phylattōn ton panta chronon tēs autou iōēs. meta de trietē chronon tou cheirotonēthēnai auton
Matters being so, Praylius, who held the priesthood of the holy places, heard the name and the way of life of the holy Porphyry, sent for him and, under much compulsion, ordained him to the rank of presbyter; moreover he also entrusted to him the guarding of the precious wood of the cross. Then we understood that what he had seen in the trance had come to pass for him, when he saw the Lord on the cross and the robber with him, and the Master saying: "Take this wood and guard it for me." The blessed Porphyry was about forty-five years old when he received ordination. Though deemed worthy of this honor he did not change his former habit, but remained in ascetic hardship, in fasts and vigils. His food was coarse bread and vegetables, and these after sunset; on the holy days he ate at the sixth hour, taking also oil, cheese and soaked pulses; he also took one cup of mixed wine, and this because of the poor state of his stomach. He kept this way of life and this rule for the whole of his life. Three years after his ordination
Chapter 11
11Teubner, 11
συμβαίνει τόν έπίσκοπον τής προλελεγμένης πόλειυς ΓάΖης έΗελθεϊν τοΟ βίου* Αινείας ήν οΰτος, έλάχιστον χρόνον έπιοκοπήεας. πρό δέ Αινείου είρηνίιυν ήν, δε και αύτός ουμπολίτης γέγονεν τών αγγελικών δυνάμεων ου τούς έπαίνους αδύνατον έν παρεκβάσει γραφήναι, άλλ* Ιδικής έχρήν πραγματείας εΐε τό ευντάΕαι τόν βίον του είρημένου άοιδίμου €Ιρηνίωνος, άλλοις δέ ευγγραφευειν παραχωρουμεν τοϊσ άκριβώς έπισταμένοις τόν εκείνου βίον. κοιμηθέντος ουν του προλεχθέντος όσίου ανδροσ ουναθροιοθέντες ο\ τότε δντες Χριστιανοί, ολίγοι και ευ αριθμητοί τυγχάνοντες, μετά τών άπό του κλήρν και βουλευσάμενοι έπι φανεράς ήμέρας τίνι έγχειρίοαι τήν έπιοκοττην ουδέν ήνυον, φιλονεικίας κρατηοάοης έν αύτοϊσ, τών μέν βουλομένων τινάς του κλήρου, δλλων δέ τών λαϊκών κατά γάρ τον αληθή λόγον ήσάν τινες και έν τοΐσ λαϊκοϊσ βίψ και σεμνότητι κεκοσμημένοι. πολλής ουν συγχύσεως γινομένης και μηδενός εις ίργον προβαίνοντος τέλος €υνέ5οΗεν πέντε τών κληρικών και τοσούτους τών λαϊκών εμφανών έΕελθεϊν πρός τον μητροπολίτην αρχιερέα καΐ αΐτησαι αυτόν έπίσκοπον, 8ν δSν
symbainei ton episkopon tēs prolelegmenēs poleiys GaZēs eĒeltheïn toO biou* Aineias ēn oÿtos, elachiston chronon epiokopēeas. pro de Aineiou eirēniiyn ēn, de kai autos oumpolitēs gegonen tōn angelikōn dynameōn ou tous epainous adynaton en parekbasei graphēnai, all* Idikēs echrēn pragmateias eïe to euntaEai ton bion tou eirēmenou aoidimou €Irēniōnos, allois de eungrapheuein parachōroumen toïs akribōs epistamenois ton ekeinou bion. koimēthentos oun tou prolechthentos osiou andros ounathroiothentes o\ tote dntes Christianoi, oligoi kai eu arithmētoi tynchanontes, meta tōn apo tou klērn kai bouleusamenoi epi phaneras ēmeras tini encheirioai tēn epiokottēn ouden ēnyon, philoneikias kratēoaoēs en autoïs, tōn men boulomenōn tinas tou klērou, dllōn de tōn laïkōn kata gar ton alēthē logon ēsan tines kai en toïs laïkoïs bips kai semnotēti kekosmēmenoi. pollēs oun synchyseōs ginomenēs kai mēdenos eis irgon probainontos telos €yne5oĒen pente tōn klērikōn kai tosoutous tōn laïkōn emphanōn eEeltheïn pros ton mētropolitēn archierea kaï aïtēsai auton episkopon, 8n dSn
it happened that the bishop of the aforementioned city of Gaza departed this life. This was Aeneas, who had been bishop for a very short time. Before Aeneas was Irenion, who himself became a fellow citizen of the angelic powers; his praises cannot be written in a digression, but a treatise of its own would be needed to compose the life of the said celebrated Irenion, and we leave it to others, who know his life accurately, to write it. When the aforementioned holy man had fallen asleep, the Christians then in Gaza, who were few and easily counted, gathered with the clergy and deliberated for several days whom they should entrust with the episcopate, but they accomplished nothing, because contention prevailed among them, some wanting one of the clergy, others one of the laity; for in truth there were some among the laity too who were adorned with a good life and dignity. As there was great confusion and nothing came to effect, they finally resolved that five of the clergy and as many of the notable laymen should go to the metropolitan archbishop and ask him for a bishop, whomever
Chapter 12
12Teubner, 12
αποκάλυψη αύτι& τό πνεύμα τό δγιον. ήν δέ την άρχιεριυεύνην τό τηνικαυτα έγκεχειρισμένος Ιωάννης, άνήρ και αύτός δόκιμθ€ και πάση αρετή κεκοομημένοα ώο ούν παρεγένοντο πρός αυτόν οΐ Γαίαΐοι, παρεκάλουν αυτόν δοοναι αύτοϊσ Ιερέα δυνατόν ίργψ και λόγιυ άντιτάεαοθαι τοϊσ είδωλολάτραις. όκουεας δέ ευθέως έκήρυΕε νηστείαν, και μετά τρεϊσ ήμέραα άπεκάλυψεν αύτώ κύριος περί του μακαρίου Πορφυρίου, και γράφει έπιστολήν τφ μνημονευθέντι όείψ Πραϋλίψ τφ έπιεκόπιμ Ίεροεολύμιυν τόν μακάριον Πορφύριον πέμψαι πρός αυτόν χάριν ίητήματός τινος τής γραφής όφείλοντος ύπ* αύτου έπιλυθήναι* ήν γάρ Ικανός μακάριος πάν νομιίόμενον εΐναι δυσχερές τών τής θείας γραφής έπιλυσαι, τούτο δέ εΤχεν άπό χαρίσματος πνεύματος άγιου. και πιστευσασ χοισ γράμμασιν του μακαρίου Ιωάννου θεοφιλής Πραυλιος τούτον άπέλυσεν, παραγγείλας αύτψ περαιτέρω επτά ήμερων μή χρονίεαι. άκούσας δέ
apokalypsē auti& to pneuma to dgion. ēn de tēn archieriyeunēn to tēnikauta enkecheirismenos Iōannēs, anēr kai autos dokimth€ kai pasē aretē kekoomēmenoa ōo oun paregenonto pros auton oï Gaiaïoi, parekaloun auton doonai autoïs Ierea dynaton irgps kai logiy antitaeaothai toïs eidōlolatrais. okoueas de eutheōs ekēryEe nēsteian, kai meta treïs ēmeraa apekalypsen autō kyrios peri tou makariou Porphyriou, kai graphei epistolēn tph mnēmoneuthenti oeips Praÿlips tph epiekopim Ieroeolymiyn ton makarion Porphyrion pempsai pros auton charin iētēmatos tinos tēs graphēs opheilontos yp* autou epilythēnai* ēn gar Ikanos makarios pan nomiiomenon eïnai dyscheres tōn tēs theias graphēs epilysai, touto de eTchen apo charismatos pneumatos agiou. kai pisteusas chois grammasin tou makariou Iōannou theophilēs Praulios touton apelysen, parangeilas autps peraiterō epta ēmerōn mē chronieai. akousas de
the Holy Spirit should reveal to him. The one then entrusted with the archpriesthood was John, himself an approved man adorned with every virtue. When the Gazans came to him, they begged him to give them a priest able in deed and word to oppose the idolaters. On hearing this he at once proclaimed a fast, and after three days the Lord revealed to him about the blessed Porphyry; and he writes a letter to the aforementioned holy Praylius, the bishop of Jerusalem, to send the blessed Porphyry to him on account of a certain question of Scripture that was to be resolved by him; for the blessed man was able to resolve everything in the divine Scripture that was thought to be difficult, and he had this from a gift of the Holy Spirit. Trusting the letter of the blessed John, the God-loving Praylius sent him off, charging him not to stay away longer than seven days. When the blessed Porphyry heard
Chapter 13
13Teubner, 13
μακάριθ€ Πορφύριος τήν δύναμιν των γραφόντων υπό του όαωτάτου Ιωάννου τό μέν πρώτον έθορυβήθη, μετά δέ ταύτα εΐπεν* Τό θέλημα του θεού γ^νηθήτω. και προεκαλεεάμενΟ€ με έν τή έσπέρᾳ εκείνη λέγει μοΓ 'Αδελφέ Μάρκε, πορευθώμεν και προσκυνήσωμεν τούς άγίους τόπους και τον τίμιον σταυρόν πολύς γάρ χρόνος έχει παρελθεϊν ζως οΰ πάλιν προσκυνήσομεν. έγώ δέ εϊπον* Διά τί ούτω λέγεις, πάτερ; δ δέ άποκριθεις εΐπεν • Τη παρελθούεη νυκτι εΤδον τον σωτηρα λέγοντα μοι• Τήν παραθήκην ήν παρεθέμην σοι άποκατάστησον. ΣεΟΕαι γάρ οε θέλω γυναικι ταπεινή μέν άλλ' εύτρόπψ, εύ δε λαμβάνων αυτήν κόομηεον, ϊνα έπιλάθηται τής προτέρας αύτής πτωχείας. ει γάρ και ταπεινή τυγχάνει, άλλ' ουκ Ιστιν μου άλλοτρία, αλλά γνησία μου αδελφή, ευ δέ παραφύλαΕαι ϊνα μή ώε ίχων γυναίκα και φροντίδων οϊκου έΗ άδικίας ή βίας ή παραγομίας ευναγάγης, έπει κάμε παρώργισας κάκείνην λυπεΐε* άπαρέεκεται γάρ
makarith€ Porphyrios tēn dynamin tōn graphontōn ypo tou oaōtatou Iōannou to men prōton ethorybēthē, meta de tauta eïpen* To thelēma tou theou g^nēthētō. kai proekaleeamenO€ me en tē esperą ekeinē legei moG 'Adelphe Marke, poreuthōmen kai proskynēsōmen tous agious topous kai ton timion stauron polys gar chronos echei pareltheïn zōs oÿ palin proskynēsomen. egō de eïpon* Dia ti outō legeis, pater? d de apokritheis eïpen • Tē parelthoueē nykti eTdon ton sōtēra legonta moi• Tēn parathēkēn ēn parethemēn soi apokatastēson. SeOEai gar oe thelō gynaiki tapeinē men all' eutropps, eu de lambanōn autēn koomēeon, ïna epilathētai tēs proteras autēs ptōcheias. ei gar kai tapeinē tynchanei, all' ouk Istin mou allotria, alla gnēsia mou adelphē, eu de paraphylaEai ïna mē ōe ichōn gynaika kai phrontidōn oïkou eĒ adikias ē bias ē paragomias eunagagēs, epei kame parōrgisas kakeinēn lypeïe* apareeketai gar
the force of what the most holy John had written, he was at first troubled, but afterwards he said: "The will of God be done." And calling me that evening he says to me: "Brother Mark, let us go and venerate the holy places and the precious cross; for a long time will pass before we venerate them again." I said: "Why do you speak so, father?" He answered: "Last night I saw the Savior saying to me: 'Return the deposit I entrusted to you. For I wish to join you to a wife, lowly but of good character; and you, taking her, adorn her, so that she may forget her former poverty. For though she is lowly, she is no stranger to me, but my own true sister. But take care that, as one who has a wife and the cares of a household, you do not gather from injustice or violence or lawlessness, lest you provoke me to anger and grieve her; for
Chapter 20
20Teubner, 13
και αύτη τοϊσ τοιούτοις. ευ δέ μόνον ?χε προθυμίαν άγαθήν, και πάντα εοι χορηγηθήεεται δθεν ου προεδοκqισ ταυτά μοι ό δεσπότης Χριστός έδήλωσεν έν τή παρελθούεη νυκτί, και φοβούμαι μή πως θέλων έζιχασασοαι ρασ έμάς άμαρτιας έ^ιλάοωμαι και δλλυυν πολλών, άλλ' δμιυς ουκ έοτιν άντειπεΐν τψ βουλήματι του θεου. ταύτα ειπών έπορεύθη, κάγώ δέ συν αύτιΐμ, καΐ προσκυνήσαντες τούς άγίουα τόπους καΐ τον τίμιον δ σταυρόν και πολλά εύΗάμενος και δακρύοας έθηκεν έν τψ χρυοφ γλωοοοκόμψ τον τίμιον και Σωοποιόν σταυρόν και άσφαλισάμενος έΗήλθεν, και άπελθών πρός τον μακάριον ΠραΟλιον τον έπίσκοπον παρεδιυκεν αύτψ τάς κλεϊσ και λαβών εύχήν μετά παραθέοειυα έΗήλθεν. έλθόντες δέ εΐο το καταγώγιον εύτρεπιίόμεθα. μιοθωεάμενοι δε κτήνη τρία και λαβόντεα τά ένό5ια έΕήλθομεν τά δέ ένόδια ήν πάντα τά έν τΟμ οϊκψ. ήμεν δέ έν ττ ό5ψ πέντε, αυτός τε μακάριος κάγώ και δύς όνηλάται και αλλθ€ ύπηρέτης νεώτερος ονόματι Βαρωχας, δντινα εΰρεν ό μακάριος προ ολίγου χρόνου έρριμμένον έν τη πλατείᾳ όντα έν έοχάτψ κινδύνψ και λαβών συνήγαγεν, και άναλώοας πολλά εις αυτόν τή βοηθείᾳ του ΧριετοΟ τούτον υγιή έποίησεν. έΕ εκείνου ούν ίμεινεν παρ' αύτφ έΗυπηρετούμενο€ αύτφ δμα έμοί. τά δέ κατά τόν θεοσεβή Βαρωχαν του λόγου προϊόντος φράεω. όδεύσαντες δέ τή ήμέρᾳ εκείνη γ τη έΗής ήλθομεν εις Καισάρειαν. διεδόθη δέ είς πασαν τήν πόλιν ή παρουσία [τής εισόδου] ημών ήν γάρ όνομαοτόα ό μακάριος δια τό εΤναι αυτόν φιλόπτιυχον. ώρμήεαμεν δέ εις τόν έκεϊ Ηενώνα. άκούσασ δέ μακάριος Ίωάννης άρχιεπίςκοπος ^ρομαΐος παρεγένετο πρός ήμας, και άςπασάμενοι αλλήλους και βύεάμενοι μικρόν έκάθκαν. εϊπεν ί)έ αύτφ ό άρχιεπίοκοπος* Άνάστα, αδελφέ, δια τόν κύριον και γευσαι μετ* βμου, ϊνα ταχέιυς άναστώμεν εΐε την άγρυπνίαν τής άγίας Κυριακής. όψέ γαρ εαββάτψ ειεήλθομεν. δέ μακάριος ΤΓορφύριος παρε κάλει αυτόν ςυγχωρήςαι αύτψ τήν έςπέραν δια τόν κόπον τής όδου* έλεγεν δέ μετά τόν πρώτον υπνον άνίςταςθαι εΐε τήν άγρυπνίαν. ώς δέ ουκ έπείςθη άρχιεπίεκοπος, άναςτάς μακάριος ςυνεπορεύθη αύτιϋ λαβών κάμε (τόν γάρ άδελφόν Βαρωχαν βιάςαμεν εν τι& Ηενώνι εγγύς τών ιματίων), και προτραπέντες παρ* αύτου έδειπνήςαμεν. πολλά δέ όμιλήοαντες πνευματικά και μικρόν ύπνώεαντες άνεστημεν εις υ τήν άγρυπνίαν. τη δέ νυκτι εκείνη μεταπε'μπεται μακάριος Ιωάννης τους ΓαΖαίους και λέγει αύτοϊς* 'Έτοιμοι ^ςεςθε έπι τήν κοδον ςήμερον γάρ τόν Ιερέα υμών λαμβάνετε, fινδρα δν άπέδειΗεν ό κύριος, δμεμπτον, θεοφιλή, ίέοντα τή πίστει. πρωίας δι γενομένης άρπάσαντες τόν μακάριον έχειροτόνηςαν έπίςκοπον Γάίης. ττολλά δι έδάκρυςεν και ούκ ήν κόρος τών δακρύων αύτου '"έλεγεν γάρ εαυτόν άνάΗιον εΤναι της τοιαύτης Ιεραιςύνης. μόλις δέ παρακληθείς παρά τε τών ΓαΖαίων και τών έκεΐ ευρεθέντων Χριστιανών ήςύχαςεν. ποιήσαντεσ δέ την άγίαν λειτουργίαν τής κυριακήα πάλιν προετράπημεν γεύσασθαι μετά του άρχιεπιοκόπου. επέτρεψν δέ ήμΐν τήν ταχίστην έΕελθεΐν, και ποιήσαντες δλλην μίαν ήμε'ραν έΕήλθομεν. έκοιμήθημεν δέ εΐε Διόοπολιν κάκεΐθεν νυκτερεύοαντες όψέ βράδιον εΐοήλθομεν εις ΓάΖαν πολλά κοπωθέντεε και θλιβίντεε. ή δέ αιτία τής θλίψεως αυτή έτύγχανεν. πλησίον Γάίης κώμαι τυγχάνουσι παρά τήν όδον αϊτινες ύπάρχουσι τής είδωλομανίας. έκ συνθήματος οδν ο\ τούτων οικήτορεσ κατέετρωεαν πασαν την οδον ακάνθων και οκολόπιυν, &σ τινας μή δύνασθαι παρελθεΐν, έΕέχεαν δέ βόρβορον και έκάπνιΖον άλλα δυσώδη, ώστε ήμας έκ τής δυευϋδίας πνίγεεθαι και περί την δραειν κινδυνεύειν. μόλις οδν διαεΐϋθέντεε περί τρίτην ώραν νυκτερινην ειεήλθομεν εις τήν πόλιν. τούτο δέ τό δυσχερές άπό προσβολής δαιμονικής ύπήντηοεν τψ μακαρίψ. άλλ* ουκ έδυοχέρανεν. ένόμισεν γάρ τήν ένίδραν του διαβόλου δτι ήθέλησεν έκ τής αύτου εΐσόδου άποστρέψαι τόν δίκαιον, ώρμήοαμεν δέ εις τό έπιοκοπεϊον, δ έκτισεν ό προονομαοθεις έν άγίοις €ιρηνίιυν ό έπίσκοπος μετά και τής άγίας έκκλησίας τής καλουμένης €ίρήνης. τό δέ όνομα λέγουσιν αυτήν ίχειν κατά δύς τρόποΰσ. φασιν γάρ οι άπό ΓάΖης δτε παρελήφθη ή πόλις υπό ^ΑλεΗάνδρου του Μακεδόνος κατά τίνα σύμβολον έκεϊ καταπαυεαι τόν πόλεμν, και ζδέΕ εκείνου καλεϊσθαι τόν τόπον €1ρήνην. τούτον τόν τόπον εύρων μακάριος €ιρηνίΐϋν τιμώμενον υπό τών ΓαΖαίιυν έν αύτψ έκτισεν την έκκλησίαν. €Ϊτ€ οδν δια τα προλελεγμενα εϊτε δια τό δνομα του κτίστου έμεινεν οΰτου καλούμενη ?ιjυσ του νυν. έκεϊ οΰν ώρμήοαμεν εις τό παρ' αύτου κτισθέν μικρότατον έπιοκοπεΐον. τψ δέ ένιαυτφ έκείνψ συμβαίνει άνομβρίαν γενέςθαι και έπε'τραφον πάντες οΐ άπό τής πόλεως τό πράγμα τή εΐε06ιυ του μακαρίου, λέγοντες ότι '€χρηματίεθη ήμΐν υπό του Μάρνα, δτι κακοπόόινός έοτιν ό Πορφύριοσ τή πόλει. ιδσ δέ έπέμενεν μή βρέχιυν ό θεός τόν τταρ' αύτοΪ€ πρώτον μήνα καλούμενον Δίον, έτι όέ κα\ τόν δεύτερον Άπελλαϊον, πάντεσ έθλίβοντο. ευναχθίντεε ί>έ οι τής είδωλομανίας είς τό Μαρνεϊον, πολλάς θυσίας και εύχάς έποίουν τούτου ένεκεν έλεγον γαρ τόν Μάρναν κύριον εΤναι τών δμβριυν, τόν δέ Μάρναν λίγουαν €Ϊναι τόν Δία. ώε δέ έπέμενον ήμίρας επτά λέγοντες ΰμνους και εξερχόμενοι ?Ηω τής πόλειυς εις τόπον καλούμενον προσευχής, όλιγωρήεαντεε άνεχώρησαν έπι τα ϊδια έργα μηδέν άνύοαντεε. τούτων ουτως γενομένων €υναχθε'ντεε οι Χριστιανοι μετά ανδρών και γυναικών και παιδίων τόν αριθμόν διακόσιοι όγδοήκοντα παρεκάλουν τόν δειον Πρρφύριον δμα αυτοϊσ έΗελθεϊν εις προσευχήν και λιτανευεαι περί του καταπεμφθήναι τούς δμβρους* ήδη γάρ λιμός έγένετο, και πολλψ γε πλέον ότι έπέγραφον τη εΐεόδψ του μακαρίου τήν άνομβρίαν
kai autē toïs toioutois. eu de monon ?che prothymian agathēn, kai panta eoi chorēgēthēeetai dthen ou proedokqis tauta moi o despotēs Christos edēlōsen en tē parelthoueē nykti, kai phoboumai mē pōs thelōn ezichasasoai ras emas amartias e^ilaoōmai kai dllyyn pollōn, all' dmiys ouk eotin anteipeïn tps boulēmati tou theou. tauta eipōn eporeuthē, kagō de syn autiïm, kaï proskynēsantes tous agioua topous kaï ton timion d stauron kai polla euĒamenos kai dakryoas ethēken en tps chryoph glōoookomps ton timion kai Sōopoion stauron kai asphalisamenos eĒēlthen, kai apelthōn pros ton makarion PraOlion ton episkopon parediyken autps tas kleïs kai labōn euchēn meta paratheoeiya eĒēlthen. elthontes de eïo to katagōgion eutrepiiometha. miothōeamenoi de ktēnē tria kai labontea ta eno5ia eEēlthomen ta de enodia ēn panta ta en tOm oïkps. ēmen de en tt o5ps pente, autos te makarios kagō kai dys onēlatai kai allth€ ypēretēs neōteros onomati Barōchas, dntina eÿren o makarios pro oligou chronou errimmenon en tē plateią onta en eochatps kindynps kai labōn synēgagen, kai analōoas polla eis auton tē boētheią tou ChrietoO touton ygiē epoiēsen. eE ekeinou oun imeinen par' autph eĒupēretoumeno€ autph dma emoi. ta de kata ton theosebē Barōchan tou logou proïontos phraeō. odeusantes de tē ēmerą ekeinē g tē eĒēs ēlthomen eis Kaisareian. diedothē de eis pasan tēn polin ē parousia [tēs eisodou] ēmōn ēn gar onomaotoa o makarios dia to eTnai auton philoptiychon. ōrmēeamen de eis ton ekeï Ēenōna. akousas de makarios Iōannēs archiepiskopos ^romaïos paregeneto pros ēmas, kai aspasamenoi allēlous kai byeamenoi mikron ekathkan. eïpen i)e autph o archiepiokopos* Anasta, adelphe, dia ton kyrion kai geusai met* bmou, ïna tacheiys anastōmen eïe tēn agrypnian tēs agias Kyriakēs. opse gar eabbatps eieēlthomen. de makarios TGorphyrios pare kalei auton synchōrēsai autps tēn esperan dia ton kopon tēs odou* elegen de meta ton prōton ypnon anistasthai eïe tēn agrypnian. ōs de ouk epeisthē archiepiekopos, anastas makarios syneporeuthē autiÿ labōn kame (ton gar adelphon Barōchan biasamen en ti& Ēenōni engys tōn imatiōn), kai protrapentes par* autou edeipnēsamen. polla de omilēoantes pneumatika kai mikron ypnōeantes anestēmen eis y tēn agrypnian. tē de nykti ekeinē metape'mpetai makarios Iōannēs tous GaZaious kai legei autoïs* 'Etoimoi ^sesthe epi tēn kodon sēmeron gar ton Ierea ymōn lambanete, findra dn apedeiĒen o kyrios, dmempton, theophilē, ieonta tē pistei. prōias di genomenēs arpasantes ton makarion echeirotonēsan episkopon Gaiēs. ttolla di edakrysen kai ouk ēn koros tōn dakryōn autou '"elegen gar eauton anaĒion eTnai tēs toiautēs Ieraisynēs. molis de paraklētheis para te tōn GaZaiōn kai tōn ekeï eurethentōn Christianōn ēsychasen. poiēsantes de tēn agian leitourgian tēs kyriakēa palin proetrapēmen geusasthai meta tou archiepiokopou. epetrepsn de ēmïn tēn tachistēn eEeltheïn, kai poiēsantes dllēn mian ēme'ran eEēlthomen. ekoimēthēmen de eïe Dioopolin kakeïthen nyktereuoantes opse bradion eïoēlthomen eis GaZan polla kopōthentee kai thlibintee. ē de aitia tēs thlipseōs autē etynchanen. plēsion Gaiēs kōmai tynchanousi para tēn odon aïtines yparchousi tēs eidōlomanias. ek synthēmatos odn o\ toutōn oikētores kateetrōean pasan tēn odon akanthōn kai okolopiyn, &s tinas mē dynasthai pareltheïn, eEechean de borboron kai ekapniZon alla dysōdē, ōste ēmas ek tēs dyeuÿdias pnigeethai kai peri tēn draein kindyneuein. molis odn diaeïÿthentee peri tritēn ōran nykterinēn eieēlthomen eis tēn polin. touto de to dyscheres apo prosbolēs daimonikēs ypēntēoen tps makarips. all* ouk edyocheranen. enomisen gar tēn enidran tou diabolou dti ēthelēsen ek tēs autou eïsodou apostrepsai ton dikaion, ōrmēoamen de eis to epiokopeïon, d ektisen o proonomaotheis en agiois €irēniiyn o episkopos meta kai tēs agias ekklēsias tēs kaloumenēs €irēnēs. to de onoma legousin autēn ichein kata dys tropoÿs. phasin gar oi apo GaZēs dte parelēphthē ē polis ypo ^AleĒandrou tou Makedonos kata tina symbolon ekeï katapaueai ton polemn, kai zdeE ekeinou kaleïsthai ton topon €1rēnēn. touton ton topon eurōn makarios €irēniïÿn timōmenon ypo tōn GaZaiiyn en autps ektisen tēn ekklēsian. €Ït€ odn dia ta prolelegmena eïte dia to dnoma tou ktistou emeinen oÿtou kaloumenē ?ijys tou nyn. ekeï oÿn ōrmēoamen eis to par' autou ktisthen mikrotaton epiokopeïon. tps de eniautph ekeinps symbainei anombrian genesthai kai epe'traphon pantes oï apo tēs poleōs to pragma tē eïe06iy tou makariou, legontes oti '€chrēmatiethē ēmïn ypo tou Marna, dti kakopooinos eotin o Porphyrios tē polei. ids de epemenen mē brechiyn o theos ton ttar' autoÏ€ prōton mēna kaloumenon Dion, eti oe ka\ ton deuteron Apellaïon, pantes ethlibonto. eunachthintee i>e oi tēs eidōlomanias eis to Marneïon, pollas thysias kai euchas epoioun toutou eneken elegon gar ton Marnan kyrion eTnai tōn dmbriyn, ton de Marnan ligouan €Ïnai ton Dia. ōe de epemenon ēmiras epta legontes ÿmnous kai exerchomenoi ?Ēō tēs poleiys eis topon kaloumenon proseuchēs, oligōrēeantee anechōrēsan epi ta ïdia erga mēden anyoantee. toutōn outōs genomenōn €ynachthe'ntee oi Christianoi meta andrōn kai gynaikōn kai paidiōn ton arithmon diakosioi ogdoēkonta parekaloun ton deion Prrphyrion dma autoïs eĒeltheïn eis proseuchēn kai litaneueai peri tou katapemphthēnai tous dmbrous* ēdē gar limos egeneto, kai pollps ge pleon oti epegraphon tē eïeodps tou makariou tēn anombrian
these things displease her too. Only have a good readiness, and everything will be supplied to you.' This, which I did not expect, the Master Christ revealed to me last night; and I fear that, wishing to wipe out my own sins, I may take on those of many others as well; yet it is not possible to contradict the will of God." Having said this he went, and I with him; and having venerated the holy places and the precious cross, having prayed much and wept, he placed the precious and life-giving cross in its golden case, secured it and went out; and going to the blessed bishop Praylius he handed him the keys, received a blessing with a farewell and went out. Coming to our lodging we made ready. We hired three pack animals, took provisions for the road and set out; the provisions were everything that was in the house. We were five on the road: the blessed man himself, I, two donkey-drivers, and another, younger servant named Barochas, whom the blessed man had found a short time before thrown down in the street in extreme danger; he took him in, spent much on him, and with Christ's help made him well. From then on he stayed with him, serving him together with me. What concerns the God-fearing Barochas I shall tell as the narrative proceeds. Having traveled that day and the next we came to Caesarea. Our arrival spread through the whole city, for the blessed man was well known for his love of the poor. We made for the hostel there. Hearing of it, the blessed John the archbishop came running to us; we greeted one another, prayed and sat a little. The archbishop said to him: "Get up, brother, for the Lord's sake, and eat with me, so that we may rise early for the vigil of the holy Lord's Day." For we had arrived late on the Sabbath. The blessed Porphyry begged him to excuse him for the evening because of the fatigue of the journey, and said he would rise for the vigil after his first sleep. But since the archbishop was not persuaded, the blessed man rose and went with him, taking me too (for we had left brother Barochas in the hostel beside the clothes), and at his urging we dined. After much spiritual conversation and a little sleep we rose for the vigil. That night the blessed John sends for the Gazans and says to them: "Be ready for the road; for today you receive your priest, a man whom the Lord has shown, blameless, God-loving, fervent in faith." When morning came they seized the blessed man and ordained him bishop of Gaza. He wept much, and there was no end to his tears; for he said that he was unworthy of such a priesthood. With difficulty, comforted by the Gazans and by the Christians who were there, he grew calm. After celebrating the holy liturgy of the Lord's Day we were again urged to eat with the archbishop. He permitted us to leave very soon, and after spending one more day we set out. We slept at Diospolis, and having passed the night there we entered Gaza late in the evening, much fatigued and distressed. The cause of the distress was this. Near Gaza there are villages beside the road that belong to idol-madness. By agreement their inhabitants strewed the whole road with thorns and stakes, so that some could not get through, and they poured out filth and burned other foul-smelling things, so that we were choked by the stench and in danger of losing our sight. Having got through with difficulty, we entered the city about the third hour of the night. This hardship befell the blessed man from a demonic assault. But he was not vexed; for he judged that the devil's ambush wished to turn the righteous man back from his entrance. We made for the bishop's house, which the aforementioned Irenion, now among the saints, built together with the holy church called Irene. They say it has this name for two reasons. The people of Gaza say that when the city was taken by Alexander the Macedonian, the war came to an end there by some agreement, and from then on the place was called Irene, that is, Peace. Finding this place honored by the Gazans, the blessed Irenion built the church on it. Whether for the reasons given or because of its builder's name, it has remained so called to this day. There, then, we made for the very small bishop's house that he had built. In that year it happened that there was a drought, and all the people of the city blamed the matter on the entrance of the blessed man, saying: "It has been revealed to us by Marnas that Porphyry is ill-omened for the city." When God continued to send no rain during the month they call the first, Dios, and also during the second, Apellaios, everyone was distressed. The adherents of idol-madness gathered in the Marneion and made many sacrifices and prayers on this account; for they said that Marnas was lord of the rains, and they say that Marnas is Zeus. When they had continued seven days singing hymns and going out of the city to a place called 'of prayer', they lost heart and went back to their own work, having achieved nothing. Things being so, the Christians gathered, men, women and children, two hundred and eighty in number, and begged the godly Porphyry to go out with them to prayer and to make a litany for the rains to be sent down; for famine had already begun, and all the more because they blamed the drought on the entrance of the blessed man.
Chapter 24
24Teubner, 17
πεΐσθεις δέ ό δειος και κηρύΗας νηστείαν έκέλευσεν πάντας αφ' έσπερας συναχθήναι εlσ την άγίαν έκκλησίαν^ ϊνα έκεΐ τήν άγρυπνίαν έπιτελέσωμεν. έποιήσαμεν δέ δέ' δλης τής νυκτός εύχάς τριάκοντα και τοσαύτας γονυκχισιασ έκτός χορών και των άναγνιυομάτΐϋν. πριυίας δέ δ τενομένη€ λαβόντες τό σημεϊον του τιμίου οταυροΟ, προηγουμένου ημών έζήλθομεν μετά ύμνων έπι την άρχαίαν έκκληααν τήν άπό δυσμών τής πόλεως, ήν λε'γουα κτίζειν τον άγιώτατον και μακαριώτατον Άσκληπαν τόν έπίσκοπον τόν πολλούς διωγμούς ύπομείναντα υπέρ της όρθο5όΗου πίστεως, οΰτινος βίος και τα έργα άναγέγραπται έν τψ παραδείοψ τής τρυφής. γενόμενοι ούν έν τη ειρημενη έκκλησία κάκεϊ εύχάς τοσαύτας έποιήσαμεν, κάκεϊθεν έΗελθόντεα έπορεύθημεν έπι τό άγιον μαρτύριον του ένδόΗου μάρτυρος Τιμοθέου, έν φ άπόκείνται κα\ άλλα λείψανα Μαΐουρος μάρτυρος και θεής όμολογητρίας, κάκεϊ τοσαύτας εύχάς και γονυκλιείας ποιήσαντες ύπεετρέψαμεν εΐε τήν πόλιν, ποιήσαντεσ έν τη ό6ψ τρεϊσ εύχάς και τρεϊσ γονυκλιείας. γενόμενοι δέ περί τήν πόλιν ευραμεν αυτήν κεκλειεμένην (ήν δέ ώρα ένατη)• οΐ γάρ τής ειδωλομανίας βουλόμενοι διαεκεδάεαL τόν λαν τούτο πεποιήκασιν» ϊνα μή πληρώσωμεν τήν λιτάνειον. ώο δέ έμείναμεν ώρας δύς πρό τής πύλης και ούδεις ό άνοίγων, ορών θεός τήν ύπομονήν τοΟ λάου και τάς οιμωγάς και τα άφατα δάκρυα, μάλιστα του όσίου ανδροσ, σπλαγχνισθεις ώε έπι του μεγάλου ^Ηλίου του προφήτου κινεί δνεμον νότον, και γίνεται ουννεφής οορανοσ και άρχονται άστραπαι και βρονται f ίνεοθαι δμα τψ δοναι τόν ήλιον κα\ καταφέρεται πολύς δμβρος, ώο νομίίεοθαι σταγόνας μή είναι, άλλα χάλαΖαν άπ' ουρανού καταφέρεεθαι. ήμεΐσ δέ άπό πολλής χαρας σχεδον ουκ ήοθόμεθα• άλλήλους γαρ ήμεν περιπτυΗάμενοι. τινέ€ δέ των ΐλλήνων θεασάμενοι δσα έποίησεν ήμϊν ό θεός θαύματα, πιστεύσαντες ήνοιΗαν την πύλν και ουνεμίγηοαν ήμΐν βοώντεα* Ό Χριοτός μόνος θεός, αυτός μόνος ένίκησεν. συνήλθον δέ ήμΐν εΐε τήν άγίαν έκκλησίαν, κάκεϊθεν άπέλυσεν αύτούς ό μακάριος μετ* €ΐρήνης σφραγίσας τή του Χριστου σφραγϊδι. fjσαν δε τόν αριθμόν ρκζ, δνδρες ώε οη και γυναϊκεσ λε και παιδία ιδ, έ2 ών fjσαν κόραι ε. ήμεϊσ δέ ποιήσαντεσ τήν τελείαν βύχαριετίαν άνεχωρήσαμεν έκαστος μετά χαράς και ειρήνης εις τά ϊ5ια εαυτών, τοσουτος δέ δμβρος κατηνε'χθη τη νυκτι εκείνη και έν τη άλλη ήμε'ρᾳ, ώστε πάντας φοβηθήναι ϊνα μή συμπτώματα οϊκων γ^νηται* τά <τάρ> ττλεϊετα έτύγχανεν άπό ώμοπλίνθου. έποίησεν δέ βράχων κύριος ημών Ίησους Χριστός άπαύστως άπό τής όγ&όης Αύδυναίου μέχρι τής δεκάτης. ίστιν δέ <ό> παρ* αύτοΐσ Αύ6υναϊος Ίανουάριος μήν κατά 'Ρωμαίους, πε'ντε δέ ήμέρας προάγουσιν οι κατ* αύτούς μήνεσ τούς 'Ρωμαϊκούς. τή δέ ενδέκατη έπετελέσαμεν τήν ήμε'ραν τών θεοφανίυϋν του δεσπότου Ίησου Χριστου μετά χαρδε ύμνουντες και ευχαριστουντες έπι πασιν οισ έποίησεν ήμΐν ή αύτου φιλανθρωπία, προσετέθησαν δέ τη του χριστος ποίμνη έν αύτψ τψ ένιαυτψ πρός τοϊσ ρκζ και άλλοι ρε. οι δέ τής ειδυϋλομανίας ουκ έπαύοντο ένεδρεύοντες τψ τε μακαρίψ και τοΐσ λοιποϊσ Χριστιανοΐ€. δτε γαρ έδράεοοντο δρχοντος ''€λληνο€, ύπειςήρχοντο αύτψ, εϊτε δια χρημάτων εϊτε δια τής άθεου αυτών θρηοκείαα, κακώσαι τού€ Χριετιανούα, και έκ τούτου ούχ ή τυχουσα θλίψις ςυνέβαινεν τψ μακαριωτάτψ. ουνεχώα ούν νύκτωρ τε και μεθ* ήμέραν έδέετο του φιλάνθρωπου θεοΟ, ϊνα αύτούς έπιστρέψη έκ τής πλάνης εις την αύτου άλήθειαν. επειδή δε άνωτε'ρω έμνησθην του μακαρίου Βαρωχα, τα λοιπά περί αύτου διηγήσομαι. οΰτος εσχεν ζήλον θεϊκόν ώε ει καί τις άλλος' πολλά γάρ ύπέμεινεν χαλεπά παρά των ειδωλολατρών. ποτέ γάρ άπελθόντος αύτου ?νεκα έκκληειαετικοΟ κανόνος εΐε κώμην ούκ δπωθεν τής πόλεως, fjν δέ ό τον κανόνα χρεωοτών ει5ωλολά τρης, άπαιτούμενος δε και βουλόμενος διαεΰραι εις ύπίρθεειν, του θεοσεβους Βαρωχα μη άνασχομένου, έκ τούτου έρεσχελίας γενομένης μεταΕύ αυτών προσκαλεϊται ό άνόσιος γεωργός τινας όμοίους αύτου ευγκωμήτας, και άρχονται τύπτειν ^οπάλοις τον μακάριον Βαρωχαν και βαστάσαντεσ αυτόν ήμιθανή έρριψαν ?Ηιυ ήμεΪ€ δε θεασάμενοι την πολλήν σύγχυσιν βαστάσαντες τόν θεοφιλή Βαριυχαν άνεχωρήσαμεν εlσ τήν άγίαν έκκληε(αν. ώο δέ έθεασάμεθα αυτόν έτι εμπνέοντα, έποιήσαμεν αύτφ θεραπείας. ήν δέ υπέρ αύτου δια τής έσπέρας και τή€ νυκτός ευχή έκτενήα* συνήχθηςαν γαρ πάντες οΐ αδελφοί. δέ Sσιοσ έπίσκοπος ουκ έπαύσατο δακρύων και δεόμενος του θεού περί αύτου' ηπιότατο γαρ όποιον εΐχεν ζήλον θεϊκόν. ώο όέ ειόεν ό θεός τα δάκρυα του όσίου ίερέιυς και τάς όεήοεις του λάου (δεύτερον γαρ Φινεές εΤχον αυτόν κατά τών ειδωλολατρών), έτάχυνεν αύτψ τό ?λες€ αύτου, και τη νυκτι εκείνη ανοίγει τού€ όφθαλμούς αύτου, και άρχεται λαλεΐν και αιτεϊν ποτόν δοθήναι αύτψ. έγώ δέ παρακαθήμενο€ αύτψ εύθέωα έδραμον άπαγγεϊλαι τψ μακαρίψ έπιεκόπψ • έκ της πολλής γαρ χαράς έληομόνηεα δούναι αύτφ ποτόν, παθών κάγώ τό τής παιδίσκης τή€ έπι του μακαρίου Πέτρου του άποστόλου, δτε άκούσασα τής φιυνής του αγίου Πέτρου έκ τής χαράς ουκ ήνοιΗεν την θύραν, άλλα έάοαοα αυτόν πρώτον άνήγγειλεν τοϊσ έν τψ οϊκψ. τοιούτον τι κάγώ ύπέστην. άκούσας δέ ό μακάριος έπίσκοπος ούκ έκινηθη υπό του πάθους, άλλ' ίμεινεν άντεχόμενος τών προσευχών, ήμεΐσ δέ νοήεαντε€ τό στερρόν και άκλινές αύτου έάσαντεσ αυτόν άπήλθομεν, έγώ τε και ό θεοφιλής Κορνήλιος ό διάκονος* σύν έμοι γαρ παρεκάθητο τψ μακαρίψ ΒαρωχςΙ. ώο δε έπλήρυjσεν τάς ευχασ και πασαν την άκολουθίαν ό όοιώτατος έπίσκοπος, και αύτός αμα ήμϊν καGισασ έπηρώτα τον θε0εεβή Βαρωχάν πώς έδ αρχής ίπαθεν, αύτός δέ πάντα ήμϊν διηγήςατο. έν δέ τψ ήμας βουλεύεσθαι τί χρή
peïstheis de o deios kai kēryĒas nēsteian ekeleusen pantas aph' esperas synachthēnai els tēn agian ekklēsian^ ïna ekeï tēn agrypnian epitelesōmen. epoiēsamen de de' dlēs tēs nyktos euchas triakonta kai tosautas gonykchisias ektos chorōn kai tōn anagniyomatïÿn. priuias de d tenomenē€ labontes to sēmeïon tou timiou otauroO, proēgoumenou ēmōn ezēlthomen meta ymnōn epi tēn archaian ekklēaan tēn apo dysmōn tēs poleōs, ēn le'goua ktizein ton agiōtaton kai makariōtaton Asklēpan ton episkopon ton pollous diōgmous ypomeinanta yper tēs ortho5oĒou pisteōs, oÿtinos bios kai ta erga anagegraptai en tps paradeiops tēs tryphēs. genomenoi oun en tē eirēmenē ekklēsia kakeï euchas tosautas epoiēsamen, kakeïthen eĒelthontea eporeuthēmen epi to agion martyrion tou endoĒou martyros Timotheou, en ph apokeintai ka\ alla leipsana Maïouros martyros kai theēs omologētrias, kakeï tosautas euchas kai gonyklieias poiēsantes ypeetrepsamen eïe tēn polin, poiēsantes en tē o6ps treïs euchas kai treïs gonyklieias. genomenoi de peri tēn polin euramen autēn kekleiemenēn (ēn de ōra enatē)• oï gar tēs eidōlomanias boulomenoi diaekedaeaL ton lan touto pepoiēkasin» ïna mē plērōsōmen tēn litaneion. ōo de emeinamen ōras dys pro tēs pylēs kai oudeis o anoigōn, orōn theos tēn ypomonēn toO laou kai tas oimōgas kai ta aphata dakrya, malista tou osiou andros, splanchnistheis ōe epi tou megalou ^Ēliou tou prophētou kinei dnemon noton, kai ginetai ounnephēs ooranos kai archontai astrapai kai brontai f ineothai dma tps donai ton ēlion ka\ katapheretai polys dmbros, ōo nomiieothai stagonas mē einai, alla chalaZan ap' ouranou kataphereethai. ēmeïs de apo pollēs charas schedon ouk ēothometha• allēlous gar ēmen periptyĒamenoi. tine€ de tōn ïllēnōn theasamenoi dsa epoiēsen ēmïn o theos thaumata, pisteusantes ēnoiĒan tēn pyln kai ounemigēoan ēmïn boōntea* O Chriotos monos theos, autos monos enikēsen. synēlthon de ēmïn eïe tēn agian ekklēsian, kakeïthen apelysen autous o makarios met* €ïrēnēs sphragisas tē tou Christou sphragïdi. fjsan de ton arithmon rkz, dndres ōe oē kai gynaïkes le kai paidia id, e2 ōn fjsan korai e. ēmeïs de poiēsantes tēn teleian bycharietian anechōrēsamen ekastos meta charas kai eirēnēs eis ta ï5ia eautōn, tosoutos de dmbros katēne'chthē tē nykti ekeinē kai en tē allē ēme'rą, ōste pantas phobēthēnai ïna mē symptōmata oïkōn g^nētai* ta <tar> ttleïeta etynchanen apo ōmoplinthou. epoiēsen de brachōn kyrios ēmōn Iēsous Christos apaustōs apo tēs og&oēs Audynaiou mechri tēs dekatēs. istin de <o> par* autoïs Au6ynaïos Ianouarios mēn kata 'Rōmaious, pe'nte de ēmeras proagousin oi kat* autous mēnes tous 'Rōmaïkous. tē de endekatē epetelesamen tēn ēme'ran tōn theophaniyÿn tou despotou Iēsou Christou meta charde ymnountes kai eucharistountes epi pasin ois epoiēsen ēmïn ē autou philanthrōpia, prosetethēsan de tē tou christos poimnē en autps tps eniautps pros toïs rkz kai alloi re. oi de tēs eidyÿlomanias ouk epauonto enedreuontes tps te makarips kai toïs loipoïs Christianoï€. dte gar edraeoonto drchontos ''€llēno€, ypeisērchonto autps, eïte dia chrēmatōn eïte dia tēs atheou autōn thrēokeiaa, kakōsai tou€ Chrietianoua, kai ek toutou ouch ē tychousa thlipsis synebainen tps makariōtatps. ounechōa oun nyktōr te kai meth* ēmeran edeeto tou philanthrōpou theoO, ïna autous epistrepsē ek tēs planēs eis tēn autou alētheian. epeidē de anōte'rō emnēsthēn tou makariou Barōcha, ta loipa peri autou diēgēsomai. oÿtos eschen zēlon theïkon ōe ei kai tis allos' polla gar ypemeinen chalepa para tōn eidōlolatrōn. pote gar apelthontos autou ?neka ekklēeiaetikoO kanonos eïe kōmēn ouk dpōthen tēs poleōs, fjn de o ton kanona chreōotōn ei5ōlola trēs, apaitoumenos de kai boulomenos diaeÿrai eis ypirtheein, tou theosebous Barōcha mē anaschomenou, ek toutou ereschelias genomenēs metaEu autōn proskaleïtai o anosios geōrgos tinas omoious autou eunkōmētas, kai archontai typtein ^opalois ton makarion Barōchan kai bastasantes auton ēmithanē erripsan ?Ēiy ēmeÏ€ de theasamenoi tēn pollēn synchysin bastasantes ton theophilē Bariychan anechōrēsamen els tēn agian ekklēe(an. ōo de etheasametha auton eti empneonta, epoiēsamen autph therapeias. ēn de yper autou dia tēs esperas kai tē€ nyktos euchē ektenēa* synēchthēsan gar pantes oï adelphoi. de Ssios episkopos ouk epausato dakryōn kai deomenos tou theou peri autou' ēpiotato gar opoion eïchen zēlon theïkon. ōo oe eioen o theos ta dakrya tou osiou iereiys kai tas oeēoeis tou laou (deuteron gar Phinees eTchon auton kata tōn eidōlolatrōn), etachynen autps to ?les€ autou, kai tē nykti ekeinē anoigei tou€ ophthalmous autou, kai archetai laleïn kai aiteïn poton dothēnai autps. egō de parakathēmeno€ autps eutheōa edramon apangeïlai tps makarips epiekopps • ek tēs pollēs gar charas elēomonēea dounai autph poton, pathōn kagō to tēs paidiskēs tē€ epi tou makariou Petrou tou apostolou, dte akousasa tēs phiynēs tou agiou Petrou ek tēs charas ouk ēnoiĒen tēn thyran, alla eaoaoa auton prōton anēngeilen toïs en tps oïkps. toiouton ti kagō ypestēn. akousas de o makarios episkopos ouk ekinēthē ypo tou pathous, all' imeinen antechomenos tōn proseuchōn, ēmeïs de noēeante€ to sterron kai aklines autou easantes auton apēlthomen, egō te kai o theophilēs Kornēlios o diakonos* syn emoi gar parekathēto tps makarips BarōchsI. ōo de eplēryjsen tas euchas kai pasan tēn akolouthian o ooiōtatos episkopos, kai autos ama ēmïn kaGisas epērōta ton the0eebē Barōchan pōs ed archēs ipathen, autos de panta ēmïn diēgēsato. en de tps ēmas bouleuesthai ti chrē
The godly man was persuaded; he proclaimed a fast and ordered everyone to gather in the evening in the holy church, so that we might keep the vigil there. Through the whole night we made thirty prayers and as many genuflections, besides the chants and the readings. At dawn, taking the sign of the precious cross to lead us, we went out with hymns to the ancient church on the west side of the city, which they say was built by the most holy and blessed Asclepas the bishop, who endured many persecutions for the orthodox faith, whose life and deeds are recorded in the paradise of delight. Arriving at that church we made as many prayers there, and going out from there we went to the holy shrine of the glorious martyr Timothy, in which other relics also lie, those of the martyr Maior and of Thea the confessor; and having made as many prayers and genuflections there we returned toward the city, making on the way three prayers and three genuflections. When we came to the city we found it shut (it was the ninth hour); for the adherents of idol-madness had done this, wishing to scatter the people, so that we might not complete the litany. When we had waited two hours before the gate and no one opened, God, seeing the patience of the people, their groans and unspeakable tears, especially those of the holy man, had compassion, as in the days of the great prophet Elijah, and stirs up a south wind; the sky becomes cloudy, lightnings and thunders begin at sunset, and heavy rain pours down, so that it seemed not drops but hail were falling from heaven. For great joy we hardly noticed it, for we were embracing one another. Some of the pagans, seeing what wonders God had done for us, believed, opened the gate and joined us, crying out: "Christ alone is God; he alone has conquered." They came with us into the holy church, and from there the blessed man dismissed them in peace, sealing them with the seal of Christ. They numbered 127: 78 men, 35 women and 14 children, of whom 5 were girls. Having made the full thanksgiving, we went off each to our own homes with joy and peace. So much rain fell that night and the next day that all feared houses might collapse, for most of them were of unbaked brick. Our Lord Jesus Christ made it rain without ceasing from the eighth of Audynaios to the tenth. Audynaios among them is the month of January among the Romans, and their months run five days ahead of the Roman ones. On the eleventh we celebrated the day of the Theophany of the Lord Jesus Christ with joy, singing hymns and giving thanks for all that his love for mankind had done for us. In that same year another 105 were added to Christ's flock, besides the 127. But the adherents of idol-madness did not cease plotting against the blessed man and the other Christians. Whenever they got hold of a pagan governor, they would win him over, either with money or through their godless religion, to harm the Christians, and from this no small affliction befell the most blessed man. Night and day he continually besought God, the lover of mankind, to turn them from error to his truth. Since I mentioned the blessed Barochas above, I shall relate the rest about him. He had divine zeal like no one else; for he suffered many hard things from the idolaters. Once he went to a village not far from the city on account of a rent due to the church; the man who owed the rent was an idolater, and when asked for it he wanted to put off payment. The God-fearing Barochas would not put up with this; a quarrel arose between them, and the impious farmer called some fellow villagers like himself, and they began beating the blessed Barochas with clubs, and carrying him half-dead they threw him out. We saw the great commotion, carried the God-loving Barochas and withdrew into the holy church. When we saw that he was still breathing, we treated him. There was earnest prayer for him through the evening and the night, for all the brothers had gathered. The holy bishop did not cease weeping and beseeching God for him, for he knew what divine zeal he had. When God saw the tears of the holy priest and the petitions of the people (for they held him to be a second Phinehas against the idolaters), he hastened his mercy toward him; that night he opens his eyes, begins to speak and asks to be given a drink. I, who was sitting beside him, at once ran to tell the blessed bishop; for from great joy I forgot to give him a drink, suffering the same as the maidservant in the days of the blessed apostle Peter, when on hearing holy Peter's voice she did not open the door for joy, but left him there and first ran to tell those in the house. Something of the kind happened to me. The blessed bishop heard it but was not moved by emotion; he went on holding to his prayers. We, perceiving his firmness and steadiness, left him and went away, I and the God-loving Cornelius the deacon, for he had been sitting with me beside the blessed Barochas. When the most holy bishop had completed the prayers and the whole office, he too sat with us and asked the God-fearing Barochas how it had all happened from the beginning, and he told us everything. While we were deliberating what we should
Chapter 25
25Teubner, 23
ποιεϊν γίνεται δρθρος και ιδου ό δημεκδικών μετά των €ΐρηναρχών και των δυς πρωτευόντων Τιμοθέου και 'Επιφανίου και άλλων πολλατν έλθόντεσ άρχονται καταβοαν και θορυβεϊν λέγοντες• Δια τί ειεηγάγετε νεκρόν έν τη πόλει των νόμων των πατρίων τούτο άπαγορευόντιυν; έν ταύτψ δε και υβριΖον τον μακάριον έπίσκοπον. ήμεϊς δέ άκούσαντες του θορύβου έΗήλθομεν, και ως έθεάςαντο ημάς άρχονται τύπτειν έμέ και τον θεοφιλή Κορνηλιον τον διάκονον. ως δέ διεμαρτυράμεθα τους δημοςιεύοντας, ό όςιώτατος έπίςκοπος έπεςτόμιίεν ημάς, παρακαλών εκαστον και νουθετών μη οϋτως άλογίςτως οργίζεςθαι. οι δέ άθεοι δέον παρεκαλουντο τοσουτον έμαίνοντο και υβριΖον τόν δςιον άνδρα, του γουν θορύβου επιμένοντος ένδυναμουται θεοφιλής Βαρωχάς και έμπιπλάται θεϊκού ζήλου και άνίσταται και αρπάζει
poieïn ginetai drthros kai idou o dēmekdikōn meta tōn €ïrēnarchōn kai tōn dys prōteuontōn Timotheou kai 'Epiphaniou kai allōn pollatn elthontes archontai kataboan kai thorybeïn legontes• Dia ti eieēgagete nekron en tē polei tōn nomōn tōn patriōn touto apagoreuontiyn? en tautps de kai ybriZon ton makarion episkopon. ēmeïs de akousantes tou thorybou eĒēlthomen, kai ōs etheasanto ēmas archontai typtein eme kai ton theophilē Kornēlion ton diakonon. ōs de diemartyrametha tous dēmosieuontas, o osiōtatos episkopos epestomiien ēmas, parakalōn ekaston kai nouthetōn mē oÿtōs alogistōs orgizesthai. oi de atheoi deon parekalounto tosouton emainonto kai ybriZon ton dsion andra, tou goun thorybou epimenontos endynamoutai theophilēs Barōchas kai empiplatai theïkou zēlou kai anistatai kai arpazei
do, dawn came, and behold, the city's defender with the irenarchs and the two leading men, Timothy and Epiphanius, and many others came and began to shout and make an uproar, saying: "Why have you brought a dead man into the city, when the ancestral laws forbid it?" At the same time they insulted the blessed bishop. Hearing the uproar we came out, and when they saw us they began to beat me and the God-loving Cornelius the deacon. When we called the public officials to witness, the most holy bishop silenced us, exhorting and admonishing each of us not to be angry so unreasonably. But the godless men, the more they were entreated, the more they raged and insulted the holy man. As the uproar continued, the God-loving Barochas was strengthened, was filled with divine zeal, got up and seized
Chapter 26
26Teubner, 23
^ύλον καΐ άρχεται τύπτειν τούς παρατυγχάνοντας, και επιπίπτει πάςιν φόβος και άρχονται πίπτειν κατ' αλλήλων φεύγοντεσ, και έπέμενεν καταδιώκων αυτούς έ'ως του τότ€ Mαρνειου και έπαναλύεΐ μετά νίκης μεγάλης ν^οσ ημών Οαμψών, καταοτρώοας κα\ αύτός χιλίους αλλοφύλους. έΗ εκείνου ούν οι τής ειδωλομανίας έφοβοΟντα αυτόν, μή δυνάμενοι του όνόματος αύτου άκουςαι. μετά δέ χρόνον ολίγον ήΗιώθημεν τής χειροτονίας των διακόνων έγώ τε και ό θεοφιλής Βαρωχας, έγώ μέν πολύ ανdδιοσ τυγχάνων, έκεϊνος δέ άδωσ και δικαίιυς τούτο τό δώρον λαβών, ορών δέ έν άγίοις [πατήρ ημών] Πορφύριος τά άθίμιτα καθ* έκάστην γινόμενα ύπό τών ειδωλολατρών βουλεύεται άποστεΐλαί με είς τό Βυίάντιον αΐτήσαι τούς βαςιλεΐσ περιαιρεθήναι τούς ναούοτών ειδώλων ίτι γάρ έχρη μάτιίον έν Γάίη, μάλιστα τό καλούμενον Μαρνεϊον. και ποιήςας γράμματα πρός τόν άγιώτατον και όειώτατον [έπίσκοπον] Ίωάννην τό τηνικαυτα έπίακοπον Κωνςταντινουπόλεως , ου κλέος κα\ ίπαινος παρά πάντων μνημονεύεται, έπλόιοέν με και δι' ήμερων κ έφθάσαμεν, και άποδούς τά€ έπιστολάς τώ μακαρίψ Ιωάννη έδίδαξα αυτόν έκ στόματος πάντα, εύθέως δέ άκούσας έμήνυςεν πρόα €ύτρόπιον τόν κουβικουλάριον τά μεγάλα τότε Ιςχύοντα παρά τώ βασιλεΐ Άρκαδίψ, κα\ έπαναγνούς αύτώ τάς έπιστολάς του μακαρίου έπισκόπου και αΐτήεαα αύτώ συνδραμεϊν τιϋ γράμματι λαβών ευνταγάα παρ* αύτου έΗήλθεν και λέγει μοΓ Οχόλαοόν μοι, τέκνον έλπίίω γάρ εις τόν δεςπότην χριστον, δτι ςυνήθως έχει τό έλεος αύτου ποιήσαι. έγώ δέ ουκ έπαυόμην καθ' έκάστην αυτόν ύπο-
^ylon kaï archetai typtein tous paratynchanontas, kai epipiptei pasin phobos kai archontai piptein kat' allēlōn pheugontes, kai epemenen katadiōkōn autous e'ōs tou tot€ Marneiou kai epanalyeï meta nikēs megalēs n^os ēmōn Oampsōn, kataotrōoas ka\ autos chilious allophylous. eĒ ekeinou oun oi tēs eidōlomanias ephoboOnta auton, mē dynamenoi tou onomatos autou akousai. meta de chronon oligon ēĒiōthēmen tēs cheirotonias tōn diakonōn egō te kai o theophilēs Barōchas, egō men poly anddios tynchanōn, ekeïnos de adōs kai dikaiiys touto to dōron labōn, orōn de en agiois [patēr ēmōn] Porphyrios ta athimita kath* ekastēn ginomena ypo tōn eidōlolatrōn bouleuetai aposteïlai me eis to Buiantion aïtēsai tous basileïs periairethēnai tous naouotōn eidōlōn iti gar echrē matiion en Gaiē, malista to kaloumenon Marneïon. kai poiēsas grammata pros ton agiōtaton kai oeiōtaton [episkopon] Iōannēn to tēnikauta epiakopon Kōnstantinoupoleōs , ou kleos ka\ ipainos para pantōn mnēmoneuetai, eploioen me kai di' ēmerōn k ephthasamen, kai apodous ta€ epistolas tō makarips Iōannē edidaxa auton ek stomatos panta, eutheōs de akousas emēnysen proa €ytropion ton koubikoularion ta megala tote Ischyonta para tō basileï Arkadips, ka\ epanagnous autō tas epistolas tou makariou episkopou kai aïtēeaa autō syndrameïn tiÿ grammati labōn euntagaa par* autou eĒēlthen kai legei moG Ocholaoon moi, teknon elpiiō gar eis ton despotēn christon, dti synēthōs echei to eleos autou poiēsai. egō de ouk epauomēn kath' ekastēn auton ypo-
a stick and began to strike those standing by; fear fell on them all, and they began falling over one another as they fled; and he kept pursuing them as far as what was then the Marneion, and returns with a great victory, our new Samson, who also laid low a thousand foreigners. From then on the adherents of idol-madness feared him and could not bear to hear his name. A short time later we were deemed worthy of ordination as deacons, I and the God-loving Barochas: I quite unworthy, he worthily and justly receiving this gift. Seeing the lawless things done every day by the idolaters, Porphyry, now among the saints, resolves to send me to Byzantium to ask the emperors to have the temples of the idols removed; for oracles were still given in Gaza, especially at the so-called Marneion. He wrote letters to the most holy and most godly John, then bishop of Constantinople, whose fame and praise are spoken of by all, and sent me by sea; we arrived in twenty days, and I delivered the letters to the blessed John and told him everything by word of mouth. On hearing it he at once informed Eutropius the chamberlain, who then had great power with the Emperor Arcadius; he read the letters of the blessed bishop to him and asked him to support the request, and having received his promise he came out and says to me: "Be at ease, child; for I hope in the Master Christ, that he will show his mercy as he is accustomed." I did not cease each day reminding
Chapter 27
27Teubner, 25
μιμνήοκιυν^ κάκεϊνο€ ίπεμπεν και ήνώχλει €ύτροπίψ. μετά δέ ήμέρας έτττά εκφωνείται θείον γράμμα ώςτε κλειοθήναι τα είδωλεΐα τής ΓαΖαιων πόλεως και μηκέτι χρηματίΣειν, και εγχειρίζεται ταύτην την πρόοταΗιν Ίλάριοσ τΐ€ εουβαδιουβα του μαγίςτρου δνθρωποα. έγώ δέ μεθ' ήμέρας τρεϊσ έΗεπόριοα έκ του Βυζαντίου και φθάνω δέ' ημερών δέκα τήν Γαίαίων πόλιν, προλαβών τόν Ίλάριον ήμέρας επτά. εΰρον δι. τόν όοιώτατον Πορφύριον άρριυοτουντα. ώο δέ έπέδωκα αύτώ τά αντίγραφα του μακαριωτάτου Ιωάννου του έπισκόπου Κωνσταντινουπόλεως και άνέγνω αυτά, περιχαρής γενόμελ)ος έρρώσθη άφεθεις του πυρετού* ίλεγεν δέ έκ τής πολλής θλίψεως τών ειδωλολατρών αυτόν έςχηκέναι τήν άρρωστίαν. μετά δέ επτά ημέρας καταλαμβάνει ό είρημένος Ίλάριος, ?χων δύς κομενταρηοίους τής ύπατικής και βοηθούς πολλούς ζκ τε 'Αζώτου και Άοκάλωνος και πασαν δημοσίαν δψιν. ευθέως δέ ουνέοχεν τους τρεις πρωτεύοντας και λαβών παρ' αυτών κανοδοσιασ ένεφάνιοεν αύτοϊσ τό θείον γράμμα τό παρακελευόμενον κλεκθήναι τά είδωλεΐα ΓάΖης τής πόλεως κινδύνψ τής κεφαλής τών πρώτων τή€ αυτής πόλεως, και καταςτρέψας πάντα τά έν αύτοΐς €Ϊ5ωλα έκλειςεν αυτά* τό δέ ιερόν του Μάρνα εϊαςεν λεληθότως χρηματίίειν, λαβών υπέρ τούτου πάμπολλα χρήματα, πάλιν δε έποίουν ο\ τής ειδιυλομανίας τά αθέμιτα υπό τής συνηθείας.
mimnēokiyn^ kakeïno€ ipempen kai ēnōchlei €ytropips. meta de ēmeras ettta ekphōneitai theion gramma ōste kleiothēnai ta eidōleïa tēs GaZaiōn poleōs kai mēketi chrēmatiSein, kai encheirizetai tautēn tēn prootaĒin Ilarios tï€ eoubadiouba tou magistrou dnthrōpoa. egō de meth' ēmeras treïs eĒeporioa ek tou Byzantiou kai phthanō de' ēmerōn deka tēn Gaiaiōn polin, prolabōn ton Ilarion ēmeras epta. eÿron di. ton ooiōtaton Porphyrion arriyotounta. ōo de epedōka autō ta antigrapha tou makariōtatou Iōannou tou episkopou Kōnstantinoupoleōs kai anegnō auta, pericharēs genomel)os errōsthē aphetheis tou pyretou* ilegen de ek tēs pollēs thlipseōs tōn eidōlolatrōn auton eschēkenai tēn arrōstian. meta de epta ēmeras katalambanei o eirēmenos Ilarios, ?chōn dys komentarēoious tēs ypatikēs kai boēthous pollous zk te 'Azōtou kai Aokalōnos kai pasan dēmosian dpsin. eutheōs de ouneochen tous treis prōteuontas kai labōn par' autōn kanodosias enephanioen autoïs to theion gramma to parakeleuomenon klekthēnai ta eidōleïa GaZēs tēs poleōs kindynps tēs kephalēs tōn prōtōn tē€ autēs poleōs, kai katastrepsas panta ta en autoïs €Ï5ōla ekleisen auta* to de ieron tou Marna eïasen lelēthotōs chrēmatiiein, labōn yper toutou pampolla chrēmata, palin de epoioun o\ tēs eidiylomanias ta athemita ypo tēs synētheias.
him, and he kept sending to Eutropius and pressing him. Seven days later an imperial letter was issued that the idol temples of the city of Gaza be shut and give oracles no longer, and this order was entrusted to a certain Hilarius, a man of the magister's staff (subadiuva). Three days later I left Byzantium and reached the city of Gaza in ten days, arriving seven days before Hilarius. I found the most holy Porphyry ill. When I handed him the copies from the most blessed John, the bishop of Constantinople, and he read them, he was overjoyed and recovered, freed from the fever; he said that he had got the illness from the great affliction caused by the idolaters. Seven days later the said Hilarius arrived, with two commentarienses of the consular governor and many assistants from Azotus and Ascalon and the whole public staff. At once he detained the three leading men, took sureties from them and showed them the imperial letter ordering the idol temples of the city of Gaza to be shut, at the peril of the heads of the city's leading men; and having overturned all the idols in them he shut them. But the temple of Marnas he allowed to go on giving oracles in secret, having taken a great deal of money for it. And again the adherents of idol-madness did their lawless deeds out of habit.
Chapter 28
28Teubner, 26
συμβαίνει δέ άλλο θαυμαστόν γενέσθαι προοκαλούδμενον πολλούς εις έπίγνιυαν άληθείας έλθεΐν δ θεός γαρ ώο ευσπλαγχνος οΤδεν δια προφάσεων έπκτρέφειν το γένος ταιν ανθρώπων εις το νοητόν αυτού φώς. το δε συμβάν πράγμα εν τούτοκ fjν. γυνή τις τιίιν εμφανών τής πόλεως ονόματι Αιλίας μέλλουσα τίκτειν κινδύνψ μεγάλψ περιέπεεεν, ή δέ αιτία του κινδύνου αυτή ύπήρχεν. το βρέφος αύτής ούκέτι κατά φύσιν έΗήει, άλλ' επετράπη ε\σ το παρά φύαν, και χαλάοαν την μίαν χεϊρα ουκ ήδύνατο το ύπόλοιπον οώμα κατενεχθήναι* ήν γάρ πλάγιον έν τη γαστρι και ουκ ϊσχυον αι μαϊαι εις το κατά φύειν αυτό μεταγαγεΐν. ήν δε ή οδύνη άφατος προσγινομένη τη γυναικί, τών κατά ώραν ώδίνιυν τό βρέφος ώθουεών, πλείιυν δέ ή έπίδοσις τών πόνων έγίνετο τής δευτερας ήμέρας διαδεΗαμένης την πρώτην, όμοίως και τής τρίτης όδυνηροτέρας ουσης τής δοδευτέρας' έπετάθηεαν δέ οι πόνοι ζως ημερών επτά, του κάκου προσθήκην άει λαμβάνοντος, αλλά και οι Ιατροί ήβουλήθηοαν αυτήν έμβρυοτομήεαι, και θεασάμενοι τάς δυνάμεις αύτής διαπεεούεας άπηγόρευεαν αύτής. οι ταύτης ουν γονεϊσ και δ άνήρ 'Ήρως δντες δεισιδαίμονες έττοίουν καθ' έκάστην θυσίαν υπέρ αυτής ίφερον δέ και έπαοώούς και μαντείς, νομίίοντες έκ τούτων αυτήν ώφελήσαι, και ουδέν ήνυον. ύπήρχεν δέ
symbainei de allo thaumaston genesthai prookaloudmenon pollous eis epigniyan alētheias eltheïn d theos gar ōo eusplanchnos oTden dia prophaseōn epktrephein to genos tain anthrōpōn eis to noēton autou phōs. to de symban pragma en toutok fjn. gynē tis tiiin emphanōn tēs poleōs onomati Ailias mellousa tiktein kindynps megalps periepeeen, ē de aitia tou kindynou autē ypērchen. to brephos autēs ouketi kata physin eĒēei, all' epetrapē e\s to para phyan, kai chalaoan tēn mian cheïra ouk ēdynato to ypoloipon oōma katenechthēnai* ēn gar plagion en tē gastri kai ouk ïschyon ai maïai eis to kata phyein auto metagageïn. ēn de ē odynē aphatos prosginomenē tē gynaiki, tōn kata ōran ōdiniyn to brephos ōthoueōn, pleiiyn de ē epidosis tōn ponōn egineto tēs deuteras ēmeras diadeĒamenēs tēn prōtēn, omoiōs kai tēs tritēs odynēroteras ousēs tēs dodeuteras' epetathēean de oi ponoi zōs ēmerōn epta, tou kakou prosthēkēn aei lambanontos, alla kai oi Iatroi ēboulēthēoan autēn embryotomēeai, kai theasamenoi tas dynameis autēs diapeeoueas apēgoreuean autēs. oi tautēs oun goneïs kai d anēr 'Ērōs dntes deisidaimones ettoioun kath' ekastēn thysian yper autēs ipheron de kai epaoōous kai manteis, nomiiontes ek toutōn autēn ōphelēsai, kai ouden ēnyon. ypērchen de
Another wonderful thing happened that called many to come to the knowledge of the truth; for God, being compassionate, knows how to turn the race of men through occasions to his spiritual light. What happened was this. A woman of the notables of the city, named Aelia, about to give birth, fell into great danger, and the cause of the danger was this. The baby was no longer coming out according to nature but had turned against nature; one hand had come down, and the rest of the body could not be brought down, for it lay crosswise in the womb, and the midwives could not turn it into the natural position. The pain that came on the woman was indescribable, as the pangs drove the baby hour by hour; the increase of pains grew greater as the second day followed the first, and likewise the third was more painful than the second. The pains stretched out to seven days, the evil always growing worse. The physicians wanted to cut up the fetus, but seeing her strength failing they gave her up. Her parents and her husband, Heros, being superstitious, offered sacrifice for her every day; they also brought enchanters and soothsayers, thinking to help her by these means, and they accomplished nothing. There was
Chapter 29
29Teubner, 27
-αύτη τροφός πιότη, ήτις ύπεραλγουοα δεήσεις έποιεϊτο έν τοΪ€ εύκτηρίοις οϊκοις υπέρ αυτής, έν μια οΰν ήμερα ^αύτής εύχομένης έν τή έκκλησία μετά δακρύων, εισήλθεν -ό έν άγίοις Πορφύριος περί τήν ένάτην ώραν, κάγώ δέ ^μα αύτψ, και ορqι τήν γραΟν κατώδυνον δεομένην του θεού μετά δακρύων, και στάς έπηρώτα αυτήν τήν αΐτίαν. ή δέ θεασαμένη αυτόν προσέπεσεν τοΐσ ποσιν αύτου τταρακαλουοα αυτόν δεηθήναι τψ Χριετψ υπέρ αύτής. -υισ δέ ?γνω ό αγιος τής γυναικός τήν αιτίαν, και αύτός έδάκρυσεν ην γάρ καθ' ύπερβολήν ευσπλαγχνος. λέγει ^κ τή τροφψ• 'Ακούω περί του οϊκου εκείνου δτι κατείδωλος τυγχάνει και δυσχερώς δύναται εωθήναΓ άλλ' ^μυϋο τψ θεψ πάντα δυνατά, και γάρ διά προφάσεως <ψΖει τούς μέλλοντας άπόλλυσθαι. άπελθε ούν και συνάγαγε πάντας τούς συγγενεϊσ και γονεϊσ και τόν άνδρα και ειπέ αύτοϊσ* '€πειδή ?στιν ενταύθα ίατρός άριστος δυνάμενος αυτήν θεραπευσαι, έάν ποιήση αυτήν διαφυγεϊν τόν τοιούτον κίνδυνον, τί χαρίΖεσθε αύτψ; πάντως δέ ίχουει πολλά εοι ευντάΗαεθαι. ειπέ δέ αύτοϊσ καΐ τούτο* '€άν αυτήν θεραπεύση, δότε μοι λόγον πρός τούτο δτι ού παραβαίνετε αυτόν ούτε πρός άλλον άπίρχεεθε. ποίησον πάντας αύτούς άνατεΐναι τάς χεΐρας εισ τόν ούρανόν και δούναι λόγον δτι ποιοΟειν πάντα δ έπηγγείλαντσ. και δταν ταύτα ποιήοιυοιν, είττέ τιj λοχευομένη γυναικι έπι πάντων Ίηοους Χριοτός, ό υΐός του θεού του ίώντος, ιαταί σε' εΐο αυτόν πίοτευς και
-autē trophos piotē, ētis yperalgouoa deēseis epoieïto en toÏ€ euktēriois oïkois yper autēs, en mia oÿn ēmera ^autēs euchomenēs en tē ekklēsia meta dakryōn, eisēlthen -o en agiois Porphyrios peri tēn enatēn ōran, kagō de ^ma autps, kai orqi tēn graOn katōdynon deomenēn tou theou meta dakryōn, kai stas epērōta autēn tēn aïtian. ē de theasamenē auton prosepesen toïs posin autou ttarakalouoa auton deēthēnai tps Chrietps yper autēs. -uis de ?gnō o agios tēs gynaikos tēn aitian, kai autos edakrysen ēn gar kath' yperbolēn eusplanchnos. legei ^k tē trophps• 'Akouō peri tou oïkou ekeinou dti kateidōlos tynchanei kai dyscherōs dynatai eōthēnaG all' ^myÿo tps theps panta dynata, kai gar dia prophaseōs <psZei tous mellontas apollysthai. apelthe oun kai synagage pantas tous syngeneïs kai goneïs kai ton andra kai eipe autoïs* '€peidē ?stin entautha iatros aristos dynamenos autēn therapeusai, ean poiēsē autēn diaphygeïn ton toiouton kindynon, ti chariZesthe autps? pantōs de ichouei polla eoi euntaĒaethai. eipe de autoïs kaï touto* '€an autēn therapeusē, dote moi logon pros touto dti ou parabainete auton oute pros allon apircheethe. poiēson pantas autous anateïnai tas cheïras eis ton ouranon kai dounai logon dti poioOein panta d epēngeilants. kai dtan tauta poiēoiyoin, eitte tij locheuomenē gynaiki epi pantōn Iēoous Chriotos, o yïos tou theou tou iōntos, iatai se' eïo auton pioteus kai
a nurse of hers, a believer, who in great grief was making petitions for her in the houses of prayer. One day, while she was praying for her with tears in the church, Porphyry, now among the saints, came in about the ninth hour, and I with him; he sees the old woman in grief beseeching God with tears, and standing still he asked her the cause. Seeing him, she fell at his feet, begging him to entreat Christ for her. When the saint learned the cause concerning the woman, he too wept, for he was compassionate beyond measure. He says to the nurse: "I hear of that house that it is full of idols and can hardly be saved; but still, to God all things are possible, and through an occasion he saves those who are about to perish. Go, then, and gather all the relatives and the parents and the husband, and say to them: 'Since there is here an excellent physician able to heal her, if he makes her escape this danger, what will you give him?' They will surely promise you a great deal. Say this to them too: 'If he heals her, give me your word on this, that you will not turn away from him or go off to another.' Make them all stretch out their hands to heaven and give their word that they will do all they have promised. And when they do this, say to the woman in labor in front of them all: 'Jesus Christ, the Son of the living God, heals you; believe in him and
Chapter 30
30Teubner, 28
ίήοη. άκούσαςα δέ ή γραυς τόν λόγον του μακα ρίου^ έπΐσκόπου και λαβουσα παρ' αύτου παράθεσιν έδραμεν έπι τον οΤκον, και εύρουσα πάντας κλαίοντας καΐ την γυναίκα έν έεχάτψ κινδύνψ παρεκάλει τούς γονεϊσ αύτής και τόν δνδρα μη άθυμήεαΓ ίλεγεν δέ δτι Ίατρός δριετος άπέστειλεν με πρός ύμάς ϊνα παράεχητε έμοι λόγον,. δτι ταύτης θεραπευομένης ουκ άρνεΐσθε αυτόν. άκούσαντες δέ ο1 γονεϊσ και ό άνήρ εΤπον '€άν βουληθή πασαν ημών την ούσίαν λαβείν, ουκ όκνήσομεν, μόνον ϊδιυμεν τήν θυγατέρα ημών ίώοαν. ή δέ τροφός εΤπεν *Ανατείνατε τάς χεϊρας υμών ε\σ τόν ούρανόν και δότε μοι τοιούτον λόγον δτι ουκ άρνεϊσθε τόν Ιατρόν. οι δl προθύμιυς καΐ μετά δακρύων άνέτειναν τάς χεϊρας λέγοντες δτι Και πάντα τα ημών αύτ^μ^ πάντα τόν χρόνον τής ζωής ημών ποίαν γαρ παραμυθίαν μέλλομεν ϊχειν ταύτης τελευτώοης; ήν γάρ αύτοϊσ μονογενής και άστεία τούς τρόπους εϊπερ δλλτ> γυνήάκούςαςα δέ ή τροφός μεγάλη τή φωνή έπΙ πάντων εΤπεν Λέγει ό μέγας Ιερεύς Πορφύριος* Ίηςους Χριςτός, ό υιός του θεού του ίώντος, ιάταί ςε• εις αυτόν πίστευσον και Ζ!ήςη. ευθέως δέ ή γυνή όλολύ-
iēoē. akousasa de ē graus ton logon tou maka riou^ epïskopou kai labousa par' autou parathesin edramen epi ton oTkon, kai eurousa pantas klaiontas kaï tēn gynaika en eechatps kindynps parekalei tous goneïs autēs kai ton dndra mē athymēeaG ilegen de dti Iatros drietos apesteilen me pros ymas ïna paraechēte emoi logon,. dti tautēs therapeuomenēs ouk arneïsthe auton. akousantes de o1 goneïs kai o anēr eTpon '€an boulēthē pasan ēmōn tēn ousian labein, ouk oknēsomen, monon ïdiymen tēn thygatera ēmōn iōoan. ē de trophos eTpen *Anateinate tas cheïras ymōn e\s ton ouranon kai dote moi toiouton logon dti ouk arneïsthe ton Iatron. oi dl prothymiys kaï meta dakryōn aneteinan tas cheïras legontes dti Kai panta ta ēmōn aut^m^ panta ton chronon tēs zōēs ēmōn poian gar paramythian mellomen ïchein tautēs teleutōoēs? ēn gar autoïs monogenēs kai asteia tous tropous eïper dllt> gynēakousasa de ē trophos megalē tē phōnē epI pantōn eTpen Legei o megas Iereus Porphyrios* Iēsous Christos, o uios tou theou tou iōntos, iatai se• eis auton pisteuson kai Z!ēsē. eutheōs de ē gynē ololy-
live.'" Hearing the blessed bishop's words and receiving his blessing, the old woman ran to the house, and finding all of them weeping and the woman in extreme danger, she urged her parents and her husband not to lose heart; she said: "An excellent physician has sent me to you, so that you may give me your word that, if she is healed, you will not deny him." Hearing this, the parents and the husband said: "If he wishes to take all our property, we shall not hesitate; only let us see our daughter alive." The nurse said: "Stretch out your hands to heaven and give me such a word, that you will not deny the physician." They stretched out their hands eagerly and with tears, saying: "Yes, and all that is ours is his, all the time of our life; for what consolation shall we have if she dies?" For she was their only child, and of refined manners like no other woman. When she heard this, the nurse said with a loud voice in front of them all: "The great priest Porphyry says: Jesus Christ, the Son of the living God, heals you; believe in him and live." At once the woman, crying out
Chapter 31
31Teubner, 28
σαςα μέγα κατήγαγεν τό βρέφος ζών. πάντες δέ οί έκεϊςε ευρεθέντες έκπλαγέντεσ ίκραδαν Μέγας ό θεός τών Χριςτιανών, μέγας ό Ιερεύς Πορφύριος. τή δέ έ£ή€ οί τονεισ τή€ γυναικός και ό άνήρ και πάντες οι συττενεισ και οι γνήσιοι πορευθίντες πρός τόν μακάριον Πορφύριον προεέπεοαν τοΐσ ποσιν αύτου αιτούμενοι τήν ιν χριστιυ σφραγϊδα. δ δέ μακάριος σφραγίςας αυτούς καΐ ποιήσας κατηχουμίνους άπέλυσεν έν ειρήνη, παραγγείλας αύτοΐσ σχολάΖειν τη άγίςι έκκληείςι, και μετ' ολίγον χρόνον κατηχήεας αύτούς έβάπτισεν σύν τη γυναικι και το βρέφος* έκάλεσαν δέ το δνομα αύτου Πορφύριον. ήσαν δέ οι φωτισθεντεσ δια τήν πρόφασιν τής γυναικός τόν αριθμόν έΗήκοντα τέσσαρεσ. δέον 1)έ ίβλεπον οι τής ειδιυλομανίας πληθυνομενους
sasa mega katēgagen to brephos zōn. pantes de oi ekeïse eurethentes ekplagentes ikradan Megas o theos tōn Christianōn, megas o Iereus Porphyrios. tē de e£ē€ oi toneis tē€ gynaikos kai o anēr kai pantes oi sytteneis kai oi gnēsioi poreuthintes pros ton makarion Porphyrion proeepeoan toïs posin autou aitoumenoi tēn in christiy sphragïda. d de makarios sphragisas autous kaï poiēsas katēchouminous apelysen en eirēnē, parangeilas autoïs scholaZein tē agisi ekklēeisi, kai met' oligon chronon katēchēeas autous ebaptisen syn tē gynaiki kai to brephos* ekalesan de to dnoma autou Porphyrion. ēsan de oi phōtisthentes dia tēn prophasin tēs gynaikos ton arithmon eĒēkonta tessares. deon 1)e iblepon oi tēs eidiylomanias plēthynomenous
loudly, delivered the baby alive. All who were there, astonished, cried out: "Great is the God of the Christians, great is the priest Porphyry." The next day the woman's parents and husband and all her relatives and close friends went to the blessed Porphyry and fell at his feet, asking for the seal in Christ. The blessed man sealed them, made them catechumens and dismissed them in peace, charging them to attend the holy church; and after a short time, having instructed them, he baptized them together with the woman and the baby; they called its name Porphyry. Those enlightened on the occasion of the woman numbered sixty-four. When the adherents of idol-madness saw
Chapter 32
32Teubner, 29
τούς Χριστιανούς, ήγριαίνοντο και ού συνεχώρουν αύτοΐσ μετελθεϊν ττολιτικόν όφφίκιον, άλλ' ώε κακοϊσ οίκεταις έχρώντο αύτοΐσ. ορών δέ πάλιν ό μακάριος Πορφύριος την πολλήν άδικίαν των Χριστιανών και μή φίριυν, βλέπων δέ αύτούς έπηρεαίομένους, έΗέρχεται έπι Καισάρειαν πρός τόν μακάριον Ίωάννην τόν άρχιεπίεκοπον και παρακαλεί αυτόν μετά δακρύων δνεειν παρασχεΐν αύτψ• μηκίτι γαρ δύνασθαι φέρειν f λέγν τα δτοπα τα γινόμενα υπό των ΓαΖαίων. ό δέ μακάριος Ίωάννης άκούσας παρεκάλει αυτόν μακροθυμήεαι και άντέχεσθαι τής έπισκοπής. και άποκριθεις ό όειώτατος Πορφύριος εΤπεν αύτψ* Μαρτυρουμαί εε ενώπιον του αοράτου
tous Christianous, ēgriainonto kai ou synechōroun autoïs meteltheïn ttolitikon ophphikion, all' ōe kakoïs oiketais echrōnto autoïs. orōn de palin o makarios Porphyrios tēn pollēn adikian tōn Christianōn kai mē phiriyn, blepōn de autous epēreaiomenous, eĒerchetai epi Kaisareian pros ton makarion Iōannēn ton archiepiekopon kai parakalei auton meta dakryōn dneein parascheïn autps• mēkiti gar dynasthai pherein f legn ta dtopa ta ginomena ypo tōn GaZaiōn. o de makarios Iōannēs akousas parekalei auton makrothymēeai kai antechesthai tēs episkopēs. kai apokritheis o oeiōtatos Porphyrios eTpen autps* Martyroumai ee enōpion tou aoratou
the Christians multiplying, they grew savage and would not allow them to hold civic office, but treated them like bad household slaves. Seeing again the great injustice done to the Christians and not bearing to see them abused, the blessed Porphyry went off to Caesarea to the blessed John the archbishop and with tears begged him to grant him release; for he could no longer bear the outrages done by the Gazans. The blessed John, hearing this, urged him to be patient and to hold on to the episcopate. The most holy Porphyry answered him: "I adjure you before the invisible
Chapter 33
33Teubner, 29
θεοΟ και τής έλπίδος ημών Ίησου Χριστου του κυρίου πάσης κτίσεως και του προεκυνητοΟ και Ζωοποιού αγίου πνεύματος μή παριδεϊν τήν αϊτησίν μου, ϊνα μή έκ2ητηθή παρ* ημών απώλεια ψυχών αναρίθμητων, αλλ' αιτώ εε, πάτερ, ευμπλεΟεαί μοι έπι τήν βασιλίδα πόλιν, ϊνα δεηθώμεν τών βαειλίων του ουρανίου βασιλέως έπιτην κατά δαιμόνων άπελαοιν. καταχθεντες δέ ήμεϊσ εν τη Τόδψ, dδσ εϊρηται, και άκούσαντες περί τής πολιτείας του αγίου ανδροσ άναγκαϊον ένομίσαμεν μή παρό5ψ χρήσασθαι, άλλ' άπολαυααι τής άγγελικής αύτου συνουσιασ, και έρωτήσαντες που την καταμονήν είχν έπορεύθημεν πρός αυτόν παραπλεύοαντεε έν άκατίψ, και φθάσαντες έκρούοαμεν την θύραν. εύθίυυς δέ έΗελθών δέ* έαυτου ήνοιΗεν ήμϊν, καίτοι ίχιυν δλλον παρ' αύτψ μαθητήν. ιδσ δέ έθεάσατο τούς όειιυτάτους έπιοκόπους, πεσών έπι πρόειυπον προσεκύνησεν αύτούς, είτα άναστάς κάμε κατεφίλησεν και τόν θεοσεβή €ύεέβιον τον διάκονον, δν μεθ' έαυτου ήγεν ό δειος Ίιυάννης ό άρχιεπίεκοπος, και είσαγαγών ήμάς εις τό ευκτήριον ύπεχώρησεν εις τά όπίσω, δουσ τόν ίμπροεθεν τόπον τοισ μακαριωτάτοις έπισκόποις ειπών Ύμΐν πρέπει τοϊσ ιερευσιν τόν ?μπροεθεν τόπον έχειν, έμοι δέ τψ ταπεινψ και μη5έ ήΗιωμένψ χειροτονίας τόν όπίειυ. τότε ίγνιυμεν δτι διορατικός ύπήρχεν ό όειώτατος Προκόπιος* μηδέποτε γάρ θεασάμενος ήμάς μήτε άκούσας περί ημών ?γνιυ διά του πνεύματος δτι έπίσκοποι έτύγχανον ο1 περί τούς μακαριωτάτους Ίυυάννην και Πορφύριον, διό και την προτίμηειν τής προσευχής ίδιυκεν αύτοϊσ. είτα μετά την εύχήν έκαθίσαμεν, και όμιλήσας ήμϊν πολλά ψυχωφελή ήρώτα την αιτίαν του εκυλμοΟ. ό δέ μακάριος Πορφύριος άπαντα αύτψ διηγήσατο τά κατά τούς Γαίαίους, πώς έμμανώς έχουσι περί τά είδωλα και όπόσα δεινά ο\ Χριστιανοι πάσχουσιν παρ' αυτών και δτι χάριν τούτου ανέρχονται δεηθήναι τών βασιλέων fιρρεν. dκουσασα δέ τούτο πβριχαρής ίχεΐ γενεσθαι (?€τιν γαρ έγκύμφν και οΰτο€ μην έοτιν ϊνατος της κυήσευυσ αύτής) καΐ ίχει πάντα πραΗαι εισ το ποιήσαι τό πράγμα υμών θεθΟ έπινεύοντοα ήμεϊσ δέ άκούσαντες τον λόγον του άγιου ανδροσ
theoO kai tēs elpidos ēmōn Iēsou Christou tou kyriou pasēs ktiseōs kai tou proekynētoO kai Zōopoiou agiou pneumatos mē parideïn tēn aïtēsin mou, ïna mē ek2ētēthē par* ēmōn apōleia psychōn anarithmētōn, all' aitō ee, pater, eumpleOeai moi epi tēn basilida polin, ïna deēthōmen tōn baeiliōn tou ouraniou basileōs epitēn kata daimonōn apelaoin. katachthentes de ēmeïs en tē Todps, dds eïrētai, kai akousantes peri tēs politeias tou agiou andros anankaïon enomisamen mē paro5ps chrēsasthai, all' apolauaai tēs angelikēs autou synousias, kai erōtēsantes pou tēn katamonēn eichn eporeuthēmen pros auton parapleuoantee en akatips, kai phthasantes ekrouoamen tēn thyran. euthiyys de eĒelthōn de* eautou ēnoiĒen ēmïn, kaitoi ichiyn dllon par' autps mathētēn. ids de etheasato tous oeiiytatous epiokopous, pesōn epi proeiypon prosekynēsen autous, eita anastas kame katephilēsen kai ton theosebē €yeebion ton diakonon, dn meth' eautou ēgen o deios Iiyannēs o archiepiekopos, kai eisagagōn ēmas eis to euktērion ypechōrēsen eis ta opisō, dous ton improethen topon tois makariōtatois episkopois eipōn Ymïn prepei toïs iereusin ton ?mproethen topon echein, emoi de tps tapeinps kai mē5e ēĒiōmenps cheirotonias ton opieiy. tote igniymen dti dioratikos ypērchen o oeiōtatos Prokopios* mēdepote gar theasamenos ēmas mēte akousas peri ēmōn ?gniy dia tou pneumatos dti episkopoi etynchanon o1 peri tous makariōtatous Iyyannēn kai Porphyrion, dio kai tēn protimēein tēs proseuchēs idiyken autoïs. eita meta tēn euchēn ekathisamen, kai omilēsas ēmïn polla psychōphelē ērōta tēn aitian tou ekylmoO. o de makarios Porphyrios apanta autps diēgēsato ta kata tous Gaiaious, pōs emmanōs echousi peri ta eidōla kai oposa deina o\ Christianoi paschousin par' autōn kai dti charin toutou anerchontai deēthēnai tōn basileōn firren. dkousasa de touto pbricharēs icheï genesthai (?€tin gar enkymphn kai oÿto€ mēn eotin ïnatos tēs kyēseuys autēs) kaï ichei panta praĒai eis to poiēsai to pragma ymōn thethO epineuontoa ēmeïs de akousantes ton logon tou agiou andros
God and our hope, Jesus Christ the Lord of all creation, and the adorable and life-giving Holy Spirit, not to disregard my request, so that the loss of countless souls may not be required of us; rather I ask you, father, to sail with me to the imperial city, so that we may beseech the emperors … of the heavenly King, for the driving out of the demons." … Having put in at Rhodes, as has been said, and having heard about the way of life of the holy man, we thought it necessary not to pass him by, but to enjoy his angelic company; we asked where he had his dwelling and went to him, sailing along the coast in a small boat, and when we arrived we knocked on the door. At once he came out himself and opened to us, although he had another disciple with him. When he saw the most holy bishops, he fell on his face and venerated them; then he rose and kissed me too, and the God-fearing Eusebius the deacon, whom the godly John the archbishop had brought with him; and leading us into the oratory he withdrew to the back, giving the front place to the most blessed bishops and saying: "To you priests it is fitting to have the front place, and to me, the lowly one, who have not even been deemed worthy of ordination, the back." Then we knew that the most holy Procopius had the gift of insight; for though he had never seen us nor heard about us, he knew through the Spirit that those with the most blessed John and Porphyry were bishops; therefore he gave them precedence in prayer. Then after the prayer we sat down, and having spoken to us many things profitable to the soul he asked the reason for our journey. The blessed Porphyry told him everything about the Gazans, how madly they were attached to the idols and how many terrible things the Christians suffered at their hands, and that it was for this that they were going up to beseech the emperors … a male child. When she hears this, she will be overjoyed (for she is with child, and this is the ninth month of her pregnancy), and she will do everything to accomplish your business, with God's assent." When we heard the word of the holy man
Chapter 37
37Teubner, 33
και πιστεύσαντες εΐο & έλάλησεν, λαβόντες παράθεσιν έΗήλθομεν και άναχθέντες εκείνη τή ήμ^Ρ? έπλεύοαμεν καΐ δέ' άλλων ήμερων δέκα έφθάσαμεν τό ΒυΖάντιον και λαβόντεσ δενίαν τή έΗής έπορεύθημεν πρός τον 0εΐώτατον άρχιεπίεκοπον Ίωάννην. γνούς δέ τίνεσ έσμέν έδέΗατο ήμάς μετά πολλής τιμής και θεραπείας. έπηρώτησεν δέ ήμας δι* ήν αΐτίαν εκυλμόν ύπεμείναμεν, και διηγησάμεθα αύτφ, καΐ γνούς άνεμνήσθη δτι και προ χρόνου τούτο διά γραμμάτων έδεήθημεν, καΐ έπιγνούς με φιλοφρόνως ήεπάεατο. παρακαλεί δέ ήμας μή άθυμήεαι, άλλ* ίχειν τάς έλπίδας εις τα ελέη του θεού. €Ϊπεν δέ πρός ήμας* '€γώ μέν ουκ Ίσχύω τψ βασιλεϊ λαλήεαΓ παρώργιεεν γαρ αυτόν κατ' έμου ή βασίλισσα, διότι ένεκάλεεα αυτή χάριν κτηματος ου έπιθυμήεαεα άφήρπαεεν. και έμοι μέν εΐε τούτο ου μέλει δτι όργίζεται ουδέ φροντίίω, έαυτούς γαρ έβλαψαν, ούκ έμέ* κδν γάρ βλάψωείν μου τό σώμα, τήν ψυχήν πολλφ πλέον ώφελουσιν δμως δέ τούτο καταλείψωμεν τή εύεπλαγχνίςι του θεού. περί δέ του υμετέρου προστάγματοσ, εΐ δόΗει τψ κυρίω, αΟριον μεταπέμπομαι τόν εύνοΟχον *Αμάντιον, καοτρήοιον δντα τής βασιλίσσης, πολλά δυνάμενον παρ* αυτή και δντως δουλον του θεθυ, και άνατίθημι αύτψ το πράγμα, και πάνυ έχει σπουδάσαι του χριστος έπινεύοντος. ήμεϊσ δέ λαβόντες τοιαύτας ευνταγάς και παράθεσιν έπορεύβημεν ε\σ τήν Ηενίαν ημών.
kai pisteusantes eïo & elalēsen, labontes parathesin eĒēlthomen kai anachthentes ekeinē tē ēm^R? epleuoamen kaï de' allōn ēmerōn deka ephthasamen to ByZantion kai labontes denian tē eĒēs eporeuthēmen pros ton 0eïōtaton archiepiekopon Iōannēn. gnous de tines esmen edeĒato ēmas meta pollēs timēs kai therapeias. epērōtēsen de ēmas di* ēn aïtian ekylmon ypemeinamen, kai diēgēsametha autph, kaï gnous anemnēsthē dti kai pro chronou touto dia grammatōn edeēthēmen, kaï epignous me philophronōs ēepaeato. parakalei de ēmas mē athymēeai, all* ichein tas elpidas eis ta eleē tou theou. €Ïpen de pros ēmas* '€gō men ouk Ischyō tps basileï lalēeaG parōrgieen gar auton kat' emou ē basilissa, dioti enekaleea autē charin ktēmatos ou epithymēeaea aphērpaeen. kai emoi men eïe touto ou melei dti orgizetai oude phrontiiō, eautous gar eblapsan, ouk eme* kdn gar blapsōein mou to sōma, tēn psychēn pollph pleon ōphelousin dmōs de touto kataleipsōmen tē eueplanchnisi tou theou. peri de tou ymeterou prostagmatos, eï doĒei tps kyriō, aOrion metapempomai ton eunoOchon *Amantion, kaotrēoion dnta tēs basilissēs, polla dynamenon par* autē kai dntōs doulon tou thethy, kai anatithēmi autps to pragma, kai pany echei spoudasai tou christos epineuontos. ēmeïs de labontes toiautas euntagas kai parathesin eporeubēmen e\s tēn Ēenian ēmōn.
and trusting in what he had said, we received a blessing and went out; we put to sea that same day and sailed, and after another ten days we reached Byzantium; having found lodging, the next day we went to the most godly archbishop John. When he learned who we were he received us with much honor and care. He asked us for what reason we had undertaken the journey, and we told him; and on learning it he remembered that some time before we had asked for this by letter, and recognizing me he greeted me kindly. He urged us not to lose heart but to set our hopes on the mercies of God. He said to us: "I am not able to speak to the emperor; for the empress has angered him against me, because I rebuked her concerning a property that she coveted and seized. For my part I do not care that she is angry, nor am I concerned; for they have harmed themselves, not me; for even if they harm my body, they benefit my soul all the more. Still, let us leave this to the compassion of God. As for your request, if it seems good to the Lord, tomorrow I shall send for the eunuch Amantius, the empress's castrensis, who has great influence with her and is truly a servant of God, and I shall entrust the matter to him, and he will be very zealous, Christ consenting." Having received such promises and a blessing, we went to our lodging.
Chapter 38
38Teubner, 34
τή δέ έΗής άπήλθομεν πρός τον δειον και εύρίσκομεν παρ* αύτψ τόν κουβικουλάριον Άμάντιον fjν γαρ φροντίσας του ημετέρου πράγματος, μεταπεμψάμενος αυτόν και διδαδασ τα καθ' ήμας. ώε δέ ειεήλθομεν καΐ έγνιυ ό Άμάντιος δτι ήμεϊσ έσμέν περί ών αύτψ έλάλησεν, άναστάς προσεκύνησεν τούς όειωτάτους έπισκόπους, κλίνας τό πρόσωπον εΐε τήν γν, κάκεϊνοι δέ γνόντεσ τίς υπήρχεν περιεπτύδαντο αυτόν και κατεφίλησαν. έπίτρεψεν δέ και αύτοϊσ ό άγιώτατος άρχιεπίεκοπος Ίωάννης έκ στόματος διδαδαι τόν κουβικουλάριον τό κατ' αύτούς πράγμα, ό δέ όειώτατος Πορφύριος πάντα αύτφ διηγήσατο τα κατά τούς ειδωλολάτρας, πώς παρρησίᾳ ποιοΟειν τά αθέμιτα και πώς καταπονουειν τούς Χριστιανούς. δ δέ άκούσας έδάκρυσεν και έμπιπλάται Ζήλου θεϊκού και λέγει αύτοΐσ* Μή άθυμήεητε, πατέρεσ* έχει γάρ ό δεσπότης Χριστός ύπερασπίσαι τηα θρησκείας αύτου. εΰδαεθε οΰν ύμεϊσ καΐ διαλέγομαι τ^ αύγούετη καΐ έλπιΣω εΐε τόν τών δλιυν θεν, δτι ευνήθιυς ποιεί τό fχεοσ αύτου. ειοφέριυ δέ και ύμας τη έΗής πρΟ€ αύτην και διδασκεχε αυτήν έκ στόματος όσα βούλεεθ€, ίχετε δέ αυτήν προδεδιδαγμίνην εύρεϊν ύπ' έμοΟ. ειπών δέ ταύτα ουνταΗάμενος ήμΐν άνήλθεν, και ήμεϊσ δέ διαλεχθέντες πολλά πνευματικά μετά του όοιιυτάτου άρχιεπιοκόπου Ίιυάννου και λαβόντες παράθεσιν άνεχιυρήΐοαμεν. τη δέ ιιf\σ μεταπέμπεται ήμας ό κουβικουλάριος
tē de eĒēs apēlthomen pros ton deion kai euriskomen par* autps ton koubikoularion Amantion fjn gar phrontisas tou ēmeterou pragmatos, metapempsamenos auton kai didadas ta kath' ēmas. ōe de eieēlthomen kaï egniy o Amantios dti ēmeïs esmen peri ōn autps elalēsen, anastas prosekynēsen tous oeiōtatous episkopous, klinas to prosōpon eïe tēn gn, kakeïnoi de gnontes tis ypērchen perieptydanto auton kai katephilēsan. epitrepsen de kai autoïs o agiōtatos archiepiekopos Iōannēs ek stomatos didadai ton koubikoularion to kat' autous pragma, o de oeiōtatos Porphyrios panta autph diēgēsato ta kata tous eidōlolatras, pōs parrēsią poioOein ta athemita kai pōs kataponouein tous Christianous. d de akousas edakrysen kai empiplatai Zēlou theïkou kai legei autoïs* Mē athymēeēte, pateres* echei gar o despotēs Christos yperaspisai tēa thrēskeias autou. eÿdaethe oÿn ymeïs kaï dialegomai t^ augouetē kaï elpiSō eïe ton tōn dliyn then, dti eunēthiys poiei to fcheos autou. eiopheriy de kai ymas tē eĒēs prO€ autēn kai didaskeche autēn ek stomatos osa bouleeth€, ichete de autēn prodedidagminēn eureïn yp' emoO. eipōn de tauta ountaĒamenos ēmïn anēlthen, kai ēmeïs de dialechthentes polla pneumatika meta tou ooiiytatou archiepiokopou Iiyannou kai labontes parathesin anechiyrēïoamen. tē de iif\s metapempetai ēmas o koubikoularios
The next day we went to the godly man and found the chamberlain Amantius with him; for he had taken care of our business, sending for him and informing him about us. When we came in and Amantius knew that we were the ones of whom he had spoken to him, he rose and venerated the most holy bishops, bowing his face to the ground; and they, knowing who he was, embraced and kissed him. The most holy archbishop John directed them also to inform the chamberlain of their business by word of mouth, and the most holy Porphyry told him everything about the idolaters, how openly they commit their lawless deeds and how they oppress the Christians. Hearing it he wept, was filled with divine zeal and says to them: "Do not lose heart, fathers; for the Master Christ will defend his religion. You then pray, and I will speak with the Augusta, and I hope in the God of all that he will show his mercy as he is accustomed. Tomorrow I will bring you in to her, and you will tell her by word of mouth whatever you wish; you will find her already instructed by me." Having said this he took leave of us and went up, and we, after discussing many spiritual things with the most holy archbishop John and receiving a blessing, withdrew. The next day the chamberlain
Chapter 39
39Teubner, 35
Άμάντιος δια δύς δεκανών άπελθεϊν εΐε τό παλάτιον, και άναστάντες σπουδή έπορεύθημεν. ευραμεν δέ αυτόν περιμένοντα ήμας, και λαβών τούς δύς έπισκόπους εισήγαγεν πρός τήν αύγούεταν €ύδοΗίαν. ώε δέ έθεάσατο αύτούς, προηεπάεατο είπουσα* €ύλογήεατε, πατέρεσ, κάκεϊνοι δέ προσεκύνησαν αυτήν, έκαθέίετο δέ έπι χρυσής κλίνης, και λέγει αύτοϊσ* Ούγγνωτέ μοι, ιερεϊσ του Χριοτου, διά τήν έπικειμίνην μοι ανάγκην τής γαστρός* έχρβώετουν γαρ εΐε τό πρόθυρον ύπαντησαι τη υμών όσιότητι. άλλα διά τόν κύριον εΰΗαεθε υπέρ εμού, ϊνα άπόθωμαι τό έν τη γαστρι μετά φιλανθρωπίας. οΐ δέ όειώτατοι έπίσκοποι θαυμάσαντεσ τήν συγκατάβασιν αύτής εϊπαν Ό εύλογήσας τήν μήτραν τής σαρασ καΐ της Τεβέκκας και τής '€λιεάβετ εύλογήσαι τό έν τή γαστρί εου και Σιυώεαι. ώε δέ και άλλα ρήματα πνευματικά έλάλησαν, λέγει αύτοϊσ* "Εγνιυν διά τί έεκύλητε* προεδίδαίέν
Amantios dia dys dekanōn apeltheïn eïe to palation, kai anastantes spoudē eporeuthēmen. euramen de auton perimenonta ēmas, kai labōn tous dys episkopous eisēgagen pros tēn augouetan €ydoĒian. ōe de etheasato autous, proēepaeato eipousa* €ylogēeate, pateres, kakeïnoi de prosekynēsan autēn, ekatheieto de epi chrysēs klinēs, kai legei autoïs* Oungnōte moi, iereïs tou Chriotou, dia tēn epikeiminēn moi anankēn tēs gastros* echrbōetoun gar eïe to prothyron ypantēsai tē ymōn osiotēti. alla dia ton kyrion eÿĒaethe yper emou, ïna apothōmai to en tē gastri meta philanthrōpias. oï de oeiōtatoi episkopoi thaumasantes tēn synkatabasin autēs eïpan O eulogēsas tēn mētran tēs saras kaï tēs Tebekkas kai tēs '€lieabet eulogēsai to en tē gastri eou kai Siyōeai. ōe de kai alla rēmata pneumatika elalēsan, legei autoïs* "Egniyn dia ti eekylēte* proedidaien
Amantius sends for us through two decani to come to the palace, and we rose and went in haste. We found him waiting for us, and taking the two bishops he led them in to the Augusta Eudoxia. When she saw them she greeted them first, saying: "Bless me, fathers"; and they bowed before her. She was sitting on a golden couch, and she says to them: "Forgive me, priests of Christ, because of the burden of my womb that lies upon me; for I ought to have met your holiness at the door. But for the Lord's sake pray for me, that I may be delivered of what is in my womb safely." The most holy bishops, marveling at her condescension, said: "He who blessed the womb of Sarah and of Rebekah and of Elizabeth, may he bless and keep alive what is in your womb." When they had spoken other spiritual words as well, she says to them: "I know why you have made the journey; for Amantius the castrensis has informed me
Chapter 40
40Teubner, 35
με γάρ Άμάντιος καετρήειος. εΐ δέ και ύμεϊσ θέλετε με ΙϊΐδάΗαι, κελεύοατε, πατέρεσ. έπιτραπέντεε δέ πάντα τά κατά τούό ειδιυλομανεϊο εδιδοSαν, πώς ποιοΟοιν άφόβως τά άνόσια και ττυjσ καταδυναοτεύουοιν τούς Χριστιανουσ, μή συγχωρουντες μετελθεϊν όφφίκιον πολιτικν μηδέ τά χωρία αυτών γεωργηθήναι, έΗ ών τά δημόσια τελουαν τφ ύμετέρψ κράτει. άκούσασα δέ ή βασίλισσα είπν Μή άθυμήοητε, πατέρες* ελπίζω γάρ εΐ€ τον δεσπότην Χριστόν, τόν υΐόν του θεού, δτι πείθω τον βαοιλία ποιήσαι τά πρέποντα τή άγίςι υμών πίστει και ύμά€ τεθεραπευμένους ίνθεν άπολυσαι. άπέλθατε οΟν γενέσθαι εαυτών (έστέ γάρ άπό κόπου) και εΰίαοθε ϊνα ευνεργήοη ό θεός τή αιτήσει μου. ειποΟεα δέ ταύτα έκέλευσεν χρήματα ένεχθήναι και λαβοΟεα ανά τρεΐσ δράκας δέδωκεν τοϊσ όειωτάτοις έπισκόποις ειπουσα* Λάβετε τέως ταύτα είς δαπανήματα. οι δέ έπίσκοποι δεΗάμενοι και πολλά αυτήν εύλογήεαντες έΗήλθον. έζερχόμενοι δέ τά πολλά τών νομισμάτων διέδωκαν τοϊσ έφιοταμένοις ταϊσ θύραις δεκανοϊο, ώο ολίγα μετ' αυτών ύπολειφθήναι. ή δέ βασίλισσα εΐσελθόντος του βασιλέως πρός αυτήν έδίδαΗεν αυτόν τά κατά τούς έπισκόπους πράγματα, ήτει δέ αύτψ καταστραφήναι τά Ιερά Γάίης.
me gar Amantios kaetrēeios. eï de kai ymeïs thelete me IïïdaĒai, keleuoate, pateres. epitrapentee de panta ta kata touo eidiylomaneïo edidoSan, pōs poioOoin aphobōs ta anosia kai ttyjs katadynaoteuouoin tous Christianous, mē synchōrountes meteltheïn ophphikion politikn mēde ta chōria autōn geōrgēthēnai, eĒ ōn ta dēmosia telouan tph ymeterps kratei. akousasa de ē basilissa eipn Mē athymēoēte, pateres* elpizō gar eï€ ton despotēn Christon, ton yïon tou theou, dti peithō ton baoilia poiēsai ta preponta tē agisi ymōn pistei kai yma€ tetherapeumenous inthen apolysai. apelthate oOn genesthai eautōn (este gar apo kopou) kai eÿiaothe ïna eunergēoē o theos tē aitēsei mou. eipoOea de tauta ekeleusen chrēmata enechthēnai kai laboOea ana treïs drakas dedōken toïs oeiōtatois episkopois eipousa* Labete teōs tauta eis dapanēmata. oi de episkopoi deĒamenoi kai polla autēn eulogēeantes eĒēlthon. ezerchomenoi de ta polla tōn nomismatōn diedōkan toïs ephiotamenois taïs thyrais dekanoïo, ōo oliga met' autōn ypoleiphthēnai. ē de basilissa eïselthontos tou basileōs pros autēn edidaĒen auton ta kata tous episkopous pragmata, ētei de autps katastraphēnai ta Iera Gaiēs.
already. But if you too wish to instruct me, speak, fathers." Bidden to do so, they told her everything about the idol-maniacs, how fearlessly they commit unholy acts and how they oppress the Christians, not allowing them to hold civic office or to have their fields farmed, from which they pay the public taxes to your majesty. Hearing this, the empress said: "Do not lose heart, fathers; for I hope in the Master Christ, the Son of God, that I shall persuade the emperor to do what befits your holy faith and to send you away from here satisfied. Go then and recover yourselves (for you are tired from toil), and pray that God may help my request." Having said this she ordered money to be brought, and taking three handfuls for each she gave it to the most holy bishops, saying: "Take this for now for your expenses." The bishops received it, blessed her much and went out. As they went out they gave most of the coins to the decani stationed at the doors, so that little remained with them. When the emperor came in to her, the empress told him about the bishops' business and asked him that the temples of Gaza be destroyed.
Chapter 41
41Teubner, 36
ό δέ βασιλεύς άκούσας έδυσχέραινεν ειπών ΟΤδα δτι ή πόλις εκείνη κατείδωλός έστιν, άλλ' ευγνωμονεί περί τήν εισφοράν τών δημοαων πολλά ουντελουεα. έάν ουν αιφνιδιάεωμεν αύτούς τφ φόβω, φυγή χρήσονται και άπόλλομεν τοσουτον κανόνα, άλλ' ει δοκεϊ κατά μέρος θλίβομεν αύτούς, περιαιρουντες τάς άδίας τών εϊ5ωλομανιυν και τα δλλα πολιτικά όφφίκια, και κελεύομεν τά ιερά αυτών κλειοθήναι και μηκέτι χρηματίΖειν. έπάν γάρ θλιβώοιν εΐο πάντα ετενούμενοι, έπιγινώσκουσιν τήν άλήθειαν τό γάρ υπερβολν ίχον αίφνίδιον βαρύ τοισ ύπηκόοις. ή δέ βασίλισσα άκούσασα έλυττήθη σφόδρα (ήν γάρ θερμή περί τήν πίστιν), ουκ άπεκρίθη δέ τψ βασιλεϊ ^ήμα ή τούτο* Ό κύριος ϊχει βοηθήσαι τοϊσ δούλοις αύτου τοΐσ Χριστιανοΐσ, κδν θέλιυμεν ήμεΐσ κδν μή θίλιυμεν. ταύτα διηγήσατο ήμϊν ό θεοσεβής Άμάντιος ό κουβικουλάριος. τή δέ έδής μετεπέμψατο ήμας ή αύγούετα και κατά
o de basileus akousas edyscherainen eipōn OTda dti ē polis ekeinē kateidōlos estin, all' eugnōmonei peri tēn eisphoran tōn dēmoaōn polla ountelouea. ean oun aiphnidiaeōmen autous tph phobō, phygē chrēsontai kai apollomen tosouton kanona, all' ei dokeï kata meros thlibomen autous, periairountes tas adias tōn eï5ōlomaniyn kai ta dlla politika ophphikia, kai keleuomen ta iera autōn kleiothēnai kai mēketi chrēmatiZein. epan gar thlibōoin eïo panta etenoumenoi, epiginōskousin tēn alētheian to gar yperboln ichon aiphnidion bary tois ypēkoois. ē de basilissa akousasa elyttēthē sphodra (ēn gar thermē peri tēn pistin), ouk apekrithē de tps basileï ^ēma ē touto* O kyrios ïchei boēthēsai toïs doulois autou toïs Christianoïs, kdn theliymen ēmeïs kdn mē thiliymen. tauta diēgēsato ēmïn o theosebēs Amantios o koubikoularios. tē de edēs metepempsato ēmas ē augoueta kai kata
When the emperor heard this he was displeased, saying: "I know that that city is full of idols, but it is well disposed about the payment of taxes and contributes a great deal. If then we strike them suddenly with fear, they will take to flight, and we shall lose so great a revenue. But if you agree, let us press them little by little, taking away from the idol-maniacs their dignities and their other civic offices, and let us order their temples to be shut and to give oracles no longer. For when they are pressed and straitened on every side, they will come to know the truth; for what is sudden and excessive is hard on subjects." Hearing this, the empress was very grieved (for she was fervent in the faith), but she gave the emperor no answer except this: "The Lord will help his servants the Christians, whether we wish it or not." This the God-fearing Amantius the chamberlain told us. The next day the Augusta sent for us and, according to
Chapter 42
42Teubner, 37
τό ?θος προαεπαεαμένη τούς όσίους έπισκόπους έπίτρεψεν καθίσαι. μετά δέ τό λαλήσαι πολλούς λόγους πνευματικούς λέγει αύτοϊσ* '€λάληεα τψ βασιλεΐ και μικρόν έ5υεχέρανεν. άλλα μή άθυμεΐτε* θεού γάρ Οέλοντος οόκ ίχω παύσασθαι ?ιυς δτε πληριυθήτε καΐ ϋέΚθητε άνύεαντές τόν κατά θεόν υμών σκοπόν. ο1 δέ έπίσκοποι άκούσαντεσ προσεκύνησαν. κατανυγεις δέ ό έν άγίοις Πορφύριος ό ήμέτερος, άναμνησθεις του λόγου του τριεμακαρίου Προκοπίου του άναχιυρητου, εΤπεν τή βααλίεεη* Κοπώθητι διά τόν Χριστόν, κα\ αύτός ίχει χαρίσασθαί εοι άντΙ του κόπου εου υίόν δετις ίήεει και βασιλεύσει εου όρώεης και άπολαυούεης έπι ίτη πολλά. άκούσασα δέ ή βασίλισσα του λόγου έπλήσθη χαρασ και έγένετο τό πρόοιυττον αΰτής έρυθρόν και προσετέθη τή δψεΐ κάλλος υπέρ δ είχν τά γάρ των
to ?thos proaepaeamenē tous osious episkopous epitrepsen kathisai. meta de to lalēsai pollous logous pneumatikous legei autoïs* '€lalēea tps basileï kai mikron e5yecheranen. alla mē athymeïte* theou gar Oelontos ook ichō pausasthai ?iys dte plēriythēte kaï ÿeKthēte anyeantes ton kata theon ymōn skopon. o1 de episkopoi akousantes prosekynēsan. katanygeis de o en agiois Porphyrios o ēmeteros, anamnēstheis tou logou tou triemakariou Prokopiou tou anachiyrētou, eTpen tē baalieeē* Kopōthēti dia ton Christon, ka\ autos ichei charisasthai eoi antI tou kopou eou uion detis iēeei kai basileusei eou orōeēs kai apolauoueēs epi itē polla. akousasa de ē basilissa tou logou eplēsthē charas kai egeneto to prooiytton aÿtēs erythron kai prosetethē tē dpseï kallos yper d eichn ta gar tōn
her custom, greeting the holy bishops first, bade them sit. After speaking many spiritual words she says to them: "I spoke to the emperor and he was a little displeased. But do not lose heart; for if God wills, I shall not stop until you are satisfied and go away having achieved your godly purpose." The bishops, hearing this, bowed before her. Then our Porphyry, now among the saints, deeply moved and remembering the word of the thrice-blessed Procopius the anchorite, said to the empress: "Labor for the sake of Christ, and in return for your labor he will grant you a son, who will live and reign while you see it and enjoy it for many years." When the empress heard this word she was filled with joy, her face became red, and beauty was added to her appearance beyond what she had; for the things that appear make manifest the things
Chapter 43
43Teubner, 38
άδηλων φανεροί τά φαινόμενα, λίγει ούν τοϊσ οσιυjτάτοΐ€ έπισκόποις* δδ2αεθε, πατε'ρες, ϊνα κατά τό ^ήμα υμών θεού θ^λοντος γεννήοιυ τον άρρενα, κα\ έάν τούτο γένηται, επαγγέλλομαι ύμϊν πάντα όσα αΐτεϊτε ποιεΐν. και άλλο δέ ούκ αΐτήεαεθε μέλλω ποιεΐν Χριοτου έπινεύοντος* άγίαν γάρ έκκλησίαν κτίίω έν ΓάΖη εΐο τό μεεώτατον τής πόλεως. άπέλθατε ουν μετ' είρήνης και ήσυχάσατε ευχόμενοι συνεχώς υπέρ έμου ϊνα μετά φιλανθρωπίας τέκω• οΰτος γάρ έστιν ό μήν ίνατος καΐ έγγύς έστιν του πληρώσαι. ουνταΗάμενοι ούν ο1 έπίσκοποι και παραθεμένοι αυτήν τψ θεψ έΗήλθον του παλατιού, ν δέ ευχή ϊνα τέκη άρρενα* έπιετεύομεν γάρ τψ λόγψ του δείου Προκοπίου του άναχωρητοΟ. και καθ' ήμερν έπορευόμεθα πρός τον άγιώτατον Ίωάννην τον άρχιεπίοκοπον και άπελαύομεν των αγίων αύτου λόγων των γλυκύτερων υπέρ μέλι και κηρίον. ήρχετο δέ ευνεχώα πρός ήμας *Αμάντιος ό κουβικουλάριος, ποτέ μέν φέρων άποκρίσεις τής βασιλίσσης, ποτέ δέ και χάριν συντυχίας.
adēlōn phaneroi ta phainomena, ligei oun toïs osiyjtatoï€ episkopois* dd2aethe, pate'res, ïna kata to ^ēma ymōn theou th^lontos gennēoiy ton arrena, ka\ ean touto genētai, epangellomai ymïn panta osa aïteïte poieïn. kai allo de ouk aïtēeaethe mellō poieïn Chriotou epineuontos* agian gar ekklēsian ktiiō en GaZē eïo to meeōtaton tēs poleōs. apelthate oun met' eirēnēs kai ēsychasate euchomenoi synechōs yper emou ïna meta philanthrōpias tekō• oÿtos gar estin o mēn inatos kaï engys estin tou plērōsai. ountaĒamenoi oun o1 episkopoi kai parathemenoi autēn tps theps eĒēlthon tou palatiou, n de euchē ïna tekē arrena* epieteuomen gar tps logps tou deiou Prokopiou tou anachōrētoO. kai kath' ēmern eporeuometha pros ton agiōtaton Iōannēn ton archiepiokopon kai apelauomen tōn agiōn autou logōn tōn glykyterōn yper meli kai kērion. ērcheto de eunechōa pros ēmas *Amantios o koubikoularios, pote men pherōn apokriseis tēs basilissēs, pote de kai charin syntychias.
unseen. So she says to the most holy bishops: "Pray, fathers, that according to your word, God willing, I may bear the male child; and if this happens, I promise you to do all that you ask. And I intend to do something else that you have not asked, Christ consenting: I will build a holy church in Gaza in the very middle of the city. Go then in peace and rest, praying continually for me, that I may give birth safely; for this is the ninth month and it is near its end." So the bishops took their leave, commended her to God and went out of the palace. There was prayer that she might bear a male child; for we trusted the word of the godly Procopius the anchorite. Every day we went to the most holy archbishop John and enjoyed his holy words, sweeter than honey and the honeycomb. Amantius the chamberlain came to us continually, sometimes bringing the empress's answers, sometimes for the sake of company.
Chapter 44
44Teubner, 38
μετ' όλίγας δέ ήμέρας γενν^ ή βασίλισσα τόν άρρενα και καλοΟει τό δνομα αύτου θ^οδόοιον εΐο τό όνομα του αύτου πάππου θεοδοείου του Οπάνου, του ευμβαειλεύεαντος Γρατιανψ. ό δέ γεννηθεις νέος θεοδόειος ιν τή πορφύρςι έτίχθη, όόεν και άπό λοχείας βααλεύς άνηγορεύθη. έγίνετο δέ πολλή χαρμοούνη έν τ^ πόλει και έπέμφθηοαν εύαγτίλιίόμενοί ρινεσ εlσ χασ πόλεις και δωρεαι καΐ χαρίσματα. ή δε δέσποινα ή μόνον ίτεκεν και άνίστη έκ του λοχηφόρου δίφρου, άττεοτειλεν πρΟ€ ήμας Άμάντιον, λέγουσα ήμϊν δι' αύτου* €ύχαρΐετώ τώ Χριετφ δτι δια των όσίων υμών ευχών έχαρίσατό μοι ό Θε0€ τον υιν. εΰδαεθε ουν, πατέρες, τή Σωή αύτου κάμοι δέ τή ταπεινή ϊνα εκείνα πληρώσω δ έπητγειλάμην ύμϊν, πάλιν αύτου του Χριοτου θέλοντος δια τών άγιων υμών ευχών. τών δε επτά ήμερων
met' oligas de ēmeras genn^ ē basilissa ton arrena kai kaloOei to dnoma autou th^odooion eïo to onoma tou autou pappou theodoeiou tou Opanou, tou eumbaeileueantos Gratianps. o de gennētheis neos theodoeios in tē porphyrsi etichthē, ooen kai apo locheias baaleus anēgoreuthē. egineto de pollē charmoounē en t^ polei kai epemphthēoan euagtiliiomenoi rines els chas poleis kai dōreai kaï charismata. ē de despoina ē monon iteken kai anistē ek tou lochēphorou diphrou, atteoteilen prO€ ēmas Amantion, legousa ēmïn di' autou* €ycharïetō tō Chrietph dti dia tōn osiōn ymōn euchōn echarisato moi o The0€ ton uin. eÿdaethe oun, pateres, tē Sōē autou kamoi de tē tapeinē ïna ekeina plērōsō d epētgeilamēn ymïn, palin autou tou Chriotou thelontos dia tōn agiōn ymōn euchōn. tōn de epta ēmerōn
A few days later the empress bears the male child and calls his name Theodosius, after his grandfather Theodosius the Spaniard, who reigned together with Gratian. The newborn young Theodosius was born in the purple, and so was proclaimed emperor from his birth. There was great rejoicing in the city, and messengers were sent to the cities with the good news, and gifts and favors. As soon as the sovereign lady had given birth and risen from the birthing chair, she sent Amantius to us, saying to us through him: "I thank Christ that through your holy prayers God has granted me the son. Pray then, fathers, for his life and for me, the lowly one, so that I may fulfill what I promised you, again by the will of Christ himself, through your holy prayers." When the seven days
Chapter 45
45Teubner, 39
τής λοχείας πληρωθειοών μεταπέμπεται ήμας και άπαντα ήμϊν εις τήν θύραν του κουβουκλίου, βαετάίουεα και το βρέφος έν τή πορφύρςι. ίκλινεν δέ τήν κεφαλήν ειποΟοα* 'εγγίζατε, πατέρεσ, έμέ και το παιδίον δ έχαρίσατό μοι θεός δια τών υμών αγίων ευχών. έπεδίδου δέ και το βρές)ος ϊνα αυτό εφραγίεωειν. οι δέ δειοι έπίσκοποι και αυτήν και το παιδίον έεφράγιεαν τή του σταυρου σφραγϊδι και ποιήσαντες εύχήν έκάθισαν. μετά δέ τό λαλήσαι αύτούς πολλούς λόγους πεπληρωμένους κατανύΗεως λέγει πρός αύτούς ή δέσποινα• Οϊδατε, πατέρεσ, τί έβουλευσάμην ποιήσαι περί τοΟ υμετέρου πράγματος; ό δέ έμός κύριος Πορφύριος άποκριθεις εΤπεν 'Όσα έβουλεύσω, κατά θεόν έβουλεύσω* και γάρ έν ταύτη τή νυκτι απεκαλύφθη τή έμή εύτελείί^ δέ' όράματος είναι έν ΓάΖη, έστάναι δέ έν τψ έκεΐ€€ είδιυλείψ τφ καλουμένψ Μαρνείψ καΐ τήν €ήν εύοίβειαν έπιδιδόναι μοι εύαγγέλιον, και λέγειν μοΓ Λάβε άνάγνωθι. έγώ δfε άναπτύΗας εδρον τήν περικοπν έν ή λέγει ό δεσπότης χρισροσ τφ Πέτρψ* *ού ει Πέτρος, και έπι ταύτη τη πέτρςι οικοδομήειυ μου τήν έκκληααν, και πύλαι ^δου ου κατισχύσουσιν αύτής'. ευ <δέ>, δέσποινα, άποκριθεϊσα ειπας* €1ρήνη σοι, ϊσχυς και άνδρίίου. και έπι τούτοις διυπν(εθην, και έκ τούτου πέπεισμαι δτι έχει ό υΐός του θεού συνεργήσαι ττ) εή προαιρέσει. ειπέ δέ ήμϊν, δέσποινα, τί έβουλεύοιυ.
tēs locheias plērōtheioōn metapempetai ēmas kai apanta ēmïn eis tēn thyran tou kouboukliou, baetaiouea kai to brephos en tē porphyrsi. iklinen de tēn kephalēn eipoOoa* 'engizate, pateres, eme kai to paidion d echarisato moi theos dia tōn ymōn agiōn euchōn. epedidou de kai to bres)os ïna auto ephragieōein. oi de deioi episkopoi kai autēn kai to paidion eephragiean tē tou staurou sphragïdi kai poiēsantes euchēn ekathisan. meta de to lalēsai autous pollous logous peplērōmenous katanyĒeōs legei pros autous ē despoina• Oïdate, pateres, ti ebouleusamēn poiēsai peri toO ymeterou pragmatos? o de emos kyrios Porphyrios apokritheis eTpen 'Osa ebouleusō, kata theon ebouleusō* kai gar en tautē tē nykti apekalyphthē tē emē euteleii^ de' oramatos einai en GaZē, estanai de en tps eke eidiyleips tph kaloumenps Marneips kaï tēn €ēn euoibeian epididonai moi euangelion, kai legein moG Labe anagnōthi. egō dfe anaptyĒas edron tēn perikopn en ē legei o despotēs chrisros tph Petrps* *ou ei Petros, kai epi tautē tē petrsi oikodomēeiy mou tēn ekklēaan, kai pylai ^dou ou katischysousin autēs'. eu <de>, despoina, apokritheïsa eipas* €1rēnē soi, ïschys kai andriiou. kai epi toutois diypn(ethēn, kai ek toutou pepeismai dti echei o yïos tou theou synergēsai tt) eē proairesei. eipe de ēmïn, despoina, ti ebouleuoiy.
of her lying-in were completed, she sends for us and meets us at the door of the bedchamber, carrying the baby in the purple. She bowed her head, saying: "Come near, fathers, to me and to the child whom God has granted me through your holy prayers." She also handed over the baby so that they might seal it. The godly bishops sealed both her and the child with the seal of the cross, and having made a prayer they sat down. After they had spoken many words full of compunction, the sovereign lady says to them: "Do you know, fathers, what I have resolved to do about your business?" My lord Porphyry answered: "Whatever you have resolved, you have resolved according to God; for this very night it was revealed to my unworthiness in a vision that I was in Gaza, standing in the idol temple there called the Marneion, and your piety was handing me a gospel book and saying to me: 'Take, read.' I opened it and found the passage in which the Master Christ says to Peter: 'You are Peter, and on this rock I will build my church, and the gates of Hades will not prevail against it.' And you, lady, answered and said: 'Peace to you; be strong and of good courage.' At this I woke up, and from this I am persuaded that the Son of God will work together with your resolve. Tell us, lady, what you have resolved."
Chapter 46
46Teubner, 40
ή βασίλισσα άποκριθεϊσα εϊπεν '€άν παραστη τφ Χριετψ, μετ' ολίγας ήμέρας άΗιουται το παιδίον του αγίου βαπτίσματος. άπελθόντεσ ούν ποιήσατε ίκεσίαν και αιτήεαεθε τάΗαντεε έν αυτή δσα αν βούλησθε, και δταν έ2έλθη τό βρε'φος έκ του τιμίου βαπτίσματος, έπίδοτε τήν Ικεσίαν τψ βαετάΖοντι αυτό, έγώ δέ διδάεκιυ αυτόν τί ποιήσαι, και έλπίίιυ εΐε τον υΐόν του θεού δτι δλον τό πράγμα ϊχει οίκονομήσαι κατά τό θε'λημα τής αύτοΟ εύσπλαγχνίας. ήμεϊσ δέ λαβόντεσ τοιαύτας ευνταγάς πολλά εύλογήεαντεε αυτήν τε και τό βρέφος έΗήλθαμεν και άπελθόντεσ έποιήσαμεν τήν ικεσίαν, πολλά τάΗαντεε έν τψ χάρτη, ου μόνον τήν καταστροφήν τών είδώλιυν, άλλα και προνόμια τη άγιοι έκκληείςι και τοϊσ χριστιανοισ και πρόσοδον παραοχεθήναΓ ν γαρ πενιχρά ή αγία έκκλησία. τών δέ ήμερων διαδραμουοών έπίφθαεεν ή ήμίρα
ē basilissa apokritheïsa eïpen '€an parastē tph Chrietps, met' oligas ēmeras aĒioutai to paidion tou agiou baptismatos. apelthontes oun poiēsate ikesian kai aitēeaethe taĒantee en autē dsa an boulēsthe, kai dtan e2elthē to bre'phos ek tou timiou baptismatos, epidote tēn Ikesian tps baetaZonti auto, egō de didaekiy auton ti poiēsai, kai elpiiiy eïe ton yïon tou theou dti dlon to pragma ïchei oikonomēsai kata to the'lēma tēs autoO eusplanchnias. ēmeïs de labontes toiautas euntagas polla eulogēeantee autēn te kai to brephos eĒēlthamen kai apelthontes epoiēsamen tēn ikesian, polla taĒantee en tps chartē, ou monon tēn katastrophēn tōn eidōliyn, alla kai pronomia tē agioi ekklēeisi kai toïs christianois kai prosodon paraochethēnaG n gar penichra ē agia ekklēsia. tōn de ēmerōn diadramouoōn epiphthaeen ē ēmira
The empress answered: "If it pleases Christ, in a few days the child will be deemed worthy of holy baptism. Go then and make a petition, and set down in it whatever you wish; and when the baby comes out from the precious baptism, hand the petition to the one carrying him. I shall instruct him what to do, and I hope in the Son of God that he will arrange the whole matter according to the will of his compassion." Having received such promises, we blessed her and the baby much and went out; and we went off and made the petition, setting down many things in the document: not only the destruction of the idols, but also privileges for the holy church and for the Christians, and that revenue be granted; for the holy church was poor. When the days had passed, the day arrived
Chapter 47
47Teubner, 41
έν ή ίμελλεν φιυτίΖεοθαι νιοσ βασιλεύς θεοδόειος. έοτεφανώθη δέ πασα ή πόλις και έκοεμήθη ίκ τε όλοοηρικών και χρυειυμάτων και δλλου παντοίου κόσμου, υJσ μη δύνασθαί τίνα έΗειπεϊν τον κόσμον τής πόλειυς• άλλα και τά πλήθη τών οίκητόρων τά κυματώδη ήν οεασασοαι παντοίαις Ιδέαις ιματίων έναλλάττοντα. της δέ έμής δυνάμεως ουκ έστιν φράσαι τήν λαμπρότητα του κόσμου εκείνου, άλλ* εκείνων τών τόν λόγον ήεκημένιυν, έγώ δέ έπι τήν παρουσαν αληθή συγγραφήν μετελεύεομαι. βαπτιεθίντος του νέου θεοδοείου κα\ έΕελθόντος έκ της έκκλησίας έπι τό παλάτιον ήν πάλιν Θβάοαεθαι τήν άρετήν του πλήθους τών προηγουμένων και τήν έΗαετράτττουεαν αυτών έσθήτα* πάντεσ γαρ έλευκοφόρουν, ώε νομίΖεσθαι τό πλήθος υπό χιόνος ττεπληρώεθαι. προηγουντο δε πατρίκιοι, Ιλλούετριοι καΐ τρασα ά£ία μετά τών στρατιωτικών ταγμάτων, πάντεσ κηρούς βαετάίοντεε, ώε νομίίεεθαι έν τη γη άστρα φαίνεσθαι. ήν δέ πλησίον του βαεταίομένου βρέφους και αύτός ό βασιλεύς Άρκάδιος, έχων τό πρόσωπον Ιλαρόν και ίκλαμπρον πλέον ήε έφόρει πορφύρας, εΐε δέ τών μεγιστάνων έβάεταίεν τό βρέφος έν λαμπρςί έσθήτι. ήμεΐσ δε έθαυμάσαμεν όρώντεσ τήν τοσαύτην δοδαν. λέγει δε ήμϊν έν άγίοις Πορφύριος' €1 τα γήινα και μετ' ολίγον άφανιΣόμενα τοιαυτην έχει δοδαν, πόοψ τά επουράνια τά ήτοιμαομίνα τοΐσ αSιοισ, & οΰτε όφθαλμός ειδεν ούτε ουσ ήκουσεν ούτε επι καρδίαν άνθρωπου δάνε'βη; έστημεν δέ ήμεϊσ εΐο τό πρόθυρον της άγίας
en ē imellen phiytiZeothai nios basileus theodoeios. eotephanōthē de pasa ē polis kai ekoemēthē ik te olooērikōn kai chryeiymatōn kai dllou pantoiou kosmou, yJs mē dynasthai tina eĒeipeïn ton kosmon tēs poleiys• alla kai ta plēthē tōn oikētorōn ta kymatōdē ēn oeasasoai pantoiais Ideais imatiōn enallattonta. tēs de emēs dynameōs ouk estin phrasai tēn lamprotēta tou kosmou ekeinou, all* ekeinōn tōn ton logon ēekēmeniyn, egō de epi tēn parousan alēthē syngraphēn meteleueomai. baptiethintos tou neou theodoeiou ka\ eEelthontos ek tēs ekklēsias epi to palation ēn palin Thbaoaethai tēn aretēn tou plēthous tōn proēgoumenōn kai tēn eĒaetratttouean autōn esthēta* pantes gar eleukophoroun, ōe nomiZesthai to plēthos ypo chionos tteplērōethai. proēgounto de patrikioi, Illouetrioi kaï trasa a£ia meta tōn stratiōtikōn tagmatōn, pantes kērous baetaiontee, ōe nomiieethai en tē gē astra phainesthai. ēn de plēsion tou baetaiomenou brephous kai autos o basileus Arkadios, echōn to prosōpon Ilaron kai iklampron pleon ēe ephorei porphyras, eïe de tōn megistanōn ebaetaien to brephos en lamprsi esthēti. ēmeïs de ethaumasamen orōntes tēn tosautēn dodan. legei de ēmïn en agiois Porphyrios' €1 ta gēina kai met' oligon aphaniSomena toiautēn echei dodan, poops ta epourania ta ētoimaomina toïs aSiois, & oÿte ophthalmos eiden oute ous ēkousen oute epi kardian anthrōpou dane'bē? estēmen de ēmeïs eïo to prothyron tēs agias
on which the young emperor Theodosius was to be enlightened. The whole city was garlanded and adorned with all-silk hangings and gold ornaments and every other kind of decoration, so that no one could describe the adornment of the city; and one could see the multitudes of inhabitants surging like waves, changing with every kind of garment. It is not within my power to describe the splendor of that adornment; that belongs to those practiced in speech; I shall pass on to the present true account. When the young Theodosius had been baptized and came out of the church to the palace, one could again see the excellence of the multitude of those who went before him and their dazzling clothing; for all were dressed in white, so that the crowd seemed to be covered with snow. Before him went patricians, illustres and every rank, with the military units, all carrying candles, so that stars seemed to shine on earth. Near the baby who was being carried was the Emperor Arcadius himself, with a cheerful face, more radiant than the purple he wore; one of the magnates carried the baby, in brilliant clothing. We marveled at seeing such glory. Porphyry, now among the saints, says to us: "If earthly things, which shortly vanish, have such glory, how much more the heavenly things prepared for the worthy, which eye has not seen nor ear heard, nor have they entered into the heart of man?" We stood at the porch of the holy
Chapter 48
48Teubner, 42
έκκλησίας έχοντες και τον χάρτν τής ίκεσίας, και ώο έΕήλθεν έκ του βαπτίεματο€, άνεβοήοαμεν ειπόντες* Δεόμεθα τής οής εύσεβεία€, προτείνοντες και τον χάρτην. θεαςάμενος δέ τό παιδίον βαοτάίων καΐ γινώςκιυν τό καθ' ήμας πράγμα (προεδώάχθη γάρ υπό τής δεσποίνης), έκέλευσεν τόν χάρτην δειχθήναι αύτψ, και δεΕάμενος έστη. έκέλευσεν δέ ήσυχίαν γενέσθαι και χιισασ μίρος άνέγνιυ και είλίΗας υπέβαλν την χεϊρα τή κεφαλή του βρέφους και ύποκλίνας αυτήν έπι πάντων ίκραΗεν 'Εκέλευσεν τό κράτος αυτών γενέσθαι τά έν τη ικεείςι. πάντεσ δέ θεασάμενοι έθαύμασαν και προσεκύνουν τψ βασιλεΐ, μακαρΚοντεε αυτόν δτι ήΕιώθη ιδεΐν έν τη ινjχjι αύτου υιόν βασιλεύοντα* έγαυρία δέ άκούιυν. προηγγέλθη δέ και τή βασιλίσση €υδοδιqτ τό γενόμενον χάριν του αύτής τέκνου, έχάρη δέ και γονυπετήεαοα
ekklēsias echontes kai ton chartn tēs ikesias, kai ōo eEēlthen ek tou baptiemato€, aneboēoamen eipontes* Deometha tēs oēs eusebeia€, proteinontes kai ton chartēn. theasamenos de to paidion baotaiōn kaï ginōskiyn to kath' ēmas pragma (proedōachthē gar ypo tēs despoinēs), ekeleusen ton chartēn deichthēnai autps, kai deEamenos estē. ekeleusen de ēsychian genesthai kai chiisas miros anegniy kai eiliĒas ypebaln tēn cheïra tē kephalē tou brephous kai ypoklinas autēn epi pantōn ikraĒen 'Ekeleusen to kratos autōn genesthai ta en tē ikeeisi. pantes de theasamenoi ethaumasan kai prosekynoun tps basileï, makarKontee auton dti ēEiōthē ideïn en tē injchji autou uion basileuonta* egauria de akouiyn. proēngelthē de kai tē basilissē €ydodiqt to genomenon charin tou autēs teknou, echarē de kai gonypetēeaoa
church, holding the document of the petition, and when he came out from the baptism we cried out: "We petition your piety," holding out the document. The one carrying the child saw it, and knowing about our business (for he had been instructed beforehand by the sovereign lady), he ordered the document to be shown to him, received it and stood still. He ordered silence, unrolled part of it and read it, rolled it up, put his hand under the baby's head and, bowing it, cried out before all: "His majesty has ordered what is in the petition to be done." All who saw it marveled and bowed before the emperor, calling him blessed because he had been deemed worthy to see his son reigning in his own lifetime; and he exulted at hearing it. What had happened on behalf of her child was announced to the Empress Eudoxia, and she rejoiced, and kneeling
Chapter 49
49Teubner, 42
ήυχαρίετηεεν τψ θεψ. είσελθόντος δέ του παώίου έν τψ παλατίψ ύπήντηεεν αύτψ ή δέσποινα και έδέ^ατο και κατεφίλησεν, καΐ βαετάίουεα αυτό ήεπάεατο και τόν βασιλέα ειποΰσα• Μακάριος εΐ, δέσποτα, έφ' οίς έιυράκαειν οι οφθαλμοί εου έν τη ίιυή εου* και βασιλευς ίχαιρεν άκούων. ιδοfισα δε αυτόν ή βααλιοοα Ιλαρόν εϊπεν £1 δοκεϊ μάθιυμεν τί περιέχει ή ίκεσία, ϊνα πάντως γένηται τά έν αυτή. ό δε βασιλεύς έκέλευσεν άναγνωσθήναι τόν χάρτην, και ώε άνεγνώσθη είπεν Βαρεία μέν ή αΤτηεις, βαρύτερα δε και ή παραίτησις, επειδή και πρώτη έστιν ή κέλευας του ημετέρου υιού. λέγει δε αύτψ ή δέσποινα' Ου μόνον πρώτη κέλευεις, άλλα και έν τούτψ τψ άγίιμ προσχήματι, και χάριν εύσεβείας ή ικεσία και υπό οσιυjν ανδρών αιτηθεϊεα. μόγις δέ ό βασιλεύς έπένευσεν, τής δεσποίνης πολλά έπιτιθεμένης αύτψ. ταύτα πάντα άνήγγειλεν ήμϊν ό θεοφιλής Άμάντιος. τή δέ έΗής ήμέρςι μεταπέμπεται ήμας ή βασίλισσα
ēucharietēeen tps theps. eiselthontos de tou paōiou en tps palatips ypēntēeen autps ē despoina kai ede^ato kai katephilēsen, kaï baetaiouea auto ēepaeato kai ton basilea eipoÿsa• Makarios eï, despota, eph' ois eiyrakaein oi ophthalmoi eou en tē iiyē eou* kai basileus ichairen akouōn. idofisa de auton ē baaliooa Ilaron eïpen £1 dokeï mathiymen ti periechei ē ikesia, ïna pantōs genētai ta en autē. o de basileus ekeleusen anagnōsthēnai ton chartēn, kai ōe anegnōsthē eipen Bareia men ē aTtēeis, barytera de kai ē paraitēsis, epeidē kai prōtē estin ē keleuas tou ēmeterou uiou. legei de autps ē despoina' Ou monon prōtē keleueis, alla kai en toutps tps agiim proschēmati, kai charin eusebeias ē ikesia kai ypo osiyjn andrōn aitētheïea. mogis de o basileus epeneusen, tēs despoinēs polla epitithemenēs autps. tauta panta anēngeilen ēmïn o theophilēs Amantios. tē de eĒēs ēmersi metapempetai ēmas ē basilissa
she gave thanks to God. When the child came into the palace, the sovereign lady met him, received him and kissed him, and carrying him she greeted the emperor too, saying: "Blessed are you, master, for the things your eyes have seen in your lifetime"; and the emperor rejoiced at hearing it. Seeing him cheerful, the empress said: "If you agree, let us learn what the petition contains, so that what is in it may be done in every respect." The emperor ordered the document to be read, and when it had been read he said: "The request is heavy, but refusing it is heavier, since this is the first command of our son." The sovereign lady says to him: "It is not only his first command, but also given in this holy state; and the petition is for piety's sake and was asked by holy men." With difficulty the emperor assented, the sovereign lady pressing him hard. All this the God-loving Amantius reported to us. The next day the empress sends for us
Chapter 50
50Teubner, 43
και κατά το ίθος προαεπαεαμένη τούς όσίους έπισκόπους έκέλευσεν καθίσαι και λέγει αύτοΐσ* Εύχαϊσ ύμετέραις ένέβαλέν μοι δ θεός τό καθ' ύμάς πράγμα και ευνεργείςι αύτου γέγονεν, έθεάεαεθε δέ ποίςι μεθόδψ έχρησάμην. άλλ' εΐ δοκεϊ τη έΗής μεταπέμπομαι τόν κυαίετορα και έπ* όψεσιν υμών επιτρέπω αύτώ ϊνα κατά την δύναμιν της ικεσίας υμών ποιηθή θείον γράμμα έ£ όνόματος τών δύς βασιλέων, και άπλώς είπεϊν πάντα δσα δάν εϊπητε αύτφ ποιήσει. οί δέ έπίσκοποι και τούτων άκούσαντεσ πολλά ήυλόγηεαν αυτήν και τόν υιόν αύτης και τόν βασιλέα, και διαλεχθέντεσ άλλα πολλά ψυχωφελή ευνταΕάμενοι έΕήλθον. τή δέ έΗής μετεπέμψατο τον κυαιστορα και ήμα€, λέγει δε αύτψ• Λάβε τον χάρτην τούτον και κατά τήν δύναμιν αύτου διατύίτωοον θείον γράμμα. δέ κυαίετιυρ δεζάμενος τόν χάρτην μετά σπουδής * ύττηγόρευοεν το θείον γράμμα παρόντυυν ημών. ύπεβάλομεν δέ αύτψ άφορίοαι δουκας και ύπατικούς εις δμυναν και τά τούτων τάγματα, ώε δέ έτελειώθη το θείον γράμμα και υπεγράφη, παρεκαλέσαμεν τήν δέσποιναν ϊνα έγχειριεθη τήν χρείαν άνήρ τών περιφανών, επέτρεψν δέ Άμαντίψ ίητήεαι άνδρα Ση-
kai kata to ithos proaepaeamenē tous osious episkopous ekeleusen kathisai kai legei autoïs* Euchaïs ymeterais enebalen moi d theos to kath' ymas pragma kai eunergeisi autou gegonen, etheaeaethe de poisi methodps echrēsamēn. all' eï dokeï tē eĒēs metapempomai ton kyaietora kai ep* opsesin ymōn epitrepō autō ïna kata tēn dynamin tēs ikesias ymōn poiēthē theion gramma e£ onomatos tōn dys basileōn, kai aplōs eipeïn panta dsa dan eïpēte autph poiēsei. oi de episkopoi kai toutōn akousantes polla ēulogēean autēn kai ton uion autēs kai ton basilea, kai dialechthentes alla polla psychōphelē euntaEamenoi eEēlthon. tē de eĒēs metepempsato ton kyaistora kai ēma€, legei de autps• Labe ton chartēn touton kai kata tēn dynamin autou diatuitōoon theion gramma. de kyaietiyr dezamenos ton chartēn meta spoudēs * yttēgoreuoen to theion gramma parontyyn ēmōn. ypebalomen de autps aphorioai doukas kai ypatikous eis dmynan kai ta toutōn tagmata, ōe de eteleiōthē to theion gramma kai ypegraphē, parekalesamen tēn despoinan ïna encheiriethē tēn chreian anēr tōn periphanōn, epetrepsn de Amantips iētēeai andra Sē-
and, greeting the holy bishops first according to her custom, she bade them sit and says to them: "Through your prayers God put your business into my heart, and by his help it has been done; you have seen what method I used. But if you agree, tomorrow I shall send for the quaestor and in your presence direct him to have an imperial letter drawn up in the name of the two emperors according to the content of your petition; in short, he will do whatever you tell him." The bishops, hearing this too, blessed her much, and her son and the emperor, and after discussing many other things profitable to the soul they took their leave and went out. The next day she sent for the quaestor and for us, and says to him: "Take this document and draft an imperial letter according to its content." The quaestor received the document and with diligence dictated the imperial letter in our presence. We suggested to him that dukes and consulars be assigned to give support, with their troops. When the imperial letter was completed and signed, we begged the sovereign lady that the task be entrusted to a man of rank, and she directed Amantius to seek out a zealous
Chapter 51
51Teubner, 44
λιυτήν Χριστιανόν τόν όφείλοντα έγχειρισθήναι. πολλοί γάρ τών έν όζίαις προσποιήτως εΐχον την πίστιν, οοσ μετήλθεν ή θεία δίκη' μαθόντεσ γάρ ο\ βασιλεϊε δτι ούκ όρθώς ίχουειν περί τήν άχραντον πίστιν, περιεϊλον αύτούς τών άΗιωμάτων και έίημίΐϋεαν σώματι και χρήμάτι * ταύτα δέ προ τούτου έπράχθη. δθεν έπίτρεψεν ή αύγούετα όρθόδοΗον άνδρα έγχειρισθήναι τήν καθ'^ ήμας χρείαν. ένεχειρίεθη δέ Κυνήγιος ουτιυ καλούμενος του κωνειετιυρίου, άνήρ θαυμάσιος και Ιέων περί την πίστιν. προεκαλεεαμένη δέ αυτόν ή αύγούετα παρήγγειλεν αύτώ πάντα τά είδωλεϊα ?ωε έδάφους καταστρέψαι και πυρι παραδουναι. έχαρίσατο δέ αύτψ και άπό χειρός χρήματα είπουσα* Λάβε εις δαπάνας, και μηδέν λάβης παρά τών όειωτάτων έπιεκόπιυν. δεΗάμενος δέ τάς τοιαύτας έντολάς παρά της δεσποίνης έΗήλθεν γενόμενος προθυμότερος.
liytēn Christianon ton opheilonta encheiristhēnai. polloi gar tōn en oziais prospoiētōs eïchon tēn pistin, oos metēlthen ē theia dikē' mathontes gar o\ basileïe dti ouk orthōs ichouein peri tēn achranton pistin, perieïlon autous tōn aĒiōmatōn kai eiēmiïÿean sōmati kai chrēmati * tauta de pro toutou eprachthē. dthen epitrepsen ē augoueta orthodoĒon andra encheiristhēnai tēn kath'^ ēmas chreian. enecheiriethē de Kynēgios outiy kaloumenos tou kōneietiyriou, anēr thaumasios kai Ieōn peri tēn pistin. proekaleeamenē de auton ē augoueta parēngeilen autō panta ta eidōleïa ?ōe edaphous katastrepsai kai pyri paradounai. echarisato de autps kai apo cheiros chrēmata eipousa* Labe eis dapanas, kai mēden labēs para tōn oeiōtatōn epiekopiyn. deĒamenos de tas toiautas entolas para tēs despoinēs eĒēlthen genomenos prothymoteros.
Christian man who should be entrusted with it. For many of those in high office held the faith only in pretense, and divine justice overtook them; for the emperors, learning that they were not right about the spotless faith, stripped them of their dignities and punished them in person and in property; but this had happened before this time. Therefore the Augusta directed that an orthodox man be entrusted with our business. The man entrusted with it was named Cynegius, of the consistory, an admirable man and fervent in the faith. The Augusta summoned him and charged him to raze all the idol temples to the ground and give them to the fire. She also gave him money from her own hand, saying: "Take this for expenses, and take nothing from the most holy bishops." Having received such instructions from the sovereign lady, he went out more eager than before.
Chapter 52
52Teubner, 44
διατρίψαντεσ δέ τό ύπόλοιπον του χειμώνος και ποιήσαντες χασ αγίας ήμέρας τής παοχαλίας και την άνααάαμον εύτρεπιΖόμεθα έκπλευοαι. παρεκαλεςαμεν δέ τόν θαυμάσιον Άμάντιον μηνΟοαι ήμας πρός την δέσποιναν ϊνα ουνταΗώμεθα αύτη. δ δε ακουσασ έλυπήθη δια το ήμας μίλλειν έκπλεΐν τοςουτον γαρ ήμας ήγάπηςεν ώο αυτόν παρακαλέσαι την δέσποιναν άποχοσαι αυτόν ώο χάριν του ευΗαςθαι εις τούς άγίους και ΟΕβαομίους τόπους. έφοβήθη δέ ή δίοποινα άπολυςαι αυτόν, ϊνα μη κατερχόμενος μονάεη και άπομείνη έκεϊ' ήπίστατο γαρ τόν βίον του ανδροσ. fjν γαρ κατά άλήθειαν δμεμπτος, πολλάς έλεημοσύνας παρέχων και δια παντός νηστεύων και Ξενοδόχων πολλούς και ςυντρέχων €ισ τάς εύσεβεϊσ χρείας. τοσαυτα μέν περί του θεοφιλους Άμαντίου. έμήνυσεν δέ ήμάς πρός την δέσποιναν και εΐεήλθομεν πρός αυτήν, και λέγει τοΐσ όειωτάτοις έπισκόποις* Πότε σύν θεώ πλέετε; ο'ί δέ είπαν* Δια τούτο εΐεήλθομεν, ευντάΗαεθαι τω ύμετέρψ κράτει. ή δέ εϊπεν Διά παντός μνημονεύεατέ μου και του έμου τέκνου. εύθέιυς δέ έκέλευσεν χρήματα ένεχθήναι και
diatripsantes de to ypoloipon tou cheimōnos kai poiēsantes chas agias ēmeras tēs paochalias kai tēn anaaaamon eutrepiZometha ekpleuoai. parekalesamen de ton thaumasion Amantion mēnOoai ēmas pros tēn despoinan ïna ountaĒōmetha autē. d de akousas elypēthē dia to ēmas millein ekpleïn tosouton gar ēmas ēgapēsen ōo auton parakalesai tēn despoinan apochosai auton ōo charin tou euĒasthai eis tous agious kai OEbaomious topous. ephobēthē de ē diopoina apolysai auton, ïna mē katerchomenos monaeē kai apomeinē ekeï' ēpistato gar ton bion tou andros. fjn gar kata alētheian dmemptos, pollas eleēmosynas parechōn kai dia pantos nēsteuōn kai Xenodochōn pollous kai syntrechōn €is tas eusebeïs chreias. tosauta men peri tou theophilous Amantiou. emēnysen de ēmas pros tēn despoinan kai eïeēlthomen pros autēn, kai legei toïs oeiōtatois episkopois* Pote syn theō pleete? o'i de eipan* Dia touto eïeēlthomen, euntaĒaethai tō ymeterps kratei. ē de eïpen Dia pantos mnēmoneueate mou kai tou emou teknou. eutheiys de ekeleusen chrēmata enechthēnai kai
We spent the rest of the winter there, and having kept the holy days of Pascha and the day of the Resurrection, we made ready to sail. We asked the admirable Amantius to announce us to the sovereign lady, so that we might take leave of her. On hearing it he was grieved that we were about to sail; for he loved us so much that he begged the sovereign lady to release him, so that he might go to pray at the holy and august places. But the sovereign lady was afraid to let him go, lest when he went down there he should become a monk and remain there; for she knew the man's way of life. For he was truly blameless, giving many alms, fasting continually, receiving many strangers and assisting in works of piety. So much about the God-loving Amantius. He announced us to the sovereign lady and we went in to her, and she says to the most holy bishops: "When, with God, do you sail?" They said: "This is why we have come in, to take leave of your majesty." She said: "Remember me always, and my child." At once she ordered money to be brought, and
Chapter 53
53Teubner, 45
ένεχθέντων εϊπεν τψ κυρίψ μου τώ έπιεκόπψ Πορφυρίψ• Λάβε, πάτερ, ταύτα δύς κεντηνάρια και κτίσον ην ευνεταΗάμην κτίίειν άγίαν έκκλησίαν έν μέεψ ΓάΖης, και δήλυϋεόν μοι έάν Ιτι δεηθής χρημάτων, και εύθέως άποστέλλω. κτίσον δε και Ηενώνα, ϊνα ύποδέχη τούς άδελφούς τουσ ενδημοΰντας τή πόλει τή οή και χορητήσ ' αύτοϊσ έπι ρρεισ ήμερας όναλώματα. δέδωκεν δέ και ττρ όοιιυτάτψ Ίωάννή χρυσοοσ χιλίους και τίμια σκεύη άμφοτε'ροκ, εις δέ άναλώματα δέδωκεν αύτοϊσ άνά εκατόν χρυσοοσ. ήνυσεν δέ και ό προειρημένος όαώτατος Ίωάννης ό έπίσκοπος Καισαρείας δσα ήβουλήθη προνόμια είς λόγον τής αύτου έκκληαας. και ποιήσαντες εύχήν και πολλά εύλογήεαντεε την τε δέσποιναν και
enechthentōn eïpen tps kyrips mou tō epiekopps Porphyrips• Labe, pater, tauta dys kentēnaria kai ktison ēn eunetaĒamēn ktiiein agian ekklēsian en meeps GaZēs, kai dēlyÿeon moi ean Iti deēthēs chrēmatōn, kai eutheōs apostellō. ktison de kai Ēenōna, ïna ypodechē tous adelphous tous endēmoÿntas tē polei tē oē kai chorētēs ' autoïs epi rreis ēmeras onalōmata. dedōken de kai ttr ooiiytatps Iōannē chrysoos chilious kai timia skeuē amphote'rok, eis de analōmata dedōken autoïs ana ekaton chrysoos. ēnysen de kai o proeirēmenos oaōtatos Iōannēs o episkopos Kaisareias dsa ēboulēthē pronomia eis logon tēs autou ekklēaas. kai poiēsantes euchēn kai polla eulogēeantee tēn te despoinan kai
when it had been brought she said to my lord bishop Porphyry: "Take, father, these two centenaria, and build the holy church in the middle of Gaza that I promised to build; and let me know if you need more money, and I will send it at once. Build also a hostel, so that you may receive the brothers who come to stay in your city, and supply them their expenses for three days." She also gave the most holy John a thousand gold pieces, and precious vessels to both, and for expenses she gave each of them a hundred gold pieces. The aforementioned most holy John, bishop of Caesarea, also obtained whatever privileges he wished for his own church. Having made a prayer and blessed much both the sovereign lady and
Chapter 54
54Teubner, 46
τον υιόν αύτής και τον βασιλεα έΕήλθον. παρεκάλεσαν δε και πρός τόν βααλία εισελθεϊν ό δέ βασιλεύς έπηρώτα αύτούς ει τελείιυς άπηλλάγησαν και εΐ έχαρίσατο αύτοϊσ τίνα ή αύγούετα, αύτοι δέ είπαν δτι Τελείιυς άπηλλάγημεν, εψίομε'νης τής εύσεβείας υμών και τής θεοφιλεετάτης υμών συμβίου και του θεοφύλακτου υμών τε'κνου, και πολλά καΐ μεγάλα έστιν τά χαρισθέντα ήμϊν. εύθίιυς δέ και βασιλεύς έκέλευσεν τοΐσ έπάρχοις ληγατευεαι αυτοϊσ άπό δημοσίων Παλαιστίνης άνά χρυσου λίτρας κ . δέδωκεν δε και ,αύτός εΐε λόγον δαπανημάτων άνά δράκα μίαν, δπερ ήυρέθη άνά νομισμάτων πεντήκοντα, πολλά δέ και αυτόν εύλογήεαντες έΗήλθον. έποιήσαμεν δέ εν τη πόλει άλλας ήμίρας τρεϊσ ?υϋε ου έλάβομεν τήν ληγατιώνα τών τεσσαράκοντα λιτρών, και μετά τρεΐσ ήμέρας έμβαλόμενοι έπλευεαμεν τή κατά Γαίαίους Ξανθικου τρίτη καΐ εΐκάδι, κατά τοτοσ Κυνήγιος μεθ* ήμας έΗήλθεν, χρησάμενος τψ δημοαψ δρόμψ. έφθάσαμεν δέ τήν Ρόδον δι' ήμερων ε. έγένετο δέ
ton uion autēs kai ton basilea eEēlthon. parekalesan de kai pros ton baalia eiseltheïn o de basileus epērōta autous ei teleiiys apēllagēsan kai eï echarisato autoïs tina ē augoueta, autoi de eipan dti Teleiiys apēllagēmen, epsiome'nēs tēs eusebeias ymōn kai tēs theophileetatēs ymōn symbiou kai tou theophylaktou ymōn te'knou, kai polla kaï megala estin ta charisthenta ēmïn. euthiiys de kai basileus ekeleusen toïs eparchois lēgateueai autoïs apo dēmosiōn Palaistinēs ana chrysou litras k . dedōken de kai ,autos eïe logon dapanēmatōn ana draka mian, dper ēurethē ana nomismatōn pentēkonta, polla de kai auton eulogēeantes eĒēlthon. epoiēsamen de en tē polei allas ēmiras treïs ?yÿe ou elabomen tēn lēgatiōna tōn tessarakonta litrōn, kai meta treïs ēmeras embalomenoi epleueamen tē kata Gaiaious Xanthikou tritē kaï eïkadi, kata totos Kynēgios meth* ēmas eĒēlthen, chrēsamenos tps dēmoaps dromps. ephthasamen de tēn Rodon di' ēmerōn e. egeneto de
her son and the emperor, they went out. They asked to go in to the emperor too; and the emperor asked them whether they had been fully satisfied and whether the Augusta had granted them anything, and they said: "We have been fully satisfied, with the help of your piety and of your most God-loving consort and of your God-guarded child, and many and great are the things granted to us." At once the emperor ordered the prefects to assign to each of them twenty pounds of gold from the public funds of Palestine. He himself also gave each a handful for expenses, which was found to come to fifty coins each. They blessed him much too and went out. We spent another three days in the city until we received the assignment of the forty pounds, and three days later we embarked and sailed on the twenty-third of Xanthicus by the Gazan reckoning; at the same time Cynegius set out after us, using the public post. We reached Rhodes in five days. We had
Chapter 55
55Teubner, 47
ήμΐν σπουδή άπελθείν πρός τόν έν άγίοις Προκόπιον τον άναχιυρητήν, καΐ πολλά παρακαλεεάντων ημών τόν ναύκληρον ένδουναι ήμϊν ώρας τρεΐσ, ουκ έν5^διυκεν λέγιυν ότι Τοιούτον δνεμον ούκ έχω εύρεΐν έπιτήδσιον. ήμεϊσ δέ αύτώ έλέγομεν ότι Δύνανται αι εύχαι του αγίου ανδροσ και εψεαι ήμας και δνεμον έπιτήδειον δουναι ήμϊν. ό δέ ναύκληρος έσκληρύνετο καΐ ούκ έδε'χετο ημών τήν αϊτησιν, άλλ* ύδρευεάμενοι άνήχθημεν. ίλυπούμεθα δέ σφόδρα άποτυχόντεσ τοιαύτης συντυχίας. 65ε0μεθα ούν αύτου δια προσευχής συγγνώναι ήμϊν και εδΗαεθαι υπέρ ημών, ϊνα σωθώμεν και τελειώεωμεν τό υ δργον δ ένεχειρίεθημεν. πλεύεαντεε δέ έκ τής "Ρόδου
ēmïn spoudē apelthein pros ton en agiois Prokopion ton anachiyrētēn, kaï polla parakaleeantōn ēmōn ton nauklēron endounai ēmïn ōras treïs, ouk en5^diyken legiyn oti Toiouton dnemon ouk echō eureïn epitēdsion. ēmeïs de autō elegomen oti Dynantai ai euchai tou agiou andros kai epseai ēmas kai dnemon epitēdeion dounai ēmïn. o de nauklēros esklēryneto kaï ouk ede'cheto ēmōn tēn aïtēsin, all* ydreueamenoi anēchthēmen. ilypoumetha de sphodra apotychontes toiautēs syntychias. 65e0metha oun autou dia proseuchēs syngnōnai ēmïn kai edĒaethai yper ēmōn, ïna sōthōmen kai teleiōeōmen to y drgon d enecheiriethēmen. pleueantee de ek tēs "Rodou
an eagerness to go to Procopius the anchorite, now among the saints; and though we begged the ship's master earnestly to give us three hours, he would not grant it, saying: "I cannot find another wind so suitable." We said to him: "The prayers of the holy man can both save us and give us a suitable wind." But the ship's master hardened himself and did not accept our request; we took on water and put to sea. We were very grieved at missing such a meeting. So we asked him in prayer to forgive us and to pray for us, that we might be saved and complete the work entrusted to us. Having sailed from Rhodes
Chapter 56
56Teubner, 47
και εύπλοήεαντεε έπι ήμέρας δύς εύδίας ούσης, δφνω κινείται χειμών, δνεμοί τε και άστραπαι καΐ βρονταΐ καΐ τρικυμίας και έκορυφουτο τα κύματα και έγίνετο ώε δρη υψηλά καΐ ύψουτο τό πλοϊον ώε ήμάς νομίίειν φθάνειν τα νέφη. ήσαν δέ κραυγαι και δάκρυα και δεήσεις πρός τόν θεόν, έπεκαλούμεθα δέ κα\ τάς εύχάς του όσίου Προκοπίου του άναχωρητου. και γενομίνης έσπέρας και του χειμώνος μή κοπάεαντος άγρυπνοι διεμείναμεν πασαν τήν νύκτα έκείνην. περ\ δέ τόν δρθρον έκ τής πολλής θλίψεως μικρόν υπνωοαν οι όοιώτατοι επίσκοποι, και ορql κατά τούς ΰπνους ό έμός κυριοσ Πορφύριος τον έν άγίοις Προκόπιν τον αναχωρητν λέγοντα αύτοϊσ* Τον ναύκληρον κατηχήεατ€ και άναοφραγίοατε (έοτιν γαρ τής 'Αρείου μυσαρας αιρίοεως) και παραοκευάοατε αυτόν άναθεματίοαι "Άρειον και τήν κακοπιοτίαν αύτου, και εύθειυς παύεται τοσουτος κλύδιυν. δια γάρ τό είναι αυτόν τής είρημένης αιρίοειυς ου συνεχώρησεν ύμϊν παραγενέσθαι πρός με. δμωσ γε κατηχήεατε αυτόν δέ-
kai euploēeantee epi ēmeras dys eudias ousēs, dphnō kineitai cheimōn, dnemoi te kai astrapai kaï brontaï kaï trikymias kai ekoryphouto ta kymata kai egineto ōe drē ypsēla kaï ypsouto to ploïon ōe ēmas nomiiein phthanein ta nephē. ēsan de kraugai kai dakrya kai deēseis pros ton theon, epekaloumetha de ka\ tas euchas tou osiou Prokopiou tou anachōrētou. kai genominēs esperas kai tou cheimōnos mē kopaeantos agrypnoi diemeinamen pasan tēn nykta ekeinēn. per\ de ton drthron ek tēs pollēs thlipseōs mikron ypnōoan oi ooiōtatoi episkopoi, kai orql kata tous ÿpnous o emos kyrios Porphyrios ton en agiois Prokopin ton anachōrētn legonta autoïs* Ton nauklēron katēchēeat€ kai anaophragioate (eotin gar tēs 'Areiou mysaras airioeōs) kai paraokeuaoate auton anathematioai "Areion kai tēn kakopiotian autou, kai eutheiys pauetai tosoutos klydiyn. dia gar to einai auton tēs eirēmenēs airioeiys ou synechōrēsen ymïn paragenesthai pros me. dmōs ge katēchēeate auton de-
and having had a good voyage for two days in fair weather, suddenly a storm arises, winds and lightnings and thunders and huge seas; the waves crested and became like high mountains, and the ship was lifted so high that we thought we were reaching the clouds. There were cries and tears and petitions to God, and we called on the prayers of the holy Procopius the anchorite. When evening came and the storm had not abated, we stayed awake that whole night. Toward dawn the most holy bishops, from great distress, slept a little, and my lord Porphyry sees in his sleep Procopius the anchorite, now among the saints, saying to them: "Instruct the ship's master and seal him anew (for he is of the foul heresy of Arius), and prepare him to anathematize Arius and his false belief, and at once this great surge will cease. For because he is of that heresy he did not allow you to come to me. Still, instruct him; for he
Chapter 57
57Teubner, 48
Ηαοθαι γάρ έχει παρ' υμών τόν ορθόν λόγον. ταύτα άκούσας ό ήμίτερος όσιοσ Πορφύριος διυπνίοθη, και προεκαλεεάμενο€ ήμας διηγήσατο τα έν τψ ϋπνψ. ευθέως δέ καλέςαντες τόν ναύκληρον εϊπαμεν αύτφ* θέλεκ σωθήναί οου τό πλοϊον και πάντας ήμας και πρό γε πάντων τήν έαυτου ψυχήν; δ δε φησιν Gισ τούτο ουκ Ιστιν έρωτήσαι. είπαν δε αύτψ οί έπίσκοποι • "Αρνηοαι τήν κακοπιοτίαν οου και πίστευσον εΐο τήν όρθήν πίστιν, και σιδσq ου και τό πλοϊον και πάντες ήμεΐσ. λέγει αύτοΐσ ό ναύκληρον '€πεώή όρώ ύμ&σ έχοντας πρόγνωσιν (κατελάβετε γάρ τά έν τη καρδία μου τινός μη άπαγγείλαντος ύμϊν), ιδού λέγω ύμϊν πιστεύω ώζ πιστεύετε και αρνούμαι τήν αϊρεσιν 'Αρείου και αυτόν "Αρειον. παρακαλώ δέ ύμας κατά σχολήν φωταγωγήοαί με έκ τών αγίων γραφών ε\σ τήν όρθήν πίστιν. οι δέ οσιοι έπίσκοποι λαβόντες άνεςφράγιοαν αυτόν, ποιήσαντες έπ' αύτώ εύχήν, μετέδωκαν δέ αύτψ και έκ τών θείων μυστηρίων. έν τούτψ δέ και ό κλύδων έπαύσατο και πρός έοπίραν έτράττη ό &νεμος, και έπλ^ομεν έπιτηδείως, και ποιήσαντες έν τψ πελάγει άλλας ήμέρας τέσσαρας τη πίμπττι δρθρου κατεπλεύεαμεν εΐο το παράλιον μέρος της ΓαΣαίων, δ καλοΟειν Μαϊουμαν. δ ώε δέ άπίβημεν, γνόντεσ οι έκεΐσε Χριστιανοι
Ēaothai gar echei par' ymōn ton orthon logon. tauta akousas o ēmiteros osios Porphyrios diypniothē, kai proekaleeameno€ ēmas diēgēsato ta en tps ÿpnps. eutheōs de kalesantes ton nauklēron eïpamen autph* thelek sōthēnai oou to ploïon kai pantas ēmas kai pro ge pantōn tēn eautou psychēn? d de phēsin Gis touto ouk Istin erōtēsai. eipan de autps oi episkopoi • "Arnēoai tēn kakopiotian oou kai pisteuson eïo tēn orthēn pistin, kai sidsq ou kai to ploïon kai pantes ēmeïs. legei autoïs o nauklēron '€peōē orō ym&s echontas prognōsin (katelabete gar ta en tē kardia mou tinos mē apangeilantos ymïn), idou legō ymïn pisteuō ōz pisteuete kai arnoumai tēn aïresin 'Areiou kai auton "Areion. parakalō de ymas kata scholēn phōtagōgēoai me ek tōn agiōn graphōn e\s tēn orthēn pistin. oi de osioi episkopoi labontes anesphragioan auton, poiēsantes ep' autō euchēn, metedōkan de autps kai ek tōn theiōn mystēriōn. en toutps de kai o klydōn epausato kai pros eopiran etrattē o &nemos, kai epl^omen epitēdeiōs, kai poiēsantes en tps pelagei allas ēmeras tessaras tē pimptti drthrou katepleueamen eïo to paralion meros tēs GaSaiōn, d kaloOein Maïouman. d ōe de apibēmen, gnontes oi ekeïse Christianoi
will receive the correct doctrine from you." On hearing this our holy Porphyry woke up, and calling us he told what he had seen in his sleep. At once we called the ship's master and said to him: "Do you wish your ship to be saved, and all of us, and above all your own soul?" He said: "There is no need to ask that." The bishops said to him: "Deny your false belief and believe in the right faith, and you will be saved, and the ship, and all of us." The ship's master says to them: "Since I see that you have foreknowledge (for you have perceived what is in my heart without anyone telling you), behold, I tell you: I believe as you believe, and I deny the heresy of Arius and Arius himself. But I ask you to enlighten me at leisure in the right faith from the holy Scriptures." The holy bishops took him and sealed him anew, making a prayer over him, and they also gave him a share of the divine mysteries. At that moment the surge ceased and the wind turned to the west, and we sailed favorably; and having spent another four days at sea, on the fifth at dawn we put in at the coastal part of Gaza, which they call Maiuma. When we disembarked, the Christians there, learning of it,
Chapter 58
58Teubner, 49
έδίΕαντο ήμας μετά ψαλμψδίας, δμοίως δέ και <οί> άπό της πόλεως ώε ήκουσαν ύπήντηεαν ήμϊν ίχοντεσ το σημεϊον του τιμίου σταυρου και αύτοι ψάλλοντεσ. ευνεμίγηεαν δέ ο\ τών δύς τόπων και έγένοντο ουκ όλίγος λαός* πλείους γαρ ήσαν οΐ άπό της παραλίου δχα το πολλούς ?χειν Αιγυπτίους έμπόρους οϊνιυν. οί δέ της είδωλομανίας όρώντεσ τά γινόμενα έπρίοντο, ουδέν δε έτόλμων ποιήσαι, έπεώή ήκουσαν πόσην τιμήν εϊχον οι όειώτατοι έπίσκοποι παρά τών βασιλέων καΐ ότι τά εϊδιυλα ήμελλον καταετρίφεεθαι, καΐ ήσαν έν πολλή φροντίδι και άθυμίςι. ώε δέ ειεήλθομεν εΐε την πόλιν
ediEanto ēmas meta psalmpsdias, dmoiōs de kai <oi> apo tēs poleōs ōe ēkousan ypēntēean ēmïn ichontes to sēmeïon tou timiou staurou kai autoi psallontes. eunemigēean de o\ tōn dys topōn kai egenonto ouk oligos laos* pleious gar ēsan oï apo tēs paraliou dcha to pollous ?chein Aigyptious emporous oïniyn. oi de tēs eidōlomanias orōntes ta ginomena eprionto, ouden de etolmōn poiēsai, epeōē ēkousan posēn timēn eïchon oi oeiōtatoi episkopoi para tōn basileōn kaï oti ta eïdiyla ēmellon kataetripheethai, kaï ēsan en pollē phrontidi kai athymisi. ōe de eieēlthomen eïe tēn polin
received us with psalm-singing; likewise those from the city, when they heard of it, came to meet us, carrying the sign of the precious cross and themselves singing psalms. The people of the two places mingled and became no small crowd; for those from the coast were the more numerous, because it had many Egyptian wine merchants. The adherents of idol-madness, seeing what was happening, were vexed, but they dared do nothing, since they had heard how much honor the most holy bishops had from the emperors and that the idols were going to be destroyed; and they were in great anxiety and despondency. When we entered the city,
Chapter 59
59Teubner, 49
περί τό καλούμε νον τετράμφοδον, στήλη ϊστατο άπό μαρμάρου ήν Ιλεγον είναι Άφροδίτης' ήν δε επάνω βιυμοΟ λίθινου, ύττήρχεν δέ τό έκτύπωμα της στήλης γυναικός γυμνής έχούσης δλα τά άεχημα αύτης φαινόμενα, έτίμων δέ τήν στήλην πάντεσ οί άπό της πόλειυς, μάλιστα αϊ γυναϊκεσ λύχνους ατττουεαι και λίβανον θυειρημένον ειδυjχον τής Άφροδίτης (έβάοταίον δέ Χριστιανοι τό τίμιον Ηύλον του χρισιος, τουτέστιν τον τύπον του σταυρου), έωρακώ€ ό ένοικων δαίμων έν τη στήλη, μη φέρων 1δεΐν τό φερόμενν σημεϊον, έΗελθών έκ του μαρμάρου μετά άταΗίας πολλής ίρριψεν αυτήν την στήλην και ευνέκλαεεν αυτήν εις πολλά κλάσματα. έτυχεν δέ. δύς fινδρασ των ειδωλολατρών παρίστασθαι τώ βωμφ έν φ ϊστατο ή στήλη, και ευμπεεοΟεα του μέν την κεφαλήν έδιχοτόμηεεν, του δέ τον ώμν και τόν καρπόν κατέκλαεεν ϊσταντο γάρ αμφότεροι μυκτηρίία ίοντεσ τόν άγιον λαόν. πολλοί δέ τών 'Ελλήνων θεαεά-
peri to kaloume non tetramphodon, stēlē ïstato apo marmarou ēn Ilegon einai Aphroditēs' ēn de epanō biymoO lithinou, yttērchen de to ektypōma tēs stēlēs gynaikos gymnēs echousēs dla ta aechēma autēs phainomena, etimōn de tēn stēlēn pantes oi apo tēs poleiys, malista aï gynaïkes lychnous atttoueai kai libanon thyeirēmenon eidyjchon tēs Aphroditēs (ebaotaion de Christianoi to timion Ēulon tou chrisios, toutestin ton typon tou staurou), eōrakō€ o enoikōn daimōn en tē stēlē, mē pherōn 1deïn to pheromenn sēmeïon, eĒelthōn ek tou marmarou meta ataĒias pollēs irripsen autēn tēn stēlēn kai euneklaeen autēn eis polla klasmata. etychen de. dys findras tōn eidōlolatrōn paristasthai tō bōmph en ph ïstato ē stēlē, kai eumpeeoOea tou men tēn kephalēn edichotomēeen, tou de ton ōmn kai ton karpon kateklaeen ïstanto gar amphoteroi myktēriia iontes ton agion laon. polloi de tōn 'Ellēnōn theaea-
at the place called the Tetramphodon a marble statue stood, which they said was of Aphrodite; it stood on a stone altar, and the form of the statue was that of a naked woman with all her shame exposed. All the people of the city honored the statue, especially the women, lighting lamps and burning incense … the said idol of Aphrodite (the Christians were carrying the precious wood of Christ, that is, the figure of the cross), the demon dwelling in the statue, seeing it and not bearing to look on the sign that was carried, came out of the marble with great disorder, threw down the statue itself and broke it into many pieces. Two men of the idolaters happened to be standing by the altar on which the statue stood, and as it fell it split the head of one and broke the shoulder and wrist of the other; for both were standing there mocking the holy people. Many of the pagans, seeing
Chapter 62
62Teubner, 51
μενοι τό σημεΐον τό γενόμενον έπίστευσαν καΐ ευμμιγεντεε τοϊσ λαϊκοΐσ συνεισήλθον αύτοϊσ εις τήν άγίαν έκκλησίαν τήν έπώνυμον €1ρήνην. έγένετο δέ χαρά μεγάλη τοϊσ Χριστιανοϊσ έν εκείνη τή ήμέρςι κατά τρεϊσ τρόπους* κατά πρώτην τάΗιν δτι άπέλαβον τόν Ιερέα ύγιαίνοντα και καταθυμίως πράΗαντα, κατά δέ τήν δευτε'ραν δτι συνετρίβησαν οι θεοί τών εθνών και έγένοντο ώσει κονιορτός διαεκορπιϊόμενος άπό δλωνος θερινής, άλλα καΐ οΐ δμοιοι αυτών ευγκεκλαεμένοι έγένοντο πεποιθότεσ έπ' αύτοϊσ, κατά τήν τρίτην δέ τήν μείΖονα τών άλλων δτι και έσώθησαν ψυχαι πλανώμεναι και προσετέθησαν τη του Χριστου ποίμνη. σφραγίσας δέ αύτούς ό έπίσκοπος άπέλυσεν μετ* είρήνης, παραγγείλας αύτοϊσ εχολάίειν ταΐσ άγίαις προσευχαΐσ. ήσαν δέ τόν αριθμόν ανδρεσ τριάκοντα δύς και γυναϊκες έτττά. ποιήσασ δε ό άρχιεπίοκοπος Ίωάννης fιχχασ δύς ήμίρας έν τή Γάίη έΗήλθεν έπι καισαρειαν, πάντων τών Χρκτιανών καΐ του όσΊου έπισκόπου άποκαταοτηοάντων αυτόν ^υ)σ δύς μιλίων.
menoi to sēmeïon to genomenon episteusan kaï eummigentee toïs laïkoïs syneisēlthon autoïs eis tēn agian ekklēsian tēn epōnymon €1rēnēn. egeneto de chara megalē toïs Christianoïs en ekeinē tē ēmersi kata treïs tropous* kata prōtēn taĒin dti apelabon ton Ierea ygiainonta kai katathymiōs praĒanta, kata de tēn deute'ran dti synetribēsan oi theoi tōn ethnōn kai egenonto ōsei koniortos diaekorpiïomenos apo dlōnos therinēs, alla kaï oï dmoioi autōn eunkeklaemenoi egenonto pepoithotes ep' autoïs, kata tēn tritēn de tēn meiZona tōn allōn dti kai esōthēsan psychai planōmenai kai prosetethēsan tē tou Christou poimnē. sphragisas de autous o episkopos apelysen met* eirēnēs, parangeilas autoïs echolaiein taïs agiais proseuchaïs. ēsan de ton arithmon andres triakonta dys kai gynaïkes ettta. poiēsas de o archiepiokopos Iōannēs fichchas dys ēmiras en tē Gaiē eĒēlthen epi kaisareian, pantōn tōn Chrktianōn kaï tou osIou episkopou apokataotēoantōn auton ^y)s dys miliōn.
the sign that had happened, believed, and mingling with the laity they went in with them into the holy church called Irene. There was great joy for the Christians on that day for three reasons: first, because they had received back their priest in health and having succeeded as they wished; second, because the gods of the nations were shattered and became like dust scattered from a summer threshing floor, and those like them, who trusted in them, were broken along with them; and third, greater than the others, because wandering souls were saved and added to the flock of Christ. The bishop sealed them and dismissed them in peace, charging them to attend the holy prayers. They numbered thirty-two men and seven women. The archbishop John spent two more days in Gaza and went off to Caesarea, all the Christians and the holy bishop escorting him for two miles.
Chapter 63
63Teubner, 52
μετά δέ δεκάτην ήμέραν κατέλαβεν ό θαυμάσιος Κυνήτιος, έχων μεθ' έαυτου τόν ύπατικόν και τόν δούκα και πολλήν στρατιωτικην κα\ πολιτικήν χείρα, προίγνουσαν δε πολλοί τών ειδωλολατρών και έΗήλθον τής πολεως, οι μέν εις κώμας, δλλοι δέ εΐε έτέρας πόλεις* ήσαν δε οι πλείους τών πλουσίων τής πόλεως. έμητάτευεεν δε τούς οϊκους τών φυγόντων ό ειρημίνος Κυνήγιος. τή δέ έΗής προσκαλεσάμενος τούς τής πόλεως παρόντων του τε δουκός και του ύπατικου ένεφάνιεεν αύτοϊσ τα βασιλικά γράμματα τά παρακελευόμενα ώστ€ καταστραφήναι τά είδωλα και τά είδωλεΐα και πυρι παραδοθήναι. εύθεως δέ άκούσαντεσ οΐ είδωλολάτραι οϊμωΗαν μεγάλη τή φωνή, ώστε τούς δρχοντας άγανακτησαι και μετά άπειλής έπιπε'μψαι αύτοϊσ στρατιώτας τύπτοντας αύτούς ράβδοις και εκυτάλαις. ο1 δέ Χριστιανοι μετά χαρας μεγάλης άνευφήμουν τούς βασιλεϊσ και τούς άρχοντας. εύθεως δέ ώρμησαν μετά τών αρχόντων και τών ταγμάτων και κατέετρεψαν τά είδωλεΐα Γάίης. ήσαν δέ έν τή πόλει ναοί ειδώλων δημόαοι οκτώ, του τε Ήλιου και τής Άφροδίτης και του Άπόλλωνος και της Κόρης και τής ΐκάτης και το λεγόμενον Ήρωεϊον και τής Τύχης τής πόλεως, δ έκάλουν Τυχαιον, και τό ΜαρνεΪον, δ ίλεγον εΤναι του Κρηταγενους Διός, ο ένόμιίον εΤναι ένδοΗότερον πάντων των Ιερών των απανταχού, ήσαν δέ και δλλα πλεΐστα είδωλα έν ταϊσ οίκίαις κα\ έν ταΐσ κώμαις, δτινα ούδεις ήδύνατο καθυποβαλεΐν άριθμω* ο1 γαρ δαίμονες δραΕάμενοι τής προαιρίεεως των Γαίαίων, ώς εισιν εύμετάγωγοι, έπλήρυισαν της πλάνης πασαν αυτών τήν πόλιν κα\ περιοικίδα. τούτο δέ ύπομίνουειν άπό πολλής άπλότητος. διό μεταφερόμενοι εις τήν άγίαν πίστιν ΧριςτιανοΙ ίηλωται γίνονται. τοςαΟτα μέν περί τών Γαίαίων. έπιτραπ^ντεε δδ ουν ο\ ςτρατιώται μετά τών Χριςτιανών τής πόλεως κα\ του θαλαττίου αυτής μέρους ώρμηςαν έπΙ τα εϊδω\α κα\ πρώτον βουληθέντεσ καταςτρίψαι [τά είδωλα και] τό Μαρνεΐον άνεκρούεθηςαν οί γαρ ιερείς του εϊδώλου εκείνου προακούεαντες ϊςωθεν τάς θύρας του ενδοτέρου ναού λίθοις μεγάλοις προέφραΕαν καΐ καταγαγόντες εις τά λεγόμενα άδυτα δσα ήν τώ ίερψ τίμια ςκεύη, ίτι δέ και αυτά τά Σωδια τών θεών αυτών έκεϊ Ικρυψαν κα\ διά τών αυτών άδυτων ίφυγον δι* άλλων ανόδων* ϊλεγον γάρ τά είρημένο άδυτα ίχειν πολλάς ανόδους εις διαφόρους τόπους, άνακρουςθέντες ουν, καθώς προεϊπον, έτράπησαν έπι τά άλλα είδωλεϊα καΐ τά μέν κατίετρεψαν, τά δέ πυρί παρέδωκαν, άρπάσαντεσ πάντα τα έν αύτοΐσ σκεύη τίμια, fjν δέ ό έν άγίοις Πορφύριος άναθεματίοας έν τη έκκληςίςι πάντα Χριστιανόν πολίτην λαμβάνοντα τί ποτέ έκ τών είδωλείων εlσ ιδιον κ^ρδοσ• ουδεισ οΰν τών πολιτών πιστών έλάμβαδ νεν ούδεν, €ΐ μη οΐ στρατιώται και ο1 παρεπίδημοι έκεϊος εύρεθέντες. περιήγον οΰν μετά τών λαϊκών δνδρεε εύλαβεΐσ του κλήρου και αύτός ό Sσιοσ έπίσκοπος Πορφύριος άνακόπτοντεε αύτούς μηδέν οφετερίοαοθαι. έποίησαν δε ήμέρας δέκα καταοτρέφοντες τούς ναοοσ τών ειδώλων, μετά δέ τάς ειρημένας ήμέρας έβουλεύσαντο και περί του Μαρνείου πώς αύτώ χρήσονται. ο'ι μεν γάρ Ιλεγον καταεκαφήναι αυτό, άλλοι δε κατακαήναι, άλλοι δέ καθαρισθήναι τον τόπον και άγιασθήναι εΐε έκκλησίαν θεού, και ην πολλή περί τούτου η σκέψις. τέλος δε ό έν άγίοις έπίσκοπος κηρύσσει νηστείαν τψ λαώ και δέησιν, ϊνα αποκάλυψη αύτοΐσ ό κύριος πώα δει αύτούς χρήσασθαι, και νηετεύεαντεε έν τη ήμέρςι εκείνη και δεηθέντεσ του θεού περί τούτου έσπέρας έπετέλεεαν τήν άγίαν εύναΗιν. τής δέ ουνάΕεως έπιτελουμένης παιδίον ώε επτά ένιαυτών ίστάμενον μετά τής ιδίας μητρός άφνιυ άνέκραζεν λέγον Καύεατε τον ναόν τον ένδον έως έδάφους' πολλά γάρ δεινά γέγονεν έν αύτώ, μάλιστα αϊ ανθρώπων θυσίαι. τοιούτψ δέ τρόπψ καύεατε αυτόν, άγάγετε ύγράν πίσσαν <και> θεϊον και στέαρ χοίρειον και μίΕατε τά τρία και χρίεατε τάς χαλκττσ θύρας και έπ' αύτάς το πυρ επιβάλετε, και ουτυυς πάς ό ναοσ καίεται* δλλιυς γαρ ουκ έοτιν δυνατόν, τον δέ έΗώτερον έάσατε ούν τψ περιβόλψ. και μετά το καήναι καθάραντες τόν τόπον έκεϊ κτίοατε άγίαν έκκληααν. έλεγεν δέ και τούτο* Μαρτύρομαι ύμϊν ένώπιον του θεού, δλλιυς μή γένηται* οδτε γάρ έγώ ειμι ό λαλών, άλλ' ό Χριςτός ό έν έμοί [λαλών]* ταύτα δε ίλεγεν τή Σύρων φωνή. ώε δέ ήκουσαν πάντες έθαύμαΣον και έδόΗαΣον τόν θεόν. ήλθεν δέ τό θαύμα τούτο
meta de dekatēn ēmeran katelaben o thaumasios Kynētios, echōn meth' eautou ton ypatikon kai ton douka kai pollēn stratiōtikēn ka\ politikēn cheira, proignousan de polloi tōn eidōlolatrōn kai eĒēlthon tēs poleōs, oi men eis kōmas, dlloi de eïe eteras poleis* ēsan de oi pleious tōn plousiōn tēs poleōs. emētateueen de tous oïkous tōn phygontōn o eirēminos Kynēgios. tē de eĒēs proskalesamenos tous tēs poleōs parontōn tou te doukos kai tou ypatikou enephanieen autoïs ta basilika grammata ta parakeleuomena ōst€ katastraphēnai ta eidōla kai ta eidōleïa kai pyri paradothēnai. eutheōs de akousantes oï eidōlolatrai oïmōĒan megalē tē phōnē, ōste tous drchontas aganaktēsai kai meta apeilēs epipe'mpsai autoïs stratiōtas typtontas autous rabdois kai ekytalais. o1 de Christianoi meta charas megalēs aneuphēmoun tous basileïs kai tous archontas. eutheōs de ōrmēsan meta tōn archontōn kai tōn tagmatōn kai kateetrepsan ta eidōleïa Gaiēs. ēsan de en tē polei naoi eidōlōn dēmoaoi oktō, tou te Ēliou kai tēs Aphroditēs kai tou Apollōnos kai tēs Korēs kai tēs ïkatēs kai to legomenon Ērōeïon kai tēs Tychēs tēs poleōs, d ekaloun Tychaion, kai to MarneÏon, d ilegon eTnai tou Krētagenous Dios, o enomiion eTnai endoĒoteron pantōn tōn Ierōn tōn apantachou, ēsan de kai dlla pleïsta eidōla en taïs oikiais ka\ en taïs kōmais, dtina oudeis ēdynato kathypobaleïn arithmō* o1 gar daimones draEamenoi tēs proairieeōs tōn Gaiaiōn, ōs eisin eumetagōgoi, eplēruisan tēs planēs pasan autōn tēn polin ka\ perioikida. touto de ypominouein apo pollēs aplotētos. dio metapheromenoi eis tēn agian pistin ChristianoI iēlōtai ginontai. tosaOta men peri tōn Gaiaiōn. epitrap^ntee dd oun o\ stratiōtai meta tōn Christianōn tēs poleōs ka\ tou thalattiou autēs merous ōrmēsan epI ta eïdō\a ka\ prōton boulēthentes katastripsai [ta eidōla kai] to Marneïon anekrouethēsan oi gar iereis tou eïdōlou ekeinou proakoueantes ïsōthen tas thyras tou endoterou naou lithois megalois proephraEan kaï katagagontes eis ta legomena adyta dsa ēn tō ierps timia skeuē, iti de kai auta ta Sōdia tōn theōn autōn ekeï Ikrypsan ka\ dia tōn autōn adytōn iphygon di* allōn anodōn* ïlegon gar ta eirēmeno adyta ichein pollas anodous eis diaphorous topous, anakrousthentes oun, kathōs proeïpon, etrapēsan epi ta alla eidōleïa kaï ta men katietrepsan, ta de pyri paredōkan, arpasantes panta ta en autoïs skeuē timia, fjn de o en agiois Porphyrios anathematioas en tē ekklēsisi panta Christianon politēn lambanonta ti pote ek tōn eidōleiōn els idion k^rdos• oudeis oÿn tōn politōn pistōn elambad nen ouden, €ï mē oï stratiōtai kai o1 parepidēmoi ekeïos eurethentes. periēgon oÿn meta tōn laïkōn dndree eulabeïs tou klērou kai autos o Ssios episkopos Porphyrios anakoptontee autous mēden opheterioaothai. epoiēsan de ēmeras deka kataotrephontes tous naoos tōn eidōlōn, meta de tas eirēmenas ēmeras ebouleusanto kai peri tou Marneiou pōs autō chrēsontai. o'i men gar Ilegon kataekaphēnai auto, alloi de katakaēnai, alloi de katharisthēnai ton topon kai agiasthēnai eïe ekklēsian theou, kai ēn pollē peri toutou ē skepsis. telos de o en agiois episkopos kēryssei nēsteian tps laō kai deēsin, ïna apokalypsē autoïs o kyrios pōa dei autous chrēsasthai, kai nēeteueantee en tē ēmersi ekeinē kai deēthentes tou theou peri toutou esperas epeteleean tēn agian eunaĒin. tēs de ounaEeōs epiteloumenēs paidion ōe epta eniautōn istamenon meta tēs idias mētros aphniy anekrazen legon Kaueate ton naon ton endon eōs edaphous' polla gar deina gegonen en autō, malista aï anthrōpōn thysiai. toioutps de tropps kaueate auton, agagete ygran pissan <kai> theïon kai stear choireion kai miEate ta tria kai chrieate tas chalktts thyras kai ep' autas to pyr epibalete, kai outyys pas o naos kaietai* dlliys gar ouk eotin dynaton, ton de eĒōteron easate oun tps peribolps. kai meta to kaēnai katharantes ton topon ekeï ktioate agian ekklēaan. elegen de kai touto* Martyromai ymïn enōpion tou theou, dlliys mē genētai* odte gar egō eimi o lalōn, all' o Christos o en emoi [lalōn]* tauta de ilegen tē Syrōn phōnē. ōe de ēkousan pantes ethaumaSon kai edoĒaSon ton theon. ēlthen de to thauma touto
On the tenth day the admirable Cynegius arrived, bringing with him the consular governor and the duke and a great military and civil force. Many of the idolaters learned of it beforehand and left the city, some for villages, others for other cities; most of them were among the rich of the city. The said Cynegius quartered men in the houses of those who had fled. The next day, summoning the people of the city in the presence of the duke and the consular, he showed them the imperial letter ordering the idols and the idol temples to be destroyed and given to the fire. As soon as they heard it, the idolaters wailed with a loud voice, so that the officials were angered and with threats sent soldiers against them, who struck them with rods and clubs. The Christians with great joy acclaimed the emperors [64] and the officials. At once they set out with the officials and the troops and destroyed the idol temples of Gaza. There were in the city eight public temples of idols: those of the Sun, of Aphrodite, of Apollo, of Kore, of Hecate, the so-called Heroeion, that of the Fortune of the city, which they called the Tychaeon, and the Marneion, which they said belonged to Cretan-born Zeus and which they held to be more glorious than all the temples anywhere. There were also very many other idols in the houses and in the villages, past anyone's counting; for the demons, seizing on the disposition of the Gazans, since they are easily led, filled their whole city and the surrounding country with error. They suffer this from great simplicity; and so, when they are brought over to the holy faith, they become zealous Christians. So much about the Gazans. Given permission, the soldiers set out with the Christians of the city and of its coastal part against the idols; and wishing first to destroy the Marneion, they were repulsed. For the priests of that idol, having heard beforehand, had barricaded the doors of the inner temple from within with large stones; and having taken down into the so-called adyta whatever precious vessels the temple had, and moreover the very images of their gods, they hid them there and fled through those adyta by other passages; for they said that these adyta had many passages leading to various places. Repulsed, then, as I said, they turned to the other idol temples, destroying some and giving others to the fire, and seizing all the precious vessels in them. Porphyry, now among the saints, had anathematized in the church every Christian citizen who took anything at all from the idol temples for his own gain; so none of the faithful citizens took anything, but only the soldiers and the strangers who were there. Devout men of the clergy went about with the laity, and the holy bishop Porphyry himself, restraining them from appropriating anything. [66] They spent ten days pulling down the temples of the idols. After those days they deliberated about the Marneion too, how they should deal with it. Some said it should be razed, others burned, others that the place should be cleansed and consecrated as a church of God; and there was much deliberation about it. Finally the bishop, now among the saints, proclaims a fast and prayer for the people, that the Lord might reveal to them how they ought to deal with it; and having fasted that day and prayed to God about it, in the evening they celebrated the holy synaxis. While the synaxis was being celebrated, a child about seven years old, standing with his mother, suddenly cried out: "Burn the inner temple to the ground; for many terrible things have been done in it, especially human sacrifices. Burn it in this way: bring liquid pitch and sulphur and pig's fat, mix the three and smear the bronze doors, and set fire to them, and so the whole temple will burn; otherwise it is not possible. Leave the outer temple with its enclosure. And after it has burned, cleanse the place and build a holy church there." He also said this: "I testify to you before God, let it not be done otherwise; for it is not I who speak, but Christ who is in me." He said this in the Syrian language. When they all heard it they marveled and glorified God. This wonder came
Chapter 67
67Teubner, 55
και εις τάς του όσίου έπισκόπου άκοάς, καΐ άνατείνας χασ χεϊρας αύτου εΐε τόν ούρανόν έδόΕαεεν τόν θεόν και είπν Δόξα σοι, πάτερ δγις, δτι άπέκρυψας άπό €οφαιν και συνετών και ταύτα άπεκάλυψας νηπίοις. έπέτρεψεν δέ τό παιδίον και τήν μητέρα αύτου μετά την άπόλυειν τής έκκλησίας εύρεθήναι έν τφ έπιεκοπείψ, και άποχωρίεας τό παιδίον εΤπεν τη γυναικί* Όρκίίω σ€ κατά του υιου του θεοϋ του ίώντος ειπείν ει καθ' ύποβολήν εήν f\ άλλου τινός γινωσκούσης εου αυτόν τό παιδίον τό σον έφθέγΗατο έκεϊνα δ είπεν περί του Μαρνείου. ή δέ γυνή είπεν* Παραδίδωμι έμαυτήν τω φοβερφ και φρικτφ βήματι του Χριστου, εΐ προέγνων τί ποτέ ών έφθέγΗατο ό υΐός μου έν ταύτη τή ήμέρφ. άλλ' εΐ δοκεϊ σοι, Ιδού τό παιδίον λαβών μετά άπειλής έδέταεον αυτό, και έάν καθ' ύποβολήν τινος ταύτα έλάτραιδοσ οΰτιυς καυθή. άγαγόντες ουν την ύγράν πίσσαν και το θείον και το χοίρειον στέαρ και μίίαντες τα τρία έχριεαν τάς ένδοτέρας θύρας και ποιήσαντες εύχήν προσήψαν το ττυρ, και εύθέιυς διέλαβεν πάς ό ναοσ και έκαύθη. δοοι δε τών στρατιωτών και Εένιυν ήδύναντο διήρτταΣον έκ του πυρός S ήυρισκον, εϊτε χρυσόν εϊτε
kai eis tas tou osiou episkopou akoas, kaï anateinas chas cheïras autou eïe ton ouranon edoEaeen ton theon kai eipn Doxa soi, pater dgis, dti apekrypsas apo €ophain kai synetōn kai tauta apekalypsas nēpiois. epetrepsen de to paidion kai tēn mētera autou meta tēn apolyein tēs ekklēsias eurethēnai en tph epiekopeips, kai apochōrieas to paidion eTpen tē gynaiki* Orkiiō s€ kata tou uiou tou theoÿ tou iōntos eipein ei kath' ypobolēn eēn f\ allou tinos ginōskousēs eou auton to paidion to son ephthegĒato ekeïna d eipen peri tou Marneiou. ē de gynē eipen* Paradidōmi emautēn tō phoberph kai phriktph bēmati tou Christou, eï proegnōn ti pote ōn ephthegĒato o yïos mou en tautē tē ēmerph. all' eï dokeï soi, Idou to paidion labōn meta apeilēs edetaeon auto, kai ean kath' ypobolēn tinos tauta elatraidos oÿtiys kauthē. agagontes oun tēn ygran pissan kai to theion kai to choireion stear kai miiantes ta tria echriean tas endoteras thyras kai poiēsantes euchēn prosēpsan to ttyr, kai eutheiys dielaben pas o naos kai ekauthē. dooi de tōn stratiōtōn kai Eeniyn ēdynanto diērttaSon ek tou pyros S ēuriskon, eïte chryson eïte
also to the ears of the holy bishop, and stretching out his hands to heaven he glorified God and said: "Glory to you, holy Father, because you have hidden these things from the wise and understanding and revealed them to infants." He directed that the child and his mother be found at the bishop's house after the dismissal of the church; and taking the child aside he said to the woman: "I adjure you by the Son of the living God, tell me whether it was at your prompting, or at someone else's with your knowledge, that your child uttered what he said about the Marneion." The woman said: "I give myself over to the fearful and dread judgment seat of Christ, if I knew beforehand anything at all of what my son uttered today. But if you please, here is the child: take him and examine him with threats, whether he said these things at anyone's prompting …" … so it is to be burned. So they brought the liquid pitch and the sulphur and the pig's fat, mixed the three and smeared the inner doors, and having made a prayer they set fire to them; at once the whole temple caught fire and burned. Those of the soldiers and strangers who could snatched from the fire whatever they found, whether gold or
Chapter 70
70Teubner, 58
άργυρον ή σίδηρον ή μόλιβδον. ήν δέ άνηρ έκεϊσε τών έΗάρχιυν τών ετρατιιυτών, δν τριβουνον καλουσιν, έφιετάμενος τη καύσει του ναού* fjν δέ Χριστιανός κατά το φαινόμενν, κατά δέ τό δδηλον τοϊσ πολλοϊσ ν είδιυλολάτρης. ουτος [ό] παριστάμενος και ορών την τε καυσιν και τήν διαρτταγήν τήν υπό τών ετρατιιυτών έπρίετο και προφάσει τής εύταΗίας αυτών έμάετιΣεν άφειδώς δν ήυριεκεν φέροντα τι τών εκύλιυν. τούτων γινομένων και καταφθαρέντων τών τοίχων έκ του ττυρός δφνω Ηύλον καιόμενον επιπίπτει τψ τριβούνψ και διπλούν τόν θάνατον επάγει αύτώ' διαρρήΕαν γάρ την κεφαλήν αύτου τό ύπόλοιπον σώμα ίκαυεεν. και εύθέως οι τε πιστοι στρατιώται και οι του φιλοχρίετου λάου γνόντεσ τά κατ' αυτόν, δτι έπιρρεπής fjν πρός τά είδωλα, έδόΕαοαν τόν θεόν και είπαν εκείνον τόν ψαλμόν τόν λέγοντα* *τί έγκαυχςΐ έν κακίᾳ δυνατός άνομίαν; δλην τήν ήμέραν άδικίαν έλογίσατο ή γλώσσά εου. ώσει Ηυρόν
argyron ē sidēron ē molibdon. ēn de anēr ekeïse tōn eĒarchiyn tōn etratiiytōn, dn tribounon kalousin, ephietamenos tē kausei tou naou* fjn de Christianos kata to phainomenn, kata de to ddēlon toïs polloïs n eidiylolatrēs. outos [o] paristamenos kai orōn tēn te kausin kai tēn diarttagēn tēn ypo tōn etratiiytōn eprieto kai prophasei tēs eutaĒias autōn emaetiSen apheidōs dn ēurieken pheronta ti tōn ekyliyn. toutōn ginomenōn kai kataphtharentōn tōn toichōn ek tou ttyros dphnō Ēulon kaiomenon epipiptei tps tribounps kai diploun ton thanaton epagei autō' diarrēEan gar tēn kephalēn autou to ypoloipon sōma ikaueen. kai eutheōs oi te pistoi stratiōtai kai oi tou philochrietou laou gnontes ta kat' auton, dti epirrepēs fjn pros ta eidōla, edoEaoan ton theon kai eipan ekeinon ton psalmon ton legonta* *ti enkauchsï en kakią dynatos anomian? dlēn tēn ēmeran adikian elogisato ē glōssa eou. ōsei Ēuron
silver or iron or lead. There was a man there, one of the officers of the soldiers whom they call a tribune, in charge of the burning of the temple; he was a Christian in appearance, but in secret, unknown to most, an idolater. Standing by and seeing the burning and the plundering by the soldiers, he was vexed, and on the pretext of keeping them in order he flogged unsparingly anyone he found carrying any of the spoils. While this was going on and the walls were being destroyed by the fire, suddenly a burning beam falls on the tribune and brings on him a double death; for it split his head and burned the rest of his body. At once the faithful soldiers and those of the Christ-loving people, knowing about him that he inclined toward the idols, glorified God and said the psalm that says: "Why do you boast in evil, O mighty man, in lawlessness? All day long your tongue has devised injustice. Like a sharpened razor
Chapter 71
71Teubner, 58
εΐήκονημένον έποίησας δοχον. ήτάπηοας κακίαν υπέρ άγαθωσύνην, άδικίαν υπέρ το λαλήσαι δικαιοσύνην. ήγάπησασ πάντα βήματα καταποντισμου, γλώσσαν δολίαν. διά τούτο ό θεός καθέλοι σε εlσ τέλος, έκτίλαι σε και μετανααεύοαι σε από σκηνώματός οου και το ^{^ωμά οου έκ γης Ζώντων' και τα έΗής του ψαλμού, έπέμενεν δέ το υρον καιόμενον έπι πλείστας ήμέρας. μετά δέ ταύτα και τών οικιών έγένετο έρευνα (πολλά γάρ ύττηρχεν είδωλα έν πλείσταις αύλαΐσ) και τά εύρισκόμενα τά μέν πυρι παρεδίδοντο, τά δέ είς βόρβορον έρρίπτοντο. εύρίεκοντο δέ και βιβλία πεπληριυμένα γοητείας, ατινα ίερά αύτοι ίλεγον, ϋ ών τάς τελετάς και τά άλλα άθίμιτα έποίουν οι τής ειδιυλομανίας, και αυτά δέ όμοίιυς ϊσα τοϊσ θεοϊο αυτών ίπαεχον. προσέτρεχον δέ πολλοί τη άγίςι πίστει, και ο1 μέν
eïēkonēmenon epoiēsas dochon. ētapēoas kakian yper agathōsynēn, adikian yper to lalēsai dikaiosynēn. ēgapēsas panta bēmata katapontismou, glōssan dolian. dia touto o theos katheloi se els telos, ektilai se kai metanaaeuoai se apo skēnōmatos oou kai to ^{^ōma oou ek gēs Zōntōn' kai ta eĒēs tou psalmou, epemenen de to yron kaiomenon epi pleistas ēmeras. meta de tauta kai tōn oikiōn egeneto ereuna (polla gar yttērchen eidōla en pleistais aulaïs) kai ta euriskomena ta men pyri paredidonto, ta de eis borboron erriptonto. euriekonto de kai biblia peplēriymena goēteias, atina iera autoi ilegon, ÿ ōn tas teletas kai ta alla athimita epoioun oi tēs eidiylomanias, kai auta de omoiiys ïsa toïs theoïo autōn ipaechon. prosetrechon de polloi tē agisi pistei, kai o1 men
you have worked deceit. You loved evil more than goodness, injustice more than speaking righteousness. You loved all words of destruction, a deceitful tongue. Therefore God will destroy you forever, pluck you out and remove you from your dwelling, and your root from the land of the living," and the rest of the psalm. The fire kept burning for a great many days. After this the houses were searched as well (for there were idols in very many courtyards), and what was found was partly given to the fire and partly thrown into the sewer. Books full of sorcery were also found, which they called sacred, from which the adherents of idol-madness performed their rites and their other lawless acts; and these too suffered the same as their gods. Many ran to the holy faith, some
Chapter 72
72Teubner, 59
φόβψ ο'ι δέ καταγινώοκοντες της προτέρας εαυτών διαΤωγής, πασιν δέ τάς θύρας ήνοιγεν ή άγια έκκληαα* ίμνημόνευεν γάρ τής άγίας γραφής της λεγούσης* 'τφ κρούοντι άνοιγήσεται και ό Ζητών εύρίσκει' καΐ πάλιν 'εϊτε προφάσει εϊτε άληθείᾳ χριστοσ καταγγέλλεται*, ίλεγον δέ και τινες τών πιστών τψ όείψ έπιςκόπψ δτι ουκ έδει δέεαεθαι τοίκ: διά φόβον προσερχομένους άλλα τους αγαθή προαιρέοεΓ ό δέ οσιοσ έπίσκοπος έλεγεν
phobps o'i de kataginōokontes tēs proteras eautōn diaTōgēs, pasin de tas thyras ēnoigen ē agia ekklēaa* imnēmoneuen gar tēs agias graphēs tēs legousēs* 'tph krouonti anoigēsetai kai o Zētōn euriskei' kaï palin 'eïte prophasei eïte alētheią christos katangelletai*, ilegon de kai tines tōn pistōn tps oeips episkopps dti ouk edei deeaethai toik: dia phobon proserchomenous alla tous agathē proaireoeG o de osios episkopos elegen
from fear, others condemning their former way of life; and the holy church opened its doors to all; for it remembered the holy Scripture that says: "To him who knocks it will be opened, and he who seeks finds," and again: "Whether in pretense or in truth, Christ is proclaimed." Some of the faithful said to the holy bishop that those who came out of fear ought not to be received, but only those who came with a good resolve. The holy bishop said
Chapter 73
73Teubner, 59
πρός τοοσ ταύτα λέγοντας * Gισιν και περιοτατικαι άρεται ουμβαίνουοαι τοϊσ άνθρώποις* ώςπερ γαρ οΐκίτην τΐ€ κεκτημένος αγνώμονα πρότερον νουθετεί αυτόν δια παντός εύγνιυμονήοαι καΐ απλή καρ6ίᾳ έΕυπηρετήοαοθαι, δ έπάν δέ ούδαμώς εδρη πειθόμενον τή νουθεοίςι, τότε λοιπόν κατά ανάγκην τούτψ επάγει τόν φόβον καΐ πληγάς κα\ όεομά και δλλα τοιαύτα, ου βέλων αυτόν άπολέσαι άλλα σοjσαι και έπιγνώναι τό Wον, τοιούτον και τόν θεόν ύπολάβετε μακροθυμουντα έπι τή άγνιυμοούντ) ημών, πολλάκις δέ παραινουντα ήμϊν τά ουμς)^ροντα διά τε γραφών κα\ άλλων άγίιυν ανδρών, ημών δέ μ# πειθομένιυν Βέλων ίν πααν ώο άγαθός και φιλάνθραιπος δεσπότης κτήσασθαι ήμας και μή άπώςασθαι, τόν φόβον αύτου και τήν παιδείαν ενάγει ήμϊν, προσκαλούμενος ήμάς μετά άνάγκης έπιγνώναι τό δέον. διό λέγει ή θεία γραφή• 'βταν άπέκτεννεν αύτούς, τότε έΕεΖήτουν αυτόν και έπέστρεφον και ώρθριΖον πρός τόν θεόν*. και πάλιν λέγει διά τούς άποεκιρτώντας και δυςαυχβνουντας έκ του θεού* 'έν κημφ κα\ χαλινψ τάς αογόνασ αυτών άγΗεις τών μή έγγιίόντιυν πρός σέ\ χρεία ούν έοτιν, τέκνα μου, τήν ανθρωπότητα ύπομιμνήεκεεθαι διά τε φόβων και απειλών και παιδείας, διά τοΟτο πάλιν λέγει* 'αγαθόν μοι δτι έταπείνωσάς με, δπως αν μάθω τα δικαιώματα οου'. ταύτα δε μοι εϊρηται δια τουσ βουλομένους προσελθεϊν τή άγίςι ημών πίστει. ει γάρ και διοτάίοντες προεέλθιυειν, δύναται και ό χρόνος αυτούς μαλάΕαι Χριοτου έπινεύοντος. ϊνα δέ και το δ άλλο απαγγείλω ύμϊν, βτι έάν μή όφθώοιν δΗιοι της πίςτεως, ήδη γενόμενοι έν ?Ηει του κακού, οΐ έΗ αυτών γεννώμενοι δύνανται ειυθήναι ουναναοτρεφόμενοι τώ άγαθψ. ταύτα ειπών ό οσιοσ Πορφύριος και πείσας
pros toos tauta legontas * Gisin kai periotatikai aretai oumbainouoai toïs anthrōpois* ōsper gar oïkitēn tï€ kektēmenos agnōmona proteron nouthetei auton dia pantos eugniymonēoai kaï aplē kar6ią eEupēretēoaothai, d epan de oudamōs edrē peithomenon tē noutheoisi, tote loipon kata anankēn toutps epagei ton phobon kaï plēgas ka\ oeoma kai dlla toiauta, ou belōn auton apolesai alla sojsai kai epignōnai to Won, toiouton kai ton theon ypolabete makrothymounta epi tē agniymoount) ēmōn, pollakis de parainounta ēmïn ta oums)^ronta dia te graphōn ka\ allōn agiiyn andrōn, ēmōn de m# peithomeniyn Belōn in paan ōo agathos kai philanthraipos despotēs ktēsasthai ēmas kai mē apōsasthai, ton phobon autou kai tēn paideian enagei ēmïn, proskaloumenos ēmas meta anankēs epignōnai to deon. dio legei ē theia graphē• 'btan apektennen autous, tote eEeZētoun auton kai epestrephon kai ōrthriZon pros ton theon*. kai palin legei dia tous apoekirtōntas kai dysauchbnountas ek tou theou* 'en kēmph ka\ chalinps tas aogonas autōn agĒeis tōn mē engiiontiyn pros se\ chreia oun eotin, tekna mou, tēn anthrōpotēta ypomimnēekeethai dia te phobōn kai apeilōn kai paideias, dia toOto palin legei* 'agathon moi dti etapeinōsas me, dpōs an mathō ta dikaiōmata oou'. tauta de moi eïrētai dia tous boulomenous proseltheïn tē agisi ēmōn pistei. ei gar kai diotaiontes proeelthiyein, dynatai kai o chronos autous malaEai Chriotou epineuontos. ïna de kai to d allo apangeilō ymïn, bti ean mē ophthōoin dĒioi tēs pisteōs, ēdē genomenoi en ?Ēei tou kakou, oï eĒ autōn gennōmenoi dynantai eiythēnai ounanaotrephomenoi tō agathps. tauta eipōn o osios Porphyrios kai peisas
to those who said this: "There are also virtues that come to people from circumstances. For just as someone who has an ungrateful household slave first admonishes him continually to be grateful and to serve with a simple heart, but when he finds him in no way obedient to admonition, then at length brings on him by necessity fear and blows and bonds and other such things, not wishing to destroy him but to save him and make him recognize what is right, so you should think of God too: he is long-suffering toward our ingratitude and often exhorts us to what is profitable through the Scriptures and through other holy men; but when we do not obey, he, as a good Master and lover of mankind, wishing by all means to win us and not to reject us, brings his fear and discipline upon us, calling us by necessity to recognize what we ought. Therefore the divine Scripture says: 'When he slew them, then they sought him and turned and rose early to God.' And again it says, on account of those who kick away and stiffen their necks against God: 'With bit and bridle you will curb the jaws of those who do not come near to you.' There is need then, my children, for mankind to be reminded through fears and threats and discipline. Therefore again it says: 'It is good for me that you humbled me, so that I might learn your statutes.' I have said this on account of those who wish to come over to our holy faith. For even if they come doubting, time too can soften them, Christ consenting. And to tell you something else as well: even if they do not prove worthy of the faith, having already grown up in the habit of evil, those born of them can be saved by being brought up together with what is good." Having said this and persuaded
Chapter 74
74Teubner, 61
τους όδελφούς, πάντας τούς βουλομένους φιυτιεθήναι έόείατο, κατηχήοας αύτούς έπι πολλάς ήμέρας ού μόνον πρό του βαπτίσματος, άλλα και μετά ταύτα* συνεχώς γάρ έδίδασκεν τόν λαόν, ούχ ομιλών κομπψ λόγψ θίλων έπιδείΗαεθαι, άλλ' απλή φράσει διδάσκων και έπιλύιυν πάντα άπό τής γραφής. προσετέθησαν ουν τη του Χριστού ποίμνη έν έκείνψ τψ ένιαυτψ ώσει ονόματα τριακόσια, και ι£ εκείνου καθ' έκαστον έτος αυΗησιν έπεδέχετο τά Χριστιανών. καυθέντος δέ εις τέλος του Μαρνείου και τής πό-
tous odelphous, pantas tous boulomenous phiytiethēnai eoeiato, katēchēoas autous epi pollas ēmeras ou monon pro tou baptismatos, alla kai meta tauta* synechōs gar edidasken ton laon, ouch omilōn kompps logps thilōn epideiĒaethai, all' aplē phrasei didaskōn kai epiluiyn panta apo tēs graphēs. prosetethēsan oun tē tou Christou poimnē en ekeinps tps eniautps ōsei onomata triakosia, kai i£ ekeinou kath' ekaston etos auĒēsin epedecheto ta Christianōn. kauthentos de eis telos tou Marneiou kai tēs po-
the brothers, he received all who wished to be enlightened, instructing them for many days, not only before baptism but also afterwards; for he continually taught the people, not speaking in boastful speech to show off, but teaching in simple language and explaining everything from Scripture. There were added to Christ's flock in that year about three hundred persons, and from then on the cause of the Christians grew every year. When the Marneion had been completely burned and the city
Chapter 75
75Teubner, 61
λειυς καταεταθείεης έβουλεύσατο ό μακάριος έπίσκοπος μετά τών άπό του εύαγούς κλήρου και του φιλοχρίετου λαού άγίαν έκκλησίαν κτίσαι έν τφ καυθέντι τόπψ, καθώς αύτψ απεκαλύφθη ήνίκα έτύγχανεν έν Κωνσταντινουπόλει, δι' δ και τά χρήματα έλαβν παρά τής θεοφιλεετάτης Εύδοίίας τής βασιλίδος. άπολύσας ουν τούς τ€ δρχοντας καΐ τον φιλόχριστον λαόν μέρθ€ της βοηGειασ κατέσχεν δια το μή γενέσθαι νειυτερκμόν τίνα μετά τήν αυτών Sοδον, ου δια τούτο δέ μόνον, άλλα και δχα τό ουμβοηθήοαι χάριν του συναγαγεϊν τάς υλας της οίκοδομής της ειρημ^νης άγίας έκκλησίας. συνεβούλευον ουν τινεσ κτισθήναι αυτήν κατά τήν θέειν του ειδωλείου• ετρογγυλοειδές γάρ ύττηρχεν, περιβεβλημένον δυσιν στοαϊσ άλληλοεειυτίραις, τό δέ μίσον αύτου ήν άναφυεητόν κιβώριον και άνατεταμένον εις ΰψος, εϊχεν δέ και άλλα τινά & τοϊσ ειδώλοις ίττρεττεν, εΰθετα δέ ττρός τά γινόμενα παρά τών είδωλομανών μυσαρά τε και αθέμιτα, κατά ταύτην ουν τήν θέοιν έλεγόν τινεσ τήν άγίαν κτισθήναι έκκλησίαν, άλλοι δέ άντέλεγον λέγοντεσ και αυτήν τήν μνήμην της θέσεως όφείλειν περιαιρεθήναι* ο1 δέ τούτο λίγοντεε έπειθον πάντας ώε καλώς είπόντεσ* ό δέ δειος έττίεκοπος έλεγεν Και τούτο καταλείψωμεν τη βουλή του θεού. έν δςψ δέ καθαίρεται ό τόπος καταλαμβάνει μαγιετριανός έπιφερόμενος βασιλικάς έπιστολάς τής άειμνήετου δύδοΗίας, περιεϊχον δέ τά γράμματα άσπασμόν καΐ αϊτησιν ευχών υπέρ τε αύτής και τών βασιλέων, του αύτης άνδρός και του τέκνου, ήν δέ έν δλλψ χάρτη έειυθεν τών γραμμάτων τό εκάριφον τής άγίας έκκλησίας εταυροειδές καθώς νυν σύν θεφ όραται, και περιεϊχον τά γράμματα υjσχε κατά το οκάριφον κτισθήναι την άγίαν έκκλησίαν, έχάρη δι ό έν άγίοις Πορφύριος άναγνούς και θεασάμενος τό οκάριφον έγνιυ γάρ δτι και τούτο έγενετο κατά θείαν άποκάλυψιν και έμνήσθη τής γραφής λεγούσης* 'καρδία βασιλέως έν χειρι θεού', περιεΐχον δέ τά γράμματα έτι και κίονας πολυτίμους και μάρμαρα μέλλειν πέμπεσθαι. έκχοϊεθείεης ουν τής τε'-
leiys kataetatheieēs ebouleusato o makarios episkopos meta tōn apo tou euagous klērou kai tou philochrietou laou agian ekklēsian ktisai en tph kauthenti topps, kathōs autps apekalyphthē ēnika etynchanen en Kōnstantinoupolei, di' d kai ta chrēmata elabn para tēs theophileetatēs Eudoiias tēs basilidos. apolysas oun tous t€ drchontas kaï ton philochriston laon merth€ tēs boēGeias kateschen dia to mē genesthai neiyterkmon tina meta tēn autōn Sodon, ou dia touto de monon, alla kai dcha to oumboēthēoai charin tou synagageïn tas ylas tēs oikodomēs tēs eirēm^nēs agias ekklēsias. synebouleuon oun tines ktisthēnai autēn kata tēn theein tou eidōleiou• etrongyloeides gar yttērchen, peribeblēmenon dysin stoaïs allēloeeiytirais, to de mison autou ēn anaphyeēton kibōrion kai anatetamenon eis ÿpsos, eïchen de kai alla tina & toïs eidōlois ittretten, eÿtheta de ttros ta ginomena para tōn eidōlomanōn mysara te kai athemita, kata tautēn oun tēn theoin elegon tines tēn agian ktisthēnai ekklēsian, alloi de antelegon legontes kai autēn tēn mnēmēn tēs theseōs opheilein periairethēnai* o1 de touto ligontee epeithon pantas ōe kalōs eipontes* o de deios ettiekopos elegen Kai touto kataleipsōmen tē boulē tou theou. en dsps de kathairetai o topos katalambanei magietrianos epipheromenos basilikas epistolas tēs aeimnēetou dydoĒias, perieïchon de ta grammata aspasmon kaï aïtēsin euchōn yper te autēs kai tōn basileōn, tou autēs andros kai tou teknou, ēn de en dllps chartē eeiythen tōn grammatōn to ekariphon tēs agias ekklēsias etauroeides kathōs nyn syn theph oratai, kai perieïchon ta grammata yjsche kata to okariphon ktisthēnai tēn agian ekklēsian, echarē di o en agiois Porphyrios anagnous kai theasamenos to okariphon egniy gar dti kai touto egeneto kata theian apokalypsin kai emnēsthē tēs graphēs legousēs* 'kardia basileōs en cheiri theou', perieïchon de ta grammata eti kai kionas polytimous kai marmara mellein pempesthai. ekchoïetheieēs oun tēs te'-
had been brought to order, the blessed bishop resolved, with the venerable clergy and the Christ-loving people, to build a holy church on the burned site, as had been revealed to him when he was in Constantinople, for which purpose he had also received the money from the most God-loving Eudoxia the empress. He dismissed the officials and the Christ-loving people but kept back part of the force, so that no disturbance should arise after their departure, and not only for this reason but also to help in gathering the materials for the building of the said holy church. Some advised that it be built on the plan of the idol temple; for it was round, surrounded by two colonnades, one within the other, and its middle was a domed canopy raised up to a height, and it had other features that suited the idols and were fitted for the abominable and lawless things done by the idol-maniacs. Some, then, said that the holy church should be built on this plan; others spoke against it, saying that even the memory of its plan ought to be removed; and those who said this persuaded everyone that they had spoken well. The godly bishop said: "This too let us leave to the counsel of God." While the place was being cleared, a magistrianus arrives bringing imperial letters from Eudoxia of ever-blessed memory; the letter contained a greeting and a request for prayers for herself and for the emperors, her husband and her child; and on another sheet, apart from the letter, was the plan of the holy church in the form of a cross, as it is now seen, with God's help; and the letter directed that the holy church be built according to the plan. Porphyry, now among the saints, rejoiced on reading it and seeing the plan; for he knew that this too had come about by divine revelation, and he remembered the Scripture that says: "The heart of the king is in the hand of God." The letter also said that costly columns and marbles were going to be sent. When the
Chapter 76
76Teubner, 63
φρας και πάντων των βδελυγμάτων περιαιρεθέντων τά ύπολειφθέντα σκύβαλα τής μαρμαρώεεως του Μαρνείου, απερ έλεγον ιερά είναι και έν τόπω άβάτψ τυγχάνειν, μάλιστα γυναιΗίν, ταύτα συνεϊδεν ό δειος έπίεκοττος ττρό του ναού έΗω εις τήν πλατεΐαν πλακωθήναι, ϊνα καταπατώνται ου μόνον υπό ανδρών, άλλα και γυναικών και κυνών και χοίρων και κνωδάλων. τούτο ί>έ πλέον έλύπηεεν τούς είδωλολάτρας τής καύσεως του ναού. δθεν οί πλείους αυτών, μάλιετοί αι γυναϊκεσ, ουκ έπιβαίνουειν τοϊσ μαρμάροις εως του νυν. μετά χρόνον δέ ολίγον κηρύσσει νηστείαν έν μιόι ήμέρςι, και τής άπολύσεως τών έωθινών ευχών γενομένης έκέλευσεν ό θεοφιλής έπίσκοπος πάντα άνδρα φιλόχριστον δικέλλας και άμας και άλλα τοιαύτα δργανα ύφ* έκάστου βαεταγήναι. τούτο δέ άπό τής έσπέρας ν ττροκηρύΕας, ϊνα πάντεσ τό πρωί εύρεθώσιν έν εύτρεπεϊ,
phras kai pantōn tōn bdelygmatōn periairethentōn ta ypoleiphthenta skybala tēs marmarōeeōs tou Marneiou, aper elegon iera einai kai en topō abatps tynchanein, malista gynaiĒin, tauta syneïden o deios epiekottos ttro tou naou eĒō eis tēn plateïan plakōthēnai, ïna katapatōntai ou monon ypo andrōn, alla kai gynaikōn kai kynōn kai choirōn kai knōdalōn. touto i>e pleon elypēeen tous eidōlolatras tēs kauseōs tou naou. dthen oi pleious autōn, malietoi ai gynaïkes, ouk epibainouein toïs marmarois eōs tou nyn. meta chronon de oligon kēryssei nēsteian en mioi ēmersi, kai tēs apolyseōs tōn eōthinōn euchōn genomenēs ekeleusen o theophilēs episkopos panta andra philochriston dikellas kai amas kai alla toiauta drgana yph* ekastou baetagēnai. touto de apo tēs esperas n ttrokēryEas, ïna pantes to prōi eurethōsin en eutrepeï,
earth had been carried out and all the abominations removed, there remained the debris of the marble paving of the Marneion, which they said was sacred and in a place not to be trodden, especially by women. This the godly bishop decided to have laid as paving in front of the temple, outside in the street, so that it might be trodden not only by men but also by women and dogs and pigs and beasts. This grieved the idolaters more than the burning of the temple. Hence most of them, especially the women, do not step on the marbles to this day. A short time later he proclaims a fast for one day, and when the morning prayers had been dismissed the God-loving bishop ordered every Christ-loving man to carry mattocks and hoes and other such tools. He had announced this from the evening before, so that everyone would be ready in the morning,
Chapter 77
77Teubner, 64
δ δή και τέτανν. ουναχθίντος δέ του λάου μετά των είρημίνιυν οργάνων έν τή άγίςι έκκληαφ τή έπωνύμω 61ρήνΐί έπέτρεψεν πάντας ψάλλοντας όμου πορευθήναι εlσ το ποτέ Μαρνεϊον, αύτός δέ έττηκολούθει βαστάΖων δ τό &τ10ν εύαγγέλιον κα\ περί αυτόν ίχων τόν ευαγή κλήρον, δντως μιμούμενος τόν Χριοτόν μετά των μαθητών, προηγεϊτο δέ του λάου ό άείμνηετος Βαρωχάς βαοτάίων τό έκτύπωμα του τιμίου οταυροΟ, δ έκατερων δέ των μεριΰν του λάου fjσαν οΐ στρατιώται οΐ ύπολειφθέντεε χάριν τής εύταΗίας τής πόλεως. πορευόμενοι δέ ίψαλλον και έν τη θέσει τής διακοττης του ψαλμού ίλεγον τό αλληλούια* fjν δέ ψαλμός δν έλεγον 'δεύτε άγαλλιασώμεθα τψ κυρίψ, άλαλάΕωμεν τψ θεψ τψ σωτήρι ημών. προφθάοωμεν τό πρόσωπον αύτου έν εξομολογηθεί και έν ψαλμοΐσ άλαλάζωμεν αύτψ, ότι θεός με'γας κύριος και βασιλεύς μέγας έπι πάσαν τήν γν, δτι έν τή χειρι αύτου τά πέρατα τής γής και τά υψη τών ορέων αύτου είσιν, δτι αύτου έστιν ή θάλασσα και αύτός έποίησεν αυτήν καΐ τήν Εηράν αΐ χεϊρες αύτου ίπλαεαν. δεύτε προσκυνήσωμεν και προσπέσωμεν αύτψ και κλαύσωμεν εναντίον κυρίου του ποιήσαντος ήμας, δτι αύτός έοτιν ό θεός ημών και ήμεϊσ λαός νομής αύτου και πρόβατα χειρός αύτοΰ'.
d dē kai tetann. ounachthintos de tou laou meta tōn eirēminiyn organōn en tē agisi ekklēaph tē epōnymō 61rēnïi epetrepsen pantas psallontas omou poreuthēnai els to pote Marneïon, autos de ettēkolouthei bastaZōn d to &t10n euangelion ka\ peri auton ichōn ton euagē klēron, dntōs mimoumenos ton Chrioton meta tōn mathētōn, proēgeïto de tou laou o aeimnēetos Barōchas baotaiōn to ektypōma tou timiou otauroO, d ekaterōn de tōn meriÿn tou laou fjsan oï stratiōtai oï ypoleiphthentee charin tēs eutaĒias tēs poleōs. poreuomenoi de ipsallon kai en tē thesei tēs diakottēs tou psalmou ilegon to allēlouia* fjn de psalmos dn elegon 'deute agalliasōmetha tps kyrips, alalaEōmen tps theps tps sōtēri ēmōn. prophthaoōmen to prosōpon autou en exomologēthei kai en psalmoïs alalazōmen autps, oti theos me'gas kyrios kai basileus megas epi pasan tēn gn, dti en tē cheiri autou ta perata tēs gēs kai ta ypsē tōn oreōn autou eisin, dti autou estin ē thalassa kai autos epoiēsen autēn kaï tēn Eēran aï cheïres autou iplaean. deute proskynēsōmen kai prospesōmen autps kai klausōmen enantion kyriou tou poiēsantos ēmas, dti autos eotin o theos ēmōn kai ēmeïs laos nomēs autou kai probata cheiros autoÿ'.
and so it was done. When the people had gathered with the said tools in the holy church called Irene, he directed all to go together, singing psalms, to what had once been the Marneion; and he himself followed, carrying the holy gospel, with the venerable clergy around him, truly imitating Christ with his disciples. The ever-memorable Barochas went before the people carrying the figure of the precious cross, and on either side of the people were the soldiers who had been left behind to keep order in the city. As they went they sang psalms, and at each pause of the psalm they said the Alleluia. The psalm they said was: "Come, let us rejoice in the Lord, let us shout to God our Savior. Let us come before his face with thanksgiving and shout to him with psalms; for the Lord is a great God and a great King over all the earth; for in his hand are the ends of the earth, and the heights of the mountains are his; for the sea is his and he made it, and his hands formed the dry land. Come, let us worship and fall down before him and weep before the Lord who made us; for he is our God, and we are the people of his pasture and the sheep of his hand."
Chapter 78
78Teubner, 64
Φλέγον δέ καΐ άλλους ψαλμούς έως δτε εΐσήλθον εις τό Μαρνεϊον. ήν δέ προτρεψάμενος ό έν άγίοις Πορφυριος ό έπίσκοπος *Ρουφϊνόν τίνα αρχιτέκτονα έκ της Άντιόχου, πιοτν fινδρα και έπιστήμονα, δέ* ου και τό άπαν της οίκο^ομής έτελειώθη. οΰτος λαβών γύψον έςημειώσατο τήν Gεσιν της αγίας έκκλησίας κατά τό οχήμα του πεμφθεντος οκαρίφου υπό τής θεοφιλεαάτης αύγούοτης ευδοSιασ. και ποιήσας όοιώτατος έπί«οπος εύχήν και γονυκλιςίαν έπέτρεψεν τψ λαψ οκάπτειν. εύθέυυς δέ πάντες μιςΐ ψυχή και τή αύτη προθυμί( ΐ ίςκαπτον βοώντες* Ό Χριστός ένίκησεν. ουκ ήν δε θεάσασθαι διαφοράν ανδροσ καΐ γυναικός ή γέροντος ϊ παώίου, άλλ' ή προθυμία πάσιν τήν αυτήν δύναμιν παρείχν, και ο1 μέν έοκαπτον άλλοι δέ έΗεχόιίον, ώστε δέ* ήμερων όλίγιυν πάντας τούς τόπους όρυχθήναι καΐ έκχοϊεθήναι. και προευτρεπιεθείεης της
Phlegon de kaï allous psalmous eōs dte eïsēlthon eis to Marneïon. ēn de protrepsamenos o en agiois Porphyrios o episkopos *Rouphïnon tina architektona ek tēs Antiochou, piotn findra kai epistēmona, de* ou kai to apan tēs oiko^omēs eteleiōthē. oÿtos labōn gypson esēmeiōsato tēn Gesin tēs agias ekklēsias kata to ochēma tou pemphthentos okariphou ypo tēs theophileaatēs augouotēs eudoSias. kai poiēsas ooiōtatos epi«opos euchēn kai gonyklisian epetrepsen tps laps okaptein. eutheuys de pantes misï psychē kai tē autē prothymi( ï iskapton boōntes* O Christos enikēsen. ouk ēn de theasasthai diaphoran andros kaï gynaikos ē gerontos ï paōiou, all' ē prothymia pasin tēn autēn dynamin pareichn, kai o1 men eokapton alloi de eĒechoiion, ōste de* ēmerōn oligiyn pantas tous topous orychthēnai kaï ekchoïethēnai. kai proeutrepietheieēs tēs
They said other psalms too until they entered the Marneion. Porphyry the bishop, now among the saints, had sent for an architect named Rufinus from Antioch, a faithful and skilled man, by whom the whole building was completed. Taking gypsum, he marked out the plan of the holy church according to the shape of the plan sent by the most God-loving Augusta Eudoxia. The most holy bishop made a prayer and a genuflection and directed the people to dig. At once all, with one soul and the same eagerness, dug, crying: "Christ has conquered." One could see no difference between man and woman, or old man and child; eagerness gave the same strength to all. Some dug, others carried out the earth, so that within a few days all the places were dug and cleared. When the material had been prepared beforehand,
Chapter 79
79Teubner, 65
υλης λίθων τε παμμεγεθών άπό λόφου του λεγομένου *Αλ5ιώματος δ ανατολών τής πόλειυς και άλλης βλης ό έν άγίοις πάλιν συναγαγών τόν φιλόχριστον λαόν και ποιήσας πολλάς εύχάς και ψαλμψ5ίας έν τψ τόπψ άναίιυεάμενος αύτός πρώτος ήρΗατο βαετάίειν λίθους και βάλλειν εΐε τα θεμέλια, έπειτα και ο\ θεοφίλεΐσ κληρικοί και πάντεσ οΐ λαϊκοί, χαίροντεσ καΐ ψάλλοντεσ μεγάλη τή φωνή, ώε άκούεσθαι αυτούς άπό τριών μιλίων τής πόλεως. έγένετο δέ μέγα θαύμα έν τή ήμέρςι εκείνη, φρέατα
ylēs lithōn te pammegethōn apo lophou tou legomenou *Al5iōmatos d anatolōn tēs poleiys kai allēs blēs o en agiois palin synagagōn ton philochriston laon kai poiēsas pollas euchas kai psalmps5ias en tps topps anaiiyeamenos autos prōtos ērĒato baetaiein lithous kai ballein eïe ta themelia, epeita kai o\ theophileïs klērikoi kai pantes oï laïkoi, chairontes kaï psallontes megalē tē phōnē, ōe akouesthai autous apo triōn miliōn tēs poleōs. egeneto de mega thauma en tē ēmersi ekeinē, phreata
both huge stones from the hill called Aldioma, east of the city, and other material, Porphyry, now among the saints, again gathered the Christ-loving people; and having made many prayers and psalm-singing on the site, he girded himself and was the first to begin carrying stones and casting them into the foundations; then the God-loving clergy and all the laity, rejoicing and singing psalms with a loud voice, so that they were heard three miles from the city. A great wonder happened on that day. There are wells
Chapter 80
80Teubner, 65
τυγχάνουσιν ίεωθεν του περιβολαίου του ΙεροΟ, έΗ ών έστιν Ιν άπό δυτικού μέρους της νυν αγίας του θεού έκκλησίας, ούκ ολίγον βάθος ίχον. τρεϊσ ουν παΐδεσ διψήεαντεε άττήλθον ΙτΛ τό πΐεϊν και πλησιάσαντες τψ στόματι του Φρέατο€ παρέκυπτον έπερεΛόμενοι τψ Ηύλψ τψ έπι του στομίου, οία ςυμβαίνει παϊ5ας ποιεϊν, και κλαοθέντος του Ηύλου οΐ τρεΐσ fπεσαν εlσ τό φρέαρ. τινές δέ. έκεϊ εύρεθ^ντες άπήλθον και άπήγγειλαν τψ λαψ τά γενόμενα, έγένετο δέ ου μικρός θόρυβος πάντων συντρεχόντιυν έπΙ τό φρέαρ. γνούς δέ τό γεγονός όςιώτοτος Πορφύριος και αύτός όραμών έπι τον τόπον έκε'λευσεν ήσυχίαν γενέσθαι, καΐ γενομένης ήρΗατο εΰχεσθαι καΐ δέεσθαι του θεού μετά πολλών δακρύων ϊνα ίώντα κα\ άεινη τά παΛια φυλάει), και μάλκτα δια τους ειδωλομανεΐο, ϊνα μή εϊπωσιν Που έςτιν θεός αυτών εΐο δν ήλπιίον; και ποιήσας ώραν μίαν χαμαι κείμενος κα\ ανα στασ επέτρεψν κατελθεϊν τι να δια τών σχοινίων τών κάδων, τήν ίρευναν τών παίδων ποιήςασθαι. έβόων γάρ οΐ άπό του πλήθους, καλουντες τά παιδία, και ούδεις fjν ό υπακούων κάτωθεν έκ του
tynchanousin ieōthen tou peribolaiou tou IeroO, eĒ ōn estin In apo dytikou merous tēs nyn agias tou theou ekklēsias, ouk oligon bathos ichon. treïs oun païdes dipsēeantee attēlthon ItL to pïeïn kai plēsiasantes tps stomati tou Phreato€ parekypton epereLomenoi tps Ēulps tps epi tou stomiou, oia symbainei paï5as poieïn, kai klaothentos tou Ēulou oï treïs fpesan els to phrear. tines de. ekeï eureth^ntes apēlthon kai apēngeilan tps laps ta genomena, egeneto de ou mikros thorybos pantōn syntrechontiyn epI to phrear. gnous de to gegonos osiōtotos Porphyrios kai autos oramōn epi ton topon eke'leusen ēsychian genesthai, kaï genomenēs ērĒato eÿchesthai kaï deesthai tou theou meta pollōn dakryōn ïna iōnta ka\ aeinē ta paLia phylaei), kai malkta dia tous eidōlomaneïo, ïna mē eïpōsin Pou estin theos autōn eïo dn ēlpiion? kai poiēsas ōran mian chamai keimenos ka\ ana stas epetrepsn kateltheïn ti na dia tōn schoiniōn tōn kadōn, tēn ireunan tōn paidōn poiēsasthai. eboōn gar oï apo tou plēthous, kalountes ta paidia, kai oudeis fjn o ypakouōn katōthen ek tou
outside the enclosure of the temple, one of which is on the west side of what is now the holy church of God, of no small depth. Three boys, being thirsty, went to drink, and drawing near the mouth of the well they leaned over, propping themselves on the wooden beam across the mouth, as boys will do; the beam broke and the three fell into the well. Some who were there went and told the people what had happened. There was no small commotion as everyone ran together to the well. When the most holy Porphyry learned what had happened, he too ran to the place and ordered silence; and when there was silence he began to pray and beseech God with many tears to keep the children alive and unharmed, especially because of the idol-maniacs, so that they might not say: "Where is their God, in whom they hoped?" After spending an hour lying on the ground, he rose and directed someone to go down by the ropes of the buckets to search for the boys. For the people in the crowd kept shouting and calling the children, and no one answered from below, out of the
Chapter 81
81Teubner, 66
φρέατος. κατελθόντος δε του άνδρός ήυρέθηεαν οι τρεϊσ παίδες καθήμενοι επάνω λίθου μεγάλου άσινεϊς και ιλαροι ομιλούντες άλλήλοις. ιδσ δέ έθεάσατο αύτούς ό άνήρ, ύπερεθαύμαοεν και έδόΗαοεν τόν θεόν, και βοήοας κάτωθεν εΤπεν ΔοΗάςατε τόν κύριον, ίώαν γάρ ο\ τρεις παίδες. άκούσας δέ έν άγίοις βςιος έπίςκοπος κα\ ο\ του λάου έχάρησαν και πέμψαντες ςπυρίδα μεγάλην έπέτρεψεν τους τρεις όμου άνενεχθήναι. μικροί γάρ ήςαν ώς άπό ετών ιι ή επτά. δεΗάμενος δέ ό κάτω την οπυρί^α και δεομήοας άσφαλώς έκάθκεν τούς τρεισ, παραγγείλας αύτοϊσ κλεΐσαι τούς αυτών οφθαλμούς fιχρισ οδ τά δνιυ φθάοιυοιν και λέγειν ΊηοοΟ Χριςτί, στjjσον. και ποιήσας τούτο έβόησεν μετά καταστάςεως ευραι τό ςχοινίον, και εύροντες έλεγον τον υμνον τών τριών παίδων 'εύλογητός εί, κύρις ό Θε0€ τών πατέρων ημών', καΐ ώε έφθασαν και έθεάσατο αυτούς ό έν άγίοις έπίσκοπος (ούτος γάρ έτύγχανεν κατά του στομίου του φρέατος έστώς και κρατών τό σχοινίον), [και] πλησθεις χαρας και δακρύων άνεβόησεν €ΐπών• 'ευλογείτε πάντα τά έργα κυρίου τον κύριν, υμνείτε', ώε δέ έττήραν αύτούς έκ του επυρώίου, ήρεύνηεαν μή τι του σώματος αυτών έπληκται, και ουδέν ήυρέθη φαυλον έν αύτοϊσ, άλλα μέγα θαύμα έθεαεάυ μέθα• οΐ γάρ τρεϊσ εταυροειδή σημεϊα ήυρέθηεαν ?χοντεσ ώε άπό Ηέεματος βελόνης, δ μέν έν τψ μέεψ του μετώπου, δέ επάνω τής δεξιας χειρός περί τούς δακτύλους ό δέ δλλος εις τόν δεΕιόν ώμον. fjν δέ τά εταυρία καλώς τετυπωμένα, μήτε λοΗά μήτε εκαμβά, άλλ' ένός μέτρου, ώε δήλα αυτά είναι θεοσήμεια* ούτε γάρ πόνον έποίουν αύτοϊσ, άλλ* ουδέ αίμα, άλλ' ήν τετυπωμένα ώε άπό κινναβάρεως. ίμειναν δέ έν αύτοϊσ Ικανόν χρόνον πρός τό πάντας όραν και θαυμάΖειν* πολλοί γάρ και τών αλλοεθνών θεασάμενοι έπίστευσαν. γυνή τισ 'αντιοχισσα καλούμενη Ιουλία, ήτις ύ7τήρχεν τής μυσαράς αιρισειασ τών λεγομένων Μανιχαίιυν, καΐ τνοοσα τινασ νε0φυJτιστ0υσ είναι και μήπιυ έοτηριγμενουσ έν τη άγίςι πίστει ύπειοελθουοα ύπεφθειρεν αύτούς δια τήσ γοητικής αύτής ^ι^αοκαλίας, πολλά δέ πλέον δια δόσεως χρημάτων, ό γαρ έφευρών τήν είρημένην δθεον αϊρεαν ουκ άλλως ήδυνηθη δελεάεαι τινάς ει μη δια τής παροχής των χρημάτων. κα\ γάρ το μάθημα αυτών τοισ γε νουν έχουαν πεπλήρωται πάσης βλασφημίας κα\ καταγνώσεως και γραώ5ων μύθων έφελκομένων γυναικάρια και παώιώδεις fινδρασ κοΟφον ίχοντας τόν τε λογισμόν και τήν διανοιαν. εκ διαφόρων γάρ αιρέσεων και δογμάτων '€λληνικών συνέστησαν ταύτην αυτών την κακοδοΕίαν, βουλόμενοι πανούργως και δολίωσ πάντας προολαβεοθαι. θεούς γάρ πολλούς λέγουαν, ϊνα "ελλησιν αρέοωειν, ίτι δέ καΐ γένεσιν και ειμαρμένην και άστρολογίαν φάσκουσιν, ϊνα άδεώς άμαρτάνωοιν, ως μή δντος έν ήμϊν του άμαρτάνειν, άλλ* ιι άνάγκης τής ειμαρμένης. όμολογουσιν δέ και Χριοτόν, δοκήσει γάρ αυτόν
phreatos. katelthontos de tou andros ēurethēean oi treïs paides kathēmenoi epanō lithou megalou asineïs kai ilaroi omilountes allēlois. ids de etheasato autous o anēr, yperethaumaoen kai edoĒaoen ton theon, kai boēoas katōthen eTpen DoĒasate ton kyrion, iōan gar o\ treis paides. akousas de en agiois bsios episkopos ka\ o\ tou laou echarēsan kai pempsantes spyrida megalēn epetrepsen tous treis omou anenechthēnai. mikroi gar ēsan ōs apo etōn ii ē epta. deĒamenos de o katō tēn opyri^a kai deomēoas asphalōs ekathken tous treis, parangeilas autoïs kleïsai tous autōn ophthalmous fichris od ta dniy phthaoiyoin kai legein IēooO Christi, stjjson. kai poiēsas touto eboēsen meta katastaseōs eurai to schoinion, kai eurontes elegon ton ymnon tōn triōn paidōn 'eulogētos ei, kyris o The0€ tōn paterōn ēmōn', kaï ōe ephthasan kai etheasato autous o en agiois episkopos (outos gar etynchanen kata tou stomiou tou phreatos estōs kai kratōn to schoinion), [kai] plēstheis charas kai dakryōn aneboēsen €ïpōn• 'eulogeite panta ta erga kyriou ton kyrin, ymneite', ōe de ettēran autous ek tou epyrōiou, ēreunēean mē ti tou sōmatos autōn eplēktai, kai ouden ēurethē phaulon en autoïs, alla mega thauma etheaeau metha• oï gar treïs etauroeidē sēmeïa ēurethēean ?chontes ōe apo Ēeematos belonēs, d men en tps meeps tou metōpou, de epanō tēs dexias cheiros peri tous daktylous o de dllos eis ton deEion ōmon. fjn de ta etauria kalōs tetypōmena, mēte loĒa mēte ekamba, all' enos metrou, ōe dēla auta einai theosēmeia* oute gar ponon epoioun autoïs, all* oude aima, all' ēn tetypōmena ōe apo kinnabareōs. imeinan de en autoïs Ikanon chronon pros to pantas oran kai thaumaZein* polloi gar kai tōn alloethnōn theasamenoi episteusan. gynē tis 'antiochissa kaloumenē Ioulia, ētis y7tērchen tēs mysaras airiseias tōn legomenōn Manichaiiyn, kaï tnoosa tinas ne0phyJtist0ys einai kai mēpiy eotērigmenous en tē agisi pistei ypeioelthouoa ypephtheiren autous dia tēs goētikēs autēs ^i^aokalias, polla de pleon dia doseōs chrēmatōn, o gar epheurōn tēn eirēmenēn dtheon aïrean ouk allōs ēdynēthē deleaeai tinas ei mē dia tēs parochēs tōn chrēmatōn. ka\ gar to mathēma autōn tois ge noun echouan peplērōtai pasēs blasphēmias ka\ katagnōseōs kai graō5ōn mythōn ephelkomenōn gynaikaria kai paōiōdeis findras koOphon ichontas ton te logismon kai tēn dianoian. ek diaphorōn gar aireseōn kai dogmatōn '€llēnikōn synestēsan tautēn autōn tēn kakodoEian, boulomenoi panourgōs kai doliōs pantas proolabeothai. theous gar pollous legouan, ïna "ellēsin areoōein, iti de kaï genesin kai eimarmenēn kai astrologian phaskousin, ïna adeōs amartanōoin, ōs mē dntos en ēmïn tou amartanein, all* ii anankēs tēs eimarmenēs. omologousin de kai Chrioton, dokēsei gar auton
well. When the man went down, the three boys were found sitting on a large stone, unharmed and cheerful, talking with one another. When the man saw them he marveled greatly and glorified God, and shouting from below he said: "Glorify the Lord, for the three boys are alive." Hearing this, the holy bishop, now among the saints, and the people rejoiced, and sending down a large basket he directed the three to be brought up together; for they were small, about six or seven years old. The man below received the basket, tied it securely and sat the three in it, charging them to shut their eyes until they reached the top and to say: "Jesus Christ, help." Having done this, he shouted to draw up the rope steadily; and as they drew it they said the hymn of the three children: "Blessed are you, O Lord, the God of our fathers." When they arrived and the bishop, now among the saints, saw them (for he was standing at the mouth of the well holding the rope), filled with joy and tears he cried aloud: "Bless the Lord, all you works of the Lord, sing his praise." When they lifted them out of the basket, they examined whether any part of their bodies had been hurt, and nothing bad was found on them; but we saw a great wonder: the three were found [82] to have cross-shaped marks, as if from the scratch of a needle, one in the middle of the forehead, another on the right hand near the fingers, the third on the right shoulder. The little crosses were well formed, neither slanting nor crooked, but of one size, so that they were plainly divine signs; for they caused them no pain, nor any blood, but were imprinted as if with cinnabar. They remained on them a considerable time, so that all might see and marvel; for many of the foreigners too saw them and believed. … a woman, an Antiochene called Julia, who belonged to the foul heresy of those called Manichaeans; knowing that some were newly enlightened and not yet established in the holy faith, she crept in and secretly corrupted them through her sorcerous teaching, and much more through gifts of money. For the inventor of that godless heresy could not entice anyone except by providing money. For their teaching, to those who have sense, is full of every blasphemy and condemnation and old wives' fables, enticing silly women and childish men of light reasoning and understanding. For they composed this false belief of theirs out of various heresies and doctrines of the pagans, wishing craftily and deceitfully to win over everyone. For they speak of many gods, to please the pagans; and further they assert genesis and fate and astrology, so that they may sin without fear, as if sinning were not in our power but came from the necessity of fate. They also confess Christ; for they say that he
Chapter 86
86Teubner, 69
λέγουσιν ένανθρωπήσαι* και αύτοΙ γάρ δοκήσει λέγονται Χρκτιανοί. τά γάρ γέλωτος και δυσφημ{α€ δΗια παραλιμπάνω, ϊνα μή πληρώσω τάς άκοάς τών έντυγχανόντιυν ήχους βαρύτατου και τερατολογίας. τα γαρ Φιλιοτίιυνος του οκηνικού και Ήαόδου και έίλλων λεγομένων φιλοοόφιυν ουμμίΗαντες τοΪ€ τών Χρκτιανών την εαυτών αιρσσιν συνεστήσαντο. ώοπερ γάρ ίωγρά« φο€ ίκ διαφόρων χρωμάτων μίΗιν ποιών αποτελεί δοκήσει δνθρωπον ή θηρίον ή δλλο τι πρός άπάτην τών θεωρού ντν, ϊνα δοδq τοϊσ μέν μώροις και άνοήτοις αληθή τυγχάνειν, τοϊ€ δέ νουν έχουσι σκια και άπατη και έπίνοια ανθρωπινή, ουτως και οι Μανιχαϊοι έκ διαφόρων δογμάτων άντλήεαντες άπετέλεεαν τήν αυτών κακοδοSιαν, μάλλον δέ έκ διαφόρων ερπετών τον Ιόν συναγαγόντες και μίΗαντες θανατηφόρον φάρμακον κατεσκεύασαν πρός άναίρεαν ανθρωπίνων ψυχών, ώε δε προείρηται ένδημηοάεης τής λοιμοφόρου γυναικός τινές τή
legousin enanthrōpēsai* kai autoI gar dokēsei legontai Chrktianoi. ta gar gelōtos kai dysphēm{a€ dĒia paralimpanō, ïna mē plērōsō tas akoas tōn entynchanontiyn ēchous barytatou kai teratologias. ta gar Philiotiiynos tou okēnikou kai Ēaodou kai eillōn legomenōn philooophiyn oummiĒantes toÏ€ tōn Chrktianōn tēn eautōn airssin synestēsanto. ōoper gar iōgra« pho€ ik diaphorōn chrōmatōn miĒin poiōn apotelei dokēsei dnthrōpon ē thērion ē dllo ti pros apatēn tōn theōrou ntn, ïna dodq toïs men mōrois kai anoētois alēthē tynchanein, toï€ de noun echousi skia kai apatē kai epinoia anthrōpinē, outōs kai oi Manichaïoi ek diaphorōn dogmatōn antlēeantes apeteleean tēn autōn kakodoSian, mallon de ek diaphorōn erpetōn ton Ion synagagontes kai miĒantes thanatēphoron pharmakon kateskeuasan pros anairean anthrōpinōn psychōn, ōe de proeirētai endēmēoaeēs tēs loimophorou gynaikos tines tē
became man in appearance, and they themselves are called Christians in appearance. Their laughable and blasphemous things I pass over, so as not to fill the ears of my readers with a most oppressive noise and with tales of monsters. For they mixed the stories of Philistion the comic writer and of Hesiod and of other so-called philosophers with those of the Christians, and so composed their own heresy. For just as a painter, making a mixture from various colors, produces in appearance a man or a beast or something else to deceive the viewers, so that to the foolish and senseless it seems real, but to those who have sense it is shadow and deceit and human contrivance, so too the Manichaeans, drawing from various doctrines, produced their false belief; or rather, gathering the venom of various reptiles and mixing it, they prepared a deadly poison for the destruction of human souls. As has been said before, when the pestilent woman had come to stay, some were led away by her
Chapter 87
87Teubner, 70
άπατώδει αύτής διδαοκαλίφ ουναπήχθηεαν. μεθ* ι\μέρασ δέ τινας γνού€ παρά τίνων πιστών ό έν άγίοις Πορφύριος μεταπεμψάμενος αυτήν έπηρώτα, τίς και πόθεν ύπήρχεν και ιτοίαν δοδαν έπιφε'ρεται. ή δέ και τήν πατρίδα και δτι Μανιχαία έτύγχανεν ώμολόγησεν. τών δέ περί αυτόν οργή κινηθέντων (ήσαν γάρ παρ' αύτφ τινες εύλαβεϊσ) παρεκάλει ό μακάριος αύτούς μη θυμουσθαι άλλα μεθ* ύπομονής παραινέεαι και απαΗ και δισ, φυλάττων το ρητόν του άγιου άποστόλου. είτα λέγει τή γυναικί• ^Απόσχου, αδελφή, τβύτης της κακοδοΗίας* οατανική γαρ τυτχανσι. ή δέ άπεκρίνατο* Λέγε και δκους, και ή πείθεκ ή πείθη. ό δέ μακάριοσ είπεν * βύτρεπίΣου ε^ την αδριον και παραγένου ενταύθα. ή δl ουνταΗαμένη έεήλθεν. ό δέ μακάριοσ νηστεύσας και πολλά δεηθεισ δ του ΧριοτοΟ ϊνα καταισχύνlJ τον διάβολον ήυτρεπίοθη εΐο την έΗής προσεκαλέσατο δε τινας των ευλαβών κληρικών τε και λαϊκών εΐ€ τόν διάλοτον αύτοϋ τε και της γυναικός. τή δέ επαύριον παραγίνεται ή γυνή, έχουσα μεθ' έαυτής Sνδρασ δυς και τοσαυτας γυναΐκας* fjσαν <δέ> νεώτεροι και εύεώεϊε, ώχροι δέ ο\ πάντες, ή δέ Ιουλία ήν προβεβηκυΐα. δλοι δέ ώρμουν άπό λόγων ττ\€ κοσμικής παώείας, πολλφ δέ πλέον ή Ιουλία, το δέ πρόσχημα αυτών ήν ταπεινόν και τό ήθος ήπιον, το δέ δχ] λεγόμενν έΗωθεν πρόβατα, έσωθεν δl λύκοι δρπαγεε καΐ θηρία Ιοβόλα* πάντα γάρ μεθ' ύποκρίσεωσ λαλουσίν τε και πράττουσιν. είτα έπιτραπέντεε καθίσαι την Σήτηειν έποιουντο. ό δέ έν άγίοις βαοτάίων τά δγια ευαγγέλια και ποιήσας την €φραγϊ5α του εταυροΟ έν τώ στόματι αυτού ήρΗατο έπερωτάν αυτήν έΗειπεΐν την δοδαν αύτής, ή δέ ήρΕατο λέγειν, ό δέ άδελφός Κορνηλιος ό διακονοσ πρό βραχέος όνομασθείς, έπιστάμενος τά '€ννόμου σημεϊα, έπιτραπεις παρά του μακαριωτάτου έπισκόπου πάντα τά λεγόμενα καΐ άντιτιθίμενα έοημβιοΟτο, έμου καΐ του αδελφού Βαρωχα ύπομιμνηοκόντιυν. τόν δέ διάλογον ούκ Ιγραψα έν τούτφ τψ βιβλίψ δια τό είναι μέγαν,* βουλόμενος έν επιτομή ποιήςασθαι την παρουσαν συγγραφήν, έν έτίρψ δέ βιβλίψ αυτόν έΕεθίμην τοϊσ βουλομίνοις γνώναι τήν τε σοφίαν την δοθεϊσαν παρά θεοΟ τψ όοιωτάτψ Πορφυρίψ καΐ τούα γραώ5εΐ€ μύθους οοσ έφλυάρηοεν ή τερατολόγος και φαρ-
apatōdei autēs didaokaliph ounapēchthēean. meth* i\meras de tinas gnou€ para tinōn pistōn o en agiois Porphyrios metapempsamenos autēn epērōta, tis kai pothen ypērchen kai itoian dodan epiphe'retai. ē de kai tēn patrida kai dti Manichaia etynchanen ōmologēsen. tōn de peri auton orgē kinēthentōn (ēsan gar par' autph tines eulabeïs) parekalei o makarios autous mē thymousthai alla meth* ypomonēs paraineeai kai apaĒ kai dis, phylattōn to rēton tou agiou apostolou. eita legei tē gynaiki• ^Aposchou, adelphē, tbytēs tēs kakodoĒias* oatanikē gar tytchansi. ē de apekrinato* Lege kai dkous, kai ē peithek ē peithē. o de makarios eipen * bytrepiSou e^ tēn adrion kai paragenou entautha. ē dl ountaĒamenē eeēlthen. o de makarios nēsteusas kai polla deētheis d tou ChriotoO ïna kataischynlJ ton diabolon ēutrepiothē eïo tēn eĒēs prosekalesato de tinas tōn eulabōn klērikōn te kai laïkōn eï€ ton dialoton autoÿ te kai tēs gynaikos. tē de epaurion paraginetai ē gynē, echousa meth' eautēs Sndras dys kai tosautas gynaïkas* fjsan <de> neōteroi kai eueōeïe, ōchroi de o\ pantes, ē de Ioulia ēn probebēkyïa. dloi de ōrmoun apo logōn tt\€ kosmikēs paōeias, pollph de pleon ē Ioulia, to de proschēma autōn ēn tapeinon kai to ēthos ēpion, to de dch] legomenn eĒōthen probata, esōthen dl lykoi drpagee kaï thēria Iobola* panta gar meth' ypokriseōs lalousin te kai prattousin. eita epitrapentee kathisai tēn Sētēein epoiounto. o de en agiois baotaiōn ta dgia euangelia kai poiēsas tēn €phragï5a tou etauroO en tō stomati autou ērĒato eperōtan autēn eĒeipeïn tēn dodan autēs, ē de ērEato legein, o de adelphos Kornēlios o diakonos pro bracheos onomastheis, epistamenos ta '€nnomou sēmeïa, epitrapeis para tou makariōtatou episkopou panta ta legomena kaï antitithimena eoēmbioOto, emou kaï tou adelphou Barōcha ypomimnēokontiyn. ton de dialogon ouk Igrapsa en toutph tps biblips dia to einai megan,* boulomenos en epitomē poiēsasthai tēn parousan syngraphēn, en etirps de biblips auton eEethimēn toïs boulominois gnōnai tēn te sophian tēn dotheïsan para theoO tps ooiōtatps Porphyrips kaï toua graō5eï€ mythous oos ephlyarēoen ē teratologos kai phar-
deceitful teaching. After some days Porphyry, now among the saints, learned of it from some of the faithful, sent for her and asked who she was, where she came from, and what belief she held. She confessed both her homeland and that she was a Manichaean. When those with him were moved to anger (for some devout men were with him), the blessed man urged them not to be angry but to admonish her with patience once and twice, keeping the saying of the holy apostle. Then he says to the woman: "Keep away, sister, from this false belief; for it is satanic." She answered: "Speak and listen, and either you will persuade or you will be persuaded." The blessed man said: "Prepare yourself for tomorrow and come here." She took her leave and went out. The blessed man fasted and besought Christ much to put the devil to shame, and prepared himself for the next day; he invited some of the devout clergy and laity to the debate between himself and the woman. The next day the woman comes, [88] bringing with her two men and as many women; they were young and good-looking, but all pale; Julia was elderly. All of them had been schooled in worldly learning, Julia much more so; their outward bearing was humble and their manner gentle, or, as the saying goes, outwardly sheep, inwardly ravening wolves and venomous beasts; for they say and do everything with hypocrisy. Then, being bidden to sit, they held the inquiry. The bishop, now among the saints, holding the holy gospels and making the seal of the cross on his mouth, began to ask her to set forth her belief, and she began to speak. Brother Cornelius the deacon, named a little before, who knew the shorthand signs of Ennomus, was directed by the most blessed bishop to note down everything said and answered, while I and brother Barochas helped him remember. I have not written the debate in this book because it is long, since I wish to make the present writing an epitome; but I have set it out in another book for those who wish to know the wisdom given by God to the most holy Porphyry and the old wives' fables that the wonder-mongering and sorceress
Chapter 89
89Teubner, 72
μακΟ€ Ιουλία, ήντινα μετήλθεν ή θεία δίκη όΗέιυς. μετά γαρ τό πολλά και έπι πλείστας ώρας μυθολογήοαι και τάς συνήθεις βλασφημίας ειπείν εις τόν τών δλων κύριον κα\ θεόν κινηθεις ύπό του θεϊκού ίήλου ό έν άγίοις Πορφύριος ορών τόν τά πάντα περιέχοντα [τά πέρατα] τά τε ορατά και τά αόρατα βλαοφημούμενον ύπό γυναικοσ ένεργουμένης ύπό του διαβόλου και ευγκαταβαινούοης τφ εκείνου θελήματι, άπεφήνατο κατ' αύτής ειπών Ό θεός ό τά πάντα ποιήσας ό μόνος αιδιοσ μήτε αρχήν μήτε τέλος ίχιυν, ό έν τριά5ι δοΕαεόμενοί, πατάξει €ου τήν γλώτταν και φιμώοει σου τό στόμα, ϊνα μή λαλή
makO€ Ioulia, ēntina metēlthen ē theia dikē oĒeiys. meta gar to polla kai epi pleistas ōras mythologēoai kai tas synētheis blasphēmias eipein eis ton tōn dlōn kyrion ka\ theon kinētheis ypo tou theïkou iēlou o en agiois Porphyrios orōn ton ta panta periechonta [ta perata] ta te orata kai ta aorata blaophēmoumenon ypo gynaikos energoumenēs ypo tou diabolou kai eunkatabainouoēs tph ekeinou thelēmati, apephēnato kat' autēs eipōn O theos o ta panta poiēsas o monos aidios mēte archēn mēte telos ichiyn, o en tria5i doEaeomenoi, pataxei €ou tēn glōttan kai phimōoei sou to stoma, ïna mē lalē
Julia babbled. Divine justice overtook her swiftly. For after she had told her tales at length for many hours and uttered the usual blasphemies against the Lord and God of all, Porphyry, now among the saints, moved by divine zeal at seeing the one who contains all things, visible and invisible, blasphemed by a woman driven by the devil and complying with his will, pronounced sentence against her, saying: "God, who made all things, who alone is eternal, having neither beginning nor end, who is glorified in Trinity, will strike your tongue and muzzle your mouth, so that you may not speak
Chapter 90
90Teubner, 72
δύσφημα. εύθέιυς δέ σον τη άποφάσει και ή τιμωρία έπηκολούθησεν ' ήρΗατο γάρ τρέμειν ή Ιουλία καΐ άλλοιοΟεθαι τό πρόςιυπον, και μείνασα έν έκςτάσει έπι Ικανήν ώραν ούκ έλάλει, άλλ* ήν δφωνος και άκίνητο€, τούς όφθαλμούς ίχουοα διηνοιγμένους και προσέχοντασ τψ όοιιυτάτψ έπιοκόπψ. οΐ δέ συν αυτή θεασάμενοι & ύπε'στη έφοβήθησαν €φό5ρα, έψυχαγώγουν δέ αυτήν καΐ έπήδον €lσ τό οSσ αύτής, καΐ ούκ fjν φωνή και ουκ fjν οκροασισ. ποιήσασα δέ ώραν ίκανήν δφιυνος παρέδωκεν τήν ψυχήν, άπελθοΟοα εlσ δπερ έτίμησεν σκοτοσ, φώς αυτό ήγηοαμένη, κατά τήν γραφν τήν λίγουοαν *ούαι τοϊ€ ποιουσιν τό γλυκύ πικρόν και τό πικρόν γλυκύ, τοϊσ τιθεΪεΐ τό οκότο€ φώ€ και τό φώς σκότος*. επέτρεψν δfε έν άγίοΐ€ περιοταλήναι αύτής τό σώμα και ταφίι παραδοθήναι, έλεήσας τήν ανθρωπείν φύσιν ν δέ καθ* ύπερβολήν εδοπλαγχνος. δεοι δι ήκουσαν τό γενόμενον ύπερεθαύμαεαν, ού μόνον οί τής ήμετέρας πίστεως, άλλα και ο\ άλλοεθνεΐε. οί δέ μετ' αύτής δύς άνδρες καΐ γυναϊκεσ καΐ 8σοι ύπεφθάρηοαν παρ' αύτής δραμόντεσ προεέπεεαν τοϊσ ποσιν του μακαριιυτάτου έπισκόπου λέγοντες* Πεπλανήμεθα, και ί^τουν μετάνοιαν. δέ μακάριος έποίησεν πάντας άναθεματίοαι τόν Μάνην τον άρχηγόν τής αυτών αίρέσεως, έΗ ου και Μανιχαϊοι έκλήθησαν, καΐ κατηχήεας αύτούς έπΙ πλείστας ήμέρας προσήγαγεν τή άγίςι καθολική έκκληείςι. προφάσει δέ εκείνων και άλλοι των αλλοεθνών μετανοήσαντεσ έφωτίσθησαν. μετά δέ πενταετή χρόνον έτελειώθη τό ίργον τής ^ άγίας έκκλησίας τής μεγάλης, εκλήθη δέ βυδοΕιανή έκ του όνόματος τής θεοφιλεετάτης βύδοείας τής βασιλίδος. έπετέλεσεν δέ ό όειώτατος Πορφύριος τά εγκαίνια τη ήμέρςι τή άναεταείμψ του αγίου πάσχα πολυτελώς, μή φεισάμενος δαπάνης, άλλα συνdιασ πάντας τούς μοναχούς ώο ονόματα χίλια μετ' αλλιυν ευλαβών κληρικών και λαϊκών και έπιοκόπιυν έποίησεν εύφροσυνην χασ mυMσ ημέρας του άγιου πάςχα. κω. ήν ^Gαχm^m όγτελικούς χορούς ού μόνον έν τή άκολουθίφ τή έκκληςιαςτική, άλλα και έν ταϊς ώραις, ήνίκα έγεύοντο. ού μόνον γαρ ν ή τράπεΣα αίςθητή, άλλα και πνευματική, μετά γάρ το δψον έλεγετο ψαλμός και μετά τό πόμα ύμνος, οι δέ της ει5ιυλομανίας όρώντες τά γινόμενα έτήκοντο τή καρδίφ. και γάρ πανταχόθεν ήρχοντο Ηένοι θεάςαςθαι τό κάλλος και τό μέγεθος της ειρημένης αγίας έκκληςίας* έλέγετο γάρ παςών τών έκκληςιών τών κατ* εκείνο καιρού μείζων, τούτου ϊνεκεν δτε τους θεμελίους έβαλεν την αρχήν ένεκαλεΐτο παρά τίνων πιςτών, δτι μεγάλην αυτήν έχάρα£εν ολίγων δντων Χριςτιανών έν τη πόλει, και αποκριθείς ό όςιώτατος Πορφύριος εΤπεν Μή έςηταΓ ή πίςτις υμών όλίγη' εύελπις γάρ ειμι εις τόν κύριον Ίηςούν Χριςτόν τον υιόν του θεού, δτι πληθύνει τήν ποίμνην αύτου και μεγαλύνει πλέον τόν οΤκον τούτον έκ τοΟ μή δύναςθαι τά πλήθη τών Χριςτιανών χωρεϊν ούτε γάρ έςτιν άνθρώπινον τό τών Χριςτιανών δόγμα, ϊνα προς καιρόν όφθή και καταλυθή, αλλά θεϊκόν και αΰΕηςιν έπιδεχόμενον. ταύτα και τά τοιαύτα άει διελέγετο ό μακάριος τοις πιςτοϊς, ού μόνον έν τή έκκληςίςι άλλα και έν έκάςτψ τόπψ φωταγωγών και ώφελών τον φιλόχριστον λαόν. μετά δε τάς ήμερασ της έορτής τά πλήθη μετ' είρήνησ ίκαστον εΐο τα Ϊ5ια άπέλυεν. μετά δέ το κτίσαι και άγιάσαι την €ΪρηΜ μενην άγίαν έκκληςίαν έταΗεν διδοσGαι έκάςτψ Ηνψ ένδημουντι τη πόλει μιας ήμέρας το άνάλιυμα, έχορήγει δ δε και έκάοτψ πτωχψ Ηένψ τε και πολίτη καθ' έκάςτην ήμε'ραν άνά όβολούς τι έκτος ών αύτΟ€ παρείχν δέ' έαυτου τοΐσ προσερχομένοις αύτιϊι ίν τε ιματίοις και άργυρίψ και χρυοίψ, έκάςτψ παρέχων πρός την αύτου άΗίαν, καΐ ούδεις ήν δμοιρος τών δεομένων των αύτου χαρισμάτων. έν δέ ταΐ€ ήμέραις τών νηστειών τής άγίας παςχαλίας έχορήγει έκάοτψ πτωχψ άνά όβολούς δέκα έπι ήμέρας τεσςαράκοντα, παρακελευσάμενος έν τή αύτου εύςεβεϊ διαθήκη πάντως δίδοςθαι τούς είρημένους Wχα όβολούς τάς τεσσαράκοντα ήμέρας, άφορίσας πρόσοδον ιι fjε αύτούς δίδοσθαι βουληθεις έν τη ειρημένη διαθήκη ένέταΗεν, ει μη χορηγηθείη ταύτα καθ' έκαστον ενιαυτόν, την ειρημένν πρόσοδον έρχεσθαι εις την άγίαν έκκλησίαν Καισαρείας. ταύτα δέ ΰστερον έγένετο. οι δέ τής είδωλομανίας οσον έθεώρουν προκύπτοντα
dysphēma. eutheiys de son tē apophasei kai ē timōria epēkolouthēsen ' ērĒato gar tremein ē Ioulia kaï alloioOethai to prosiypon, kai meinasa en ekstasei epi Ikanēn ōran ouk elalei, all* ēn dphōnos kai akinēto€, tous ophthalmous ichouoa diēnoigmenous kai prosechontas tps ooiiytatps epiokopps. oï de syn autē theasamenoi & ype'stē ephobēthēsan €pho5ra, epsychagōgoun de autēn kaï epēdon €ls to oSs autēs, kaï ouk fjn phōnē kai ouk fjn okroasis. poiēsasa de ōran ikanēn dphiynos paredōken tēn psychēn, apelthoOoa els dper etimēsen skotos, phōs auto ēgēoamenē, kata tēn graphn tēn ligouoan *ouai toï€ poiousin to glyky pikron kai to pikron glyky, toïs titheÏeï to okoto€ phō€ kai to phōs skotos*. epetrepsn dfe en agioï€ periotalēnai autēs to sōma kai taphii paradothēnai, eleēsas tēn anthrōpein physin n de kath* yperbolēn edoplanchnos. deoi di ēkousan to genomenon yperethaumaean, ou monon oi tēs ēmeteras pisteōs, alla kai o\ alloethneïe. oi de met' autēs dys andres kaï gynaïkes kaï 8soi ypephtharēoan par' autēs dramontes proeepeean toïs posin tou makariiytatou episkopou legontes* Peplanēmetha, kai i^toun metanoian. de makarios epoiēsen pantas anathematioai ton Manēn ton archēgon tēs autōn aireseōs, eĒ ou kai Manichaïoi eklēthēsan, kaï katēchēeas autous epI pleistas ēmeras prosēgagen tē agisi katholikē ekklēeisi. prophasei de ekeinōn kai alloi tōn alloethnōn metanoēsantes ephōtisthēsan. meta de pentaetē chronon eteleiōthē to irgon tēs ^ agias ekklēsias tēs megalēs, eklēthē de bydoEianē ek tou onomatos tēs theophileetatēs bydoeias tēs basilidos. epetelesen de o oeiōtatos Porphyrios ta enkainia tē ēmersi tē anaetaeimps tou agiou pascha polytelōs, mē pheisamenos dapanēs, alla syndias pantas tous monachous ōo onomata chilia met' alliyn eulabōn klērikōn kai laïkōn kai epiokopiyn epoiēsen euphrosynēn chas myMs ēmeras tou agiou pascha. kō. ēn ^Gachm^m ogtelikous chorous ou monon en tē akolouthiph tē ekklēsiastikē, alla kai en taïs ōrais, ēnika egeuonto. ou monon gar n ē trapeSa aisthētē, alla kai pneumatikē, meta gar to dpson elegeto psalmos kai meta to poma ymnos, oi de tēs ei5iylomanias orōntes ta ginomena etēkonto tē kardiph. kai gar pantachothen ērchonto Ēenoi theasasthai to kallos kai to megethos tēs eirēmenēs agias ekklēsias* elegeto gar pasōn tōn ekklēsiōn tōn kat* ekeino kairou meizōn, toutou ïneken dte tous themelious ebalen tēn archēn enekaleïto para tinōn pistōn, dti megalēn autēn echara£en oligōn dntōn Christianōn en tē polei, kai apokritheis o osiōtatos Porphyrios eTpen Mē esētaG ē pistis ymōn oligē' euelpis gar eimi eis ton kyrion Iēsoun Christon ton uion tou theou, dti plēthynei tēn poimnēn autou kai megalynei pleon ton oTkon touton ek toO mē dynasthai ta plēthē tōn Christianōn chōreïn oute gar estin anthrōpinon to tōn Christianōn dogma, ïna pros kairon ophthē kai katalythē, alla theïkon kai aÿEēsin epidechomenon. tauta kai ta toiauta aei dielegeto o makarios tois pistoïs, ou monon en tē ekklēsisi alla kai en ekastps topps phōtagōgōn kai ōphelōn ton philochriston laon. meta de tas ēmeras tēs eortēs ta plēthē met' eirēnēs ikaston eïo ta Ï5ia apelyen. meta de to ktisai kai agiasai tēn €ÏrēM menēn agian ekklēsian etaĒen didosGai ekastps Ēnps endēmounti tē polei mias ēmeras to analiyma, echorēgei d de kai ekaotps ptōchps Ēenps te kai politē kath' ekastēn ēme'ran ana obolous ti ektos ōn autO€ pareichn de' eautou toïs proserchomenois autiïi in te imatiois kai argyrips kai chryoips, ekastps parechōn pros tēn autou aĒian, kaï oudeis ēn dmoiros tōn deomenōn tōn autou charismatōn. en de taï€ ēmerais tōn nēsteiōn tēs agias paschalias echorēgei ekaotps ptōchps ana obolous deka epi ēmeras tessarakonta, parakeleusamenos en tē autou eusebeï diathēkē pantōs didosthai tous eirēmenous Wcha obolous tas tessarakonta ēmeras, aphorisas prosodon ii fje autous didosthai boulētheis en tē eirēmenē diathēkē enetaĒen, ei mē chorēgētheiē tauta kath' ekaston eniauton, tēn eirēmenn prosodon erchesthai eis tēn agian ekklēsian Kaisareias. tauta de ÿsteron egeneto. oi de tēs eidōlomanias oson etheōroun prokyptonta
blasphemies." At once the punishment followed the sentence; for Julia began to tremble and her face changed, and remaining in a trance for a considerable time she did not speak, but was speechless and motionless, with her eyes wide open and fixed on the most holy bishop. Those with her, seeing what she suffered, were very afraid; they tried to revive her and spoke charms into her ear, and there was no voice and no hearing. Having spent a considerable time speechless, she gave up her soul, departing to the darkness she had honored, thinking it light, according to the Scripture that says: "Woe to those who make the sweet bitter and the bitter sweet, who put darkness for light and light for darkness." Porphyry, now among the saints, directed that her body be wrapped and given burial, having pity on human nature; for he was compassionate beyond measure. All who heard what had happened marveled greatly, not only those of our faith but also the foreigners. The two men and the women who were with her, and all who had been corrupted by her, ran and fell at the feet of the most blessed bishop, saying: "We have gone astray," and they asked for repentance. The blessed man made them all anathematize Mani, the founder of their heresy, from whom they were also called Manichaeans; and having instructed them for a great many days, he brought them to the holy catholic church. On their account other foreigners too repented and were enlightened. Five years later the work of the great holy church was completed, and it was called the Eudoxiana, from the name of the most God-loving Empress Eudoxia. The most holy Porphyry celebrated its dedication on the day of the Resurrection of holy Pascha, sumptuously, not sparing expense: he gathered all the monks, about a thousand persons, with other devout clergy, laymen and bishops, and made a feast for the days of holy Pascha. One could see angelic choirs, not only in the church services but also at the hours when they ate; for the table was not only material but also spiritual: after the food a psalm was said, and after the drink a hymn. The adherents of idol-madness, seeing what was happening, were wasting away in their hearts. For strangers came from everywhere to see the beauty and size of the said holy church; for it was said to be larger than all the churches of that time. For this reason, when he laid the foundations at the beginning, he was reproached by some of the faithful for having marked it out so large when there were few Christians in the city; and the most holy Porphyry answered: "Let not your faith be small; for I have good hope in the Lord Jesus Christ, the Son of God, that he will multiply his flock and make this house even larger, because it will not be able to hold the multitudes of the Christians; for the doctrine of the Christians is not human, to appear for a season and then be dissolved, but divine and receiving increase." These and such things the blessed man always discussed with the faithful, not only in the church but in every place, enlightening and benefiting the Christ-loving people. After the days of the feast he sent the multitudes away in peace, each to their own homes. After building and consecrating the said holy church, he arranged that every stranger staying in the city be given one day's expenses; and he also supplied every poor person, stranger and citizen alike, with a number of obols each day, besides what he himself gave from his own means to those who came to him, in clothing and silver and gold, giving to each according to his worth; and none of the needy was without a share of his gifts. In the days of the fasts of holy Pascha he supplied every poor person with ten obols each for forty days, and in his pious testament he ordered that the said ten obols be given without fail during the forty days, setting aside a revenue from which they were to be given; and in the said testament he willed that, if these were not supplied every year, the said revenue should go to the holy church of Caesarea. But this happened later. The adherents of idol-madness, the more they saw
Chapter 95
95Teubner, 75
τον Χριστιανισμόν, τοοοΟτον έμαίνοντο και έοπούδαίον κακώςαι τούς Χριστιανούς και πρό γε πάντων τόν Sσιον αυτών ποιμένα Πορφύριον. ποτέ γάρ άντιβολής γενοΜενη€ χάριν χωρίων μεταΗύ του οικονόμου τής άγίας έκκλησία€ και Οαμψύχου του πρωτεύοντος, ό θβοφιλής Βαρωχας όραιν τον οίκονόμον ύβριίόμενον άντβλάβετο αύτου και ήρΕατο ύβρίίειν τον €ίρημένον Οάμψυχον. άκούοαντ€€ δέ και οι λοιποί του βουλευτηρίου συναχθεντες έπήλθον τώ τε οίκονόμψ και τψ θεοφιλεϊ ΒαρωχςΙ, ουνανέβηοαν δέ τοϊ€ βουλευταΐο καΐ πολλοί τών πολιτών πρόφασιν εύρόντες του κακώσαι τούς από τής πίστεως, και dδσ δν εϊποι τις άπό μικρού σπινθήρος τοσουτο πυρ ήφθη καΐ έΗεκαύθη d)σ κιν^υνευοαι πάντας τούς Χριστιανούς άπολεσθαι. τοσουτον γαρ έμάνησαν οι είδωλολάτραι ώο αύτούς έπαραι και Είφη και ρόπαλα και φονευσαι ονόματα επτά και δλλους πολλούς πλήΗαι* εΤτα μή άρκεσθέντες τούτοις έπ' αυτόν τόν ποιμένα ώρμησαν. προ5ραμόντε€ δl τινες χαίροντες τψ άγαθψ άπήγγειλαν τψ όοιωτάτψ έπκκόπψ την καταδρομήν του πλήθους. άκούσας δέ ό μακάριος προσκαλεσάμενός με είπεν Φύγωμεν, ά5ελφέ, και κρυβώμεν μικρόν ?ωε ου παρέλθΓ) ή οργή κυρίου. και τοιχοβατήεαντεε έφύγομεν δια τών διυμάτιυν. οι δέ εί5ιυλομανεϊ€ κατεάΕαντες τάς θύρας του έπιεκοπείου έπειοήλθον και μή εύρόντεσ τόν έν άγίοις Πορφύριον πάντα τά έκεϊ ευρεθέντα διήρ-
ton Christianismon, toooOton emainonto kai eopoudaion kakōsai tous Christianous kai pro ge pantōn ton Ssion autōn poimena Porphyrion. pote gar antibolēs genoMenē€ charin chōriōn metaĒu tou oikonomou tēs agias ekklēsia€ kai Oampsychou tou prōteuontos, o thbophilēs Barōchas orain ton oikonomon ybriiomenon antblabeto autou kai ērEato ybriiein ton €irēmenon Oampsychon. akouoant€€ de kai oi loipoi tou bouleutēriou synachthentes epēlthon tō te oikonomps kai tps theophileï BarōchsI, ounanebēoan de toï€ bouleutaïo kaï polloi tōn politōn prophasin eurontes tou kakōsai tous apo tēs pisteōs, kai dds dn eïpoi tis apo mikrou spinthēros tosouto pyr ēphthē kaï eĒekauthē d)s kin^yneuoai pantas tous Christianous apolesthai. tosouton gar emanēsan oi eidōlolatrai ōo autous eparai kai Eiphē kai ropala kai phoneusai onomata epta kai dllous pollous plēĒai* eTta mē arkesthentes toutois ep' auton ton poimena ōrmēsan. pro5ramonte€ dl tines chairontes tps agathps apēngeilan tps ooiōtatps epkkopps tēn katadromēn tou plēthous. akousas de o makarios proskalesamenos me eipen Phygōmen, a5elphe, kai krybōmen mikron ?ōe ou parelthG) ē orgē kyriou. kai toichobatēeantee ephygomen dia tōn diymatiyn. oi de ei5iylomaneï€ kateaEantes tas thyras tou epiekopeiou epeioēlthon kai mē eurontes ton en agiois Porphyrion panta ta ekeï eurethenta diēr-
Christianity advancing, the more they raged and were eager to harm the Christians, and above all their holy shepherd Porphyry. For once, when a dispute arose over lands between the steward of the holy church and Sampsychus, one of the leading men, the God-loving Barochas, seeing the steward insulted, took his part and began to insult the said Sampsychus. When they heard of it, the rest of the council gathered and attacked the steward and the God-loving Barochas; many of the citizens too joined the councillors, having found a pretext to harm those of the faith; and, as one might say, from a small spark so great a fire was kindled and blazed out that all the Christians were in danger of perishing. For the idolaters raged so much that they took up swords and clubs and killed seven persons and wounded many others; [96] then, not satisfied with this, they rushed against the shepherd himself. Some, running ahead and rejoicing in what is good, reported to the most holy bishop the onrush of the crowd. Hearing it, the blessed man called me and said: "Let us flee, brother, and hide a little until the wrath of the Lord passes." And climbing over the walls we fled across the roofs. The idol-maniacs broke down the doors of the bishop's house, burst in, and not finding Porphyry, now among the saints, they plundered everything that was found there.
Chapter 97
97Teubner, 76
πασαν. έγώ δέ και ό μακάριος Πορφύριος φυγόντες δια των δωμάτιυν ευραμεν παιδίσκην ώο ετών δέκα lεσσαριυν, ήτις έπιγνουσα τον Sσιον έπίσκοπον προοίπεεεν τοϊσ ποαν αύτου. δε μακάριος έττηρώτηςεν αυτήν τίς έτύγχανεν και ποίων γονίιυν. ή δέ παώίοκη άττοκριθεϊςα εϊττεν δτι ορφανή τυγχάνει ίκ τε πατρΟ€ και μητρός, μάμμην δέ ίλεγεν έχειν γραυν τψ σώματι άςθενη, και αυτήν έρτάίεοθαι και τρέφειν έαυτήν και την αυτής μάμμην. έπηρώτα δέ \ αυτήν ει Χριστιανή ύττηρχεν, ή δε πάλιν εΤπεν μή είναι, αλλ' έπιθυμεϊν έκ πολλού* €ϊπερ ειμι άΕία. ό δε ευσπλαγχνος Πορφύρις€ άκούσας τον λόγον της παιδίςκης και κατανυγεις έδάκρυσεν ειπών Πώς πρόχειρον υπάρχει ε\σ το αγαθόν τών Γαίαίων γίνος. άλλ' ό αντικείμενος επου5ά2ει έμποδίίειν τη τοιαύτη προαιρέσει, δν ό κύριος πατάΗει τψ λόγψ του στόματος αυτού. είπεν δέ τη κόρη• "Αγαγε ήμΐν ενταύθα ψίαθον έν τψ διυματίψ τούτψ, ϊνα μείνωμεν ενταύθα ?wσ ού καταστή θόρυβος τής πόλεως, και μή άπαγγείλης τινι δτι ένταυθά έσμεν. ή δέ δρκοις διεβεβαιουτο μή έκφαίνειν μη6έ τή μάμμη αύτης. κατ-
pasan. egō de kai o makarios Porphyrios phygontes dia tōn dōmatiyn euramen paidiskēn ōo etōn deka lessariyn, ētis epignousa ton Ssion episkopon prooipeeen toïs poan autou. de makarios ettērōtēsen autēn tis etynchanen kai poiōn goniiyn. ē de paōiokē attokritheïsa eïtten dti orphanē tynchanei ik te patrO€ kai mētros, mammēn de ilegen echein graun tps sōmati asthenē, kai autēn ertaieothai kai trephein eautēn kai tēn autēs mammēn. epērōta de \ autēn ei Christianē yttērchen, ē de palin eTpen mē einai, all' epithymeïn ek pollou* €ïper eimi aEia. o de eusplanchnos Porphyris€ akousas ton logon tēs paidiskēs kai katanygeis edakrysen eipōn Pōs procheiron yparchei e\s to agathon tōn Gaiaiōn ginos. all' o antikeimenos epou5a2ei empodiiein tē toiautē proairesei, dn o kyrios pataĒei tps logps tou stomatos autou. eipen de tē korē• "Agage ēmïn entautha psiathon en tps diymatips toutps, ïna meinōmen entautha ?ws ou katastē thorybos tēs poleōs, kai mē apangeilēs tini dti entautha esmen. ē de drkois diebebaiouto mē ekphainein mē6e tē mammē autēs. kat-
I and the blessed Porphyry, fleeing across the roofs, found a girl of about fourteen, who recognized the holy bishop and fell at his feet. The blessed man asked her who she was and who her parents were. The girl answered that she was an orphan of both father and mother, but said she had a grandmother, an old woman weak in body, and that she herself worked and fed herself and her grandmother. He asked her whether she was a Christian; she said again that she was not, but had long desired it, "if I am worthy." The compassionate Porphyry, hearing the girl's words, was moved and wept, saying: "How ready for what is good is the race of the Gazans! But the adversary is eager to hinder such a resolve, he whom the Lord will strike with the word of his mouth." He said to the girl: "Bring us a mat here in this upper room, so that we may stay here until the commotion of the city subsides; and tell no one that we are here." She affirmed with oaths that she would not reveal it, not even to her grandmother. Going
Chapter 98
98Teubner, 77
ελθουσα δέ δ\α τινος οικίεκου εΐε τόν αύτής οΤκον ήγαγεν το ψιάθιον και τύλην άχυρων, <και> καθαπλώσασα τόν ψίαθον υπέβαλν τήν τυλην, και προεπεεοΟεα τοις ποαν του μακαρίου παρεκάλει αυτόν γεύσαςθαι τών μετρίων αύτής βρωμάτων και μή άναΕιοπαθήςαι έπι τη πτωχείςι αύτής* ην γάρ και πρός έσπέραν. ό δέ δοιος Gεχυjν μιμητής γενίσθαι του μεγάλου προφήτου 'Ηλίου εΐπεν τή κόρη* Οπού5αεον, θύγατερ, και δγαγε, ϊνα σοι άπο5ψ κύριθ€ δέ' έμου πνευματικήν τροφήν και σαρκικήν. ή δέ οπεύοαοα κατέβη και άπελθουσα ήγόρασεν δρτον και έλαίας και τυρόν και βρεκτόν δοπριον και οΤνον, ήγαγεν δέ πάντα και παρέθηκεν ενώπιον ημών ειπουσα' Λάβετε, κύριοι μου, και εύλογήσατε τήν πτωχείαν μου. ό δέ μακάριος πάλιν κατανυγεις έδάκρυσεν, προεωρακώς ήν ήμελλεν ίχειν πίστιν ε\σ τόν Χρΐστόν. και άναστάντες και ποιήσαντες τάς συνήθεις εύχάσ κα\ καθίσαντες . . . έγώ και τυρού και οϊνου μετέλαβον, ό δέ Sσιοσ άρτου και βρεκτου όεπρίου και δδατος. και άπολύεαντες τήν κόρην πρός τήν αύτής μάμμην ήμεϊσ υπνώεαμεν έν τψ δωματίψ• ν γάρ και θέρου€ ώρα έπηρωτήεαμεν δέ και το δνομα τής κόρης, εΤπεν δέ• Οαλαφθά, ερμηνεύεται *€λληνιοτι βιρήνη. έποιήσαμεν δέ και τήν έΕής έν τώ δωματίψ, τή€ καλήσ €1ρήνης ποιούςης ήμϊν πασαν άπόκρισιν μετά πολλής προθυμίας
elthousa de d\a tinos oikiekou eïe ton autēs oTkon ēgagen to psiathion kai tylēn achyrōn, <kai> kathaplōsasa ton psiathon ypebaln tēn tylēn, kai proepeeoOea tois poan tou makariou parekalei auton geusasthai tōn metriōn autēs brōmatōn kai mē anaEiopathēsai epi tē ptōcheisi autēs* ēn gar kai pros esperan. o de doios Gechyjn mimētēs genisthai tou megalou prophētou 'Ēliou eïpen tē korē* Opou5aeon, thygater, kai dgage, ïna soi apo5ps kyrith€ de' emou pneumatikēn trophēn kai sarkikēn. ē de opeuoaoa katebē kai apelthousa ēgorasen drton kai elaias kai tyron kai brekton doprion kai oTnon, ēgagen de panta kai parethēken enōpion ēmōn eipousa' Labete, kyrioi mou, kai eulogēsate tēn ptōcheian mou. o de makarios palin katanygeis edakrysen, proeōrakōs ēn ēmellen ichein pistin e\s ton Chrïston. kai anastantes kai poiēsantes tas synētheis euchas ka\ kathisantes . . . egō kai tyrou kai oïnou metelabon, o de Ssios artou kai brektou oepriou kai ddatos. kai apolyeantes tēn korēn pros tēn autēs mammēn ēmeïs ypnōeamen en tps dōmatips• n gar kai therou€ ōra epērōtēeamen de kai to dnoma tēs korēs, eTpen de• Oalaphtha, ermēneuetai *€llēnioti birēnē. epoiēsamen de kai tēn eEēs en tō dōmatips, tē€ kalēs €1rēnēs poiousēs ēmïn pasan apokrisin meta pollēs prothymias
down by a little ladder to her house, she brought the mat and a pillow of chaff, spread out the mat and put the pillow on it, and falling at the blessed man's feet she begged him to taste her modest food and not to disdain her poverty; for it was toward evening. The holy man, wishing to become an imitator of the great prophet Elijah, said to the girl: "Hurry, daughter, and bring it, so that the Lord may repay you through me with spiritual and bodily food." She hurried down and went and bought bread, olives, cheese, soaked pulses and wine, brought everything and set it before us, saying: "Take, my lords, and bless my poverty." The blessed man was again moved to tears, foreseeing the faith she was going to have in Christ. Having risen and said the usual prayers and sat down … I partook of the cheese and the wine as well, and the holy man of bread, soaked pulses and water. We sent the girl back to her grandmother and slept in the upper room, for it was summertime. We asked the girl's name, and she said: "Salaphtha," which is interpreted in Greek "Irene." We spent the next day too in the room, the good Irene supplying us with everything with great eagerness.
Chapter 99
99Teubner, 78
ιδσ δέ ίγνιυμεν δτι κατίετη ό θόρυβος τής πόλειυς, έπορεύθημεν δια τής νυκτός εΐε τήν άγίαν έκκληααν και άνελθόντες είς τό έπιεκοπεϊον ουδέν εΰραμεν έν αύτψ εΐ μή τόν θεοφιλή Βαριυχάν κείμενον κα\ έεχάτιυς ίχοντα έκ τών έπενεχθεντων αύτώ πληγών παρά τών άθέιυν και άσεβών εϊδωλολατρών. μετά δε όλίγας ήμέρας τνουσ τα γενόμενα έν τη πόλει ύπατικός (Κλάρος δέ έκαλεϊτο), πφπει κομενταρήειον μετά πολλής βοηθε{α€ και άοφαλίίεται οοσ ένέδειΕαν οί δημοοιεύοντε€ και παριοτςί β ό1σ Καισάρειαν, και τούς μέν έτιμιυρήοατο, τους δέ βουνευρισασ άπέλυσεν, και ποιήσας ου μικρόν φόβον οΰτως κατεστησεν την πόλιν. μεθ' ήμέρας δέ ολίγας άνεμνησθη έν άγίοις Πορ-
ids de igniymen dti katietē o thorybos tēs poleiys, eporeuthēmen dia tēs nyktos eïe tēn agian ekklēaan kai anelthontes eis to epiekopeïon ouden eÿramen en autps eï mē ton theophilē Bariychan keimenon ka\ eechatiys ichonta ek tōn epenechthentōn autō plēgōn para tōn atheiyn kai asebōn eïdōlolatrōn. meta de oligas ēmeras tnous ta genomena en tē polei ypatikos (Klaros de ekaleïto), pphpei komentarēeion meta pollēs boēthe{a€ kai aophaliietai oos enedeiEan oi dēmooieuonte€ kai pariotsi b o1s Kaisareian, kai tous men etimiyrēoato, tous de bouneurisas apelysen, kai poiēsas ou mikron phobon oÿtōs katestēsen tēn polin. meth' ēmeras de oligas anemnēsthē en agiois Por-
When we learned that the commotion of the city had subsided, we went by night to the holy church, and going up to the bishop's house we found nothing in it except the God-loving Barochas lying there in a desperate state from the blows inflicted on him by the godless and impious idolaters. A few days later the consular governor (he was called Clarus), learning what had happened in the city, sends a commentariensis with a large force, who arrests those whom the public officials pointed out and brings them to Caesarea; some he punished, others he flogged with ox-hide whips and released; and having caused no small fear, he thus brought the city to order. A few days later Porphyry, now among the saints, remembered
Chapter 100
100Teubner, 79
φύριος της άγαθής εκείνης κόρης της ύπο6εΗαμένης ήμας <και> μετεπέμψατο αύτν δέ' έμοΟ" Ϋ\ δέ δρομαία παρεγίνετο, ίχουοα και δλλην γυναίκα ήν Ιλεγεν θείαν εΤναι. εισελθουςαι δέ πρός τον μακάριον έπίσκοπον προοέπεεαν τοϊσ ποςιν αύτου* όσ ευμενώς ταύτας έδέΗατο ώς πατήρ φιλόςτοργος. εΤπεν δέ τή κόρη* 'Αληθώς, θύγατερ, έπιιβ θυμεϊς γενέσθαι Χριςτιανή; ή δέ άποκριθεϊςα εΐπεν Και ή5η εΐπόν ςοι, κύρις μου, δτι έκ πολλού ίχω την έπιθυμίαν ταύτην και νυν παρήγαγον μάρτυρα τήν έμήν θείαν, ήτις και αυτή της αυτής έςτιν επιθυμίας. δ δέ περιχαρής γενόμενος εΐπεν αυτή• ΆνδρίΣου και ϊσχυς, τίκνον. καΐ προσκαλεςάμενος τόν οίκονόμον της αγίας έκκληςίας έπέτρεψεν αύτφ παρέχειν αυτή τε και τη αυτής μάμμη αργυρίου μιλιαρήςια τέςςαρα καθ' έκάςτην ήμίραν, τή δέ αυτής θείφ ίδιυκεν νόμιςμα ?ν, και ςφρατισασ αύτάς τψ οημείψ του σιαυρος άπέλυσεν, παραγγείχασ αύταϊσ οχολάίειν χαισ εύχαΐσ και τή κατηχήσει ταιν κατηχουμένιυν. έπεμψεν δέ και εις τον αυτής οίκον τον θεοσεβή Τιμόθεον τον πρεσβύτερον και κοτηχητήν και έπετρεψεν αύτψ σφραγίσαι τήν μάμμην της κόρης' υ)σ γαρ προεϊπον τό οώμα είχν ουμττεπαρμένον. καΐ κατηχηθεϊοαι α\ τρεΐσ ολίγον χρόνον ήΕιώθηοαν του τιμίου βα-
phyrios tēs agathēs ekeinēs korēs tēs ypo6eĒamenēs ēmas <kai> metepempsato autn de' emoO" Ÿ\ de dromaia paregineto, ichouoa kai dllēn gynaika ēn Ilegen theian eTnai. eiselthousai de pros ton makarion episkopon prooepeean toïs posin autou* os eumenōs tautas edeĒato ōs patēr philostorgos. eTpen de tē korē* 'Alēthōs, thygater, epiib thymeïs genesthai Christianē? ē de apokritheïsa eïpen Kai ē5ē eïpon soi, kyris mou, dti ek pollou ichō tēn epithymian tautēn kai nyn parēgagon martyra tēn emēn theian, ētis kai autē tēs autēs estin epithymias. d de pericharēs genomenos eïpen autē• AndriSou kai ïschys, tiknon. kaï proskalesamenos ton oikonomon tēs agias ekklēsias epetrepsen autph parechein autē te kai tē autēs mammē argyriou miliarēsia tessara kath' ekastēn ēmiran, tē de autēs theiph idiyken nomisma ?n, kai sphratisas autas tps oēmeips tou siauros apelysen, parangeichas autaïs ocholaiein chais euchaïs kai tē katēchēsei tain katēchoumeniyn. epempsen de kai eis ton autēs oikon ton theosebē Timotheon ton presbyteron kai kotēchētēn kai epetrepsen autps sphragisai tēn mammēn tēs korēs' y)s gar proeïpon to oōma eichn oumtteparmenon. kaï katēchētheïoai a\ treïs oligon chronon ēEiōthēoan tou timiou ba-
that good girl who had received us and sent for her through me. She came running, bringing another woman whom she said was her aunt. When they came in to the blessed bishop, they fell at his feet; and he received them kindly, as an affectionate father. He said to the girl: "Do you truly desire, daughter, to become a Christian?" She answered: "I have already told you, my lord, that I have long had this desire; and now I have brought my aunt as witness, who herself has the same desire." He was overjoyed and said to her: "Be courageous and strong, child." And calling the steward of the holy church he directed him to provide for her and for her grandmother four silver miliaresia every day, and to her aunt he gave one gold coin; and sealing them with the sign of the cross he dismissed them, charging them to attend the prayers and the instruction of the catechumens. He also sent to her house the God-fearing Timothy, the presbyter and catechist, and directed him to seal the girl's grandmother; for, as I said before, her body was crippled. After being instructed a short time the three were deemed worthy of the precious
Chapter 101
101Teubner, 80
πτίοματος. μετά δέ τό άποθέσθαι τό δγιον οχήμα προσκαλεσάμενος ό όσιοσ τήν είρημ^νην κόρην είπεν αυτή* Θελεις ίευγνύιυμεν €ε ανδρι πρός γάμον έννομον; και γαρ Ιστιν σοι καιρός του ουμβιώοαι* οδτε γαρ άττηγόρευται τη ήμετίρςι γραφή ό σεμνός γάμο€. ή δέ κόρη άκούσασα τόν λόγον του όσίου ήρΕατο δακρύειν και λέγειν Πάτερ αγαθέ, μεθ' δ με ΚευΗας ανδρι μεγάλψ, άποίεΟΗαί με θέλεΐ€ εκείνου και έκδουναι ταπεινψ και μη5αμινψ; μη6αμαΐ€, κύρις μου, τούτο ποιήσης. δέ έν άγίοις ευναρπαγεις είπν Και τίς έοτιν οΰτος ν ίΖευίά σοι; ή δέ άπεκρίνατο' Ίησους Χριστός, ό ςιυτήρ τών ψυχών ημών, άληθινός μου νυμφίος, ου ούκ άποίεύγνυμαι ε\σ τόν αιώνα. άκούσας δέ ό έν άγίοις και κατανυγεις έ5άκρυεεν, ώστε έκ τή€ πολλή€ κατανύΗειυς περιλαβεΐν τήν κόρην και τήν κεφαλήν αυτής καταφιλήεαΓ δντιυς γαρ ήν τελείως απαθής και άττό πολλής εύςπλαγχνίας εγγύς έχιυν τό δάκρυον. και ήμεϊς δfε οΐ περί αυτόν θεαςάμενοι τήν χάριν του άγιου πνεύματος την δοοεισαν τη θεοφιλεϊ κόρη έδοΗάεαμεν τον θεόν τον διυρούμενον σοφίαν και χάριν τοΐσ έκλεκτοϊ€ αύτου. άπελυσεν δέ την κόρην έν εκείνη τή ήμ^ρα. ουνίβη δε έν αύταϊσ ταϊσ ήμέραις τήν γραυν άναπαήναι
ptiomatos. meta de to apothesthai to dgion ochēma proskalesamenos o osios tēn eirēm^nēn korēn eipen autē* Theleis ieugnuiymen €e andri pros gamon ennomon? kai gar Istin soi kairos tou oumbiōoai* odte gar attēgoreutai tē ēmetirsi graphē o semnos gamo€. ē de korē akousasa ton logon tou osiou ērEato dakryein kai legein Pater agathe, meth' d me KeuĒas andri megalps, apoieOĒai me theleï€ ekeinou kai ekdounai tapeinps kai mē5aminps? mē6amaï€, kyris mou, touto poiēsēs. de en agiois eunarpageis eipn Kai tis eotin oÿtos n iZeuia soi? ē de apekrinato' Iēsous Christos, o siytēr tōn psychōn ēmōn, alēthinos mou nymphios, ou ouk apoieugnymai e\s ton aiōna. akousas de o en agiois kai katanygeis e5akryeen, ōste ek tē€ pollē€ katanyĒeiys perilabeïn tēn korēn kai tēn kephalēn autēs kataphilēeaG dntiys gar ēn teleiōs apathēs kai atto pollēs eusplanchnias engys echiyn to dakryon. kai ēmeïs dfe oï peri auton theasamenoi tēn charin tou agiou pneumatos tēn dooeisan tē theophileï korē edoĒaeamen ton theon ton diyroumenon sophian kai charin toïs eklektoï€ autou. apelysen de tēn korēn en ekeinē tē ēm^ra. ounibē de en autaïs taïs ēmerais tēn graun anapaēnai
baptism. After they had put off the holy garment, the holy man called the said girl and said to her: "Do you wish us to join you to a husband in lawful marriage? For it is the time for you to live with a husband; and honorable marriage is not forbidden by our Scripture." When the girl heard the holy man's words, she began to weep and say: "Good father, after joining me to a great husband, do you wish to separate me from him and give me to a lowly and worthless one? By no means, my lord, do this." The holy man, taken by surprise, said: "And who is this man to whom I joined you?" She answered: "Jesus Christ, the Savior of our souls, my true bridegroom, from whom I will not be separated forever." Hearing this, the holy man was moved and wept, so that from great compunction he embraced the girl and kissed her head; for he was truly perfectly free from passion and, from great compassion, quick to tears. And we who were with him, seeing the grace of the Holy Spirit given to the God-loving girl, glorified God who gives wisdom and grace to his elect. He dismissed the girl that day. It happened in those days that the old woman went to her rest
Chapter 102
102Teubner, 81
και άπελθεϊν πρός κύριον. τότε προσκαλεσάμενος την κόρην μετεπεμψατο την θεοσεβή Mαναριδα τήν διάκονον, τήν διερμηνευομένην και αυτήν κατά μεν τήν *€λληνίδα τχwσσαν Φωτεινήν, ταύτη παρεθετο τήν Οαλαφθάν, δοοσ αυτή τό κανονικόν οχήμα, και παραθέμενος αύτάς τώ θεώ άπέλυσεν μετ' είρήνης. τοιαύτην δέ άνε5έΗατο πολιτείαν οϊαν ουκ δλλη κατ' εκείνον τον χρόνν ίσχεν, καθ* ήμέραν νηοτεύουοα και μετά τήν νηστείαν μεταλαμβάνουοα ολίγου άρτου μετά άλών και όοπρίου βρεκτοΟ ή λεπτολαχάνου και υδατος μόνου* του γάρ οϊνου παντελώς ού μετελάμβανεν. έν δέ ταϊσ έορταϊσ μετελάμβανεν και ελαίου και έλαίας ήσθιεν, ού5έν δέ άλλο τών δια πυρός γενομένων έγεύετο, έν δέ τή τεσσαρακοστή τών νηστειών χασ πάσας ήμέρας δια δύς ήσθιεν βρεκτά δοπρια ή λεπτολάχανα άνευ άρτου, τήν δέ άγίαν παοχαλίαν πάσαν είλκεν τήν εβδομάδα μηδενός μεταλαμβάνουοα, ει μή τή άγίᾳ πέμπτη μετά τήν άγίαν κοινιυνίαν υδατος θερμού, και τοσουτον κατέτηΗεν αύτης τό οώμα ώο νομίίειν τούς όρώντας αυτήν ςκιάν θειυρεΐν. έγένετο δε υπόδειγμα και άλλαις πολλαϊσ* έΣήλιυοαν γάρ τόν βίον και τήν πολιτείαν τής άγίας κόρης Οαλαφθας, ήτις ?ω€ του νυν δοκεϊ ζην νενέκρωται γάρ τψ κόομψ,
kai apeltheïn pros kyrion. tote proskalesamenos tēn korēn metepempsato tēn theosebē Manarida tēn diakonon, tēn diermēneuomenēn kai autēn kata men tēn *€llēnida tchwssan Phōteinēn, tautē paretheto tēn Oalaphthan, doos autē to kanonikon ochēma, kai parathemenos autas tō theō apelysen met' eirēnēs. toiautēn de ane5eĒato politeian oïan ouk dllē kat' ekeinon ton chronn ischen, kath* ēmeran nēoteuouoa kai meta tēn nēsteian metalambanouoa oligou artou meta alōn kai oopriou brektoO ē leptolachanou kai ydatos monou* tou gar oïnou pantelōs ou metelambanen. en de taïs eortaïs metelambanen kai elaiou kai elaias ēsthien, ou5en de allo tōn dia pyros genomenōn egeueto, en de tē tessarakostē tōn nēsteiōn chas pasas ēmeras dia dys ēsthien brekta dopria ē leptolachana aneu artou, tēn de agian paochalian pasan eilken tēn ebdomada mēdenos metalambanouoa, ei mē tē agią pemptē meta tēn agian koiniynian ydatos thermou, kai tosouton katetēĒen autēs to oōma ōo nomiiein tous orōntas autēn skian theiyreïn. egeneto de ypodeigma kai allais pollaïs* eSēliyoan gar ton bion kai tēn politeian tēs agias korēs Oalaphthas, ētis ?ō€ tou nyn dokeï zēn nenekrōtai gar tps koomps,
and departed to the Lord. Then he called the girl and sent for the God-fearing Manaris the deaconess, whose name is also interpreted in the Greek language as Photeine; he entrusted Salaphtha to her, giving her the canonical habit, and commending them to God he dismissed them in peace. She took up a way of life such as no other woman had at that time: she fasted every day, and after the fast she took a little bread with salt and soaked pulses or fine greens, and water only; for she took no wine at all. On feast days she took oil as well and ate olives, but tasted nothing else cooked by fire. In the forty days of the fasts she ate soaked pulses or fine greens every other day, without bread; and the whole holy Paschal week she passed taking nothing, except on holy Thursday, after the holy communion, some hot water. She so wasted her body away that those who saw her thought they were looking at a shadow. She became an example to many other women too; for they emulated the life and conduct of the holy girl Salaphtha, who to this day only seems to be alive; for she has died to the world,